V ACA 714/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia właściciela nieruchomości (T. S.) o zobowiązanie przedsiębiorcy przesyłowego ((...) spółka z o.o.) do nabycia działek obciążonych gazociądem wysokiego ciśnienia. Powód argumentował, że wartość gazociągu znacznie przewyższa wartość nieruchomości, a jego posadowienie uniemożliwia racjonalne korzystanie z działek zgodnie z ich przeznaczeniem budowlanym. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, zobowiązując pozwaną do nabycia nieruchomości za kwotę 259.200 zł. Pozwana wniosła apelację, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zarzut przedawnienia roszczenia oraz niewłaściwego zastosowania art. 231 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego stwierdzającej brak przedawnienia roszczeń z art. 231 § 2 k.c., uznał apelację za bezzasadną. Sąd Apelacyjny potwierdził, że gazociąg stanowi "inne urządzenie" w rozumieniu art. 231 § 2 k.c., a jego wartość znacznie przewyższa wartość zajętych działek. Ponadto, sąd ustalił, że brak było tytułu prawnego do zajęcia nieruchomości przez poprzednika prawnego pozwanej, co uzasadniało legitymację czynną powoda. Sąd Apelacyjny uznał również, że wykupowi powinny podlegać całe działki, uwzględniając ograniczenia wynikające z przepisów o strefach kontrolowanych, które uniemożliwiają racjonalne korzystanie z nieruchomości zgodnie z warunkami zabudowy. Apelacja pozwanej została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie braku przedawnienia roszczeń z art. 231 § 2 k.c., interpretacja pojęcia "inne urządzenie" w kontekście sieci przesyłowych, ocena wykupu nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi z uwzględnieniem stref kontrolowanych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie brak tytułu prawnego do zajęcia nieruchomości i znaczące ograniczenia w korzystaniu z niej przez właściciela.
Zagadnienia prawne (5)
Czy roszczenie właściciela gruntu o wykup nieruchomości, na której wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości znacznie przewyższającej wartość zajętej działki, ulega przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie to nie ulega przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2019 r., III CZP 109/18, uznał, że roszczenie właściciela gruntu oparte na art. 231 § 2 k.c. nie ulega przedawnieniu. Sąd Apelacyjny uznał tę uchwałę za wiążącą.
Czy gazociąg wysokiego ciśnienia stanowi "inne urządzenie" w rozumieniu art. 231 § 2 k.c. i czy jego wartość należy oceniać jako całość sieci, czy tylko jako odcinek przebiegający przez daną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Gazociąg stanowi "inne urządzenie", a jego wartość należy oceniać jako całość sieci, a nie tylko odcinek przebiegający przez nieruchomość.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił pogląd Sądu Najwyższego, że urządzeniem w rozumieniu art. 231 § 2 k.c. jest cała sieć przesyłowa, a nie tylko jej odcinek przebiegający przez nieruchomość, ponieważ odcinek ten nie funkcjonuje samodzielnie. Wartość urządzenia (sieci) musi być porównywana ze znaczną wartością zajętej działki.
Czy właściciel nieruchomości, który nabył ją po wybudowaniu na niej urządzeń przesyłowych, ma legitymację czynną do dochodzenia roszczenia o wykup na podstawie art. 231 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, legitymację czynną ma każdoczesny właściciel gruntu, który nie był uprawniony do dokonania nakładów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że poprzednik prawny pozwanej nie posiadał tytułu prawnego do zajęcia nieruchomości, gdyż zgoda na zajęcie została uzyskana tylko od jednego ze współwłaścicieli, a nie od wszystkich. Tym samym powód, jako kolejny właściciel, miał legitymację do dochodzenia roszczenia.
Czy posadowienie gazociągu i wyznaczenie strefy kontrolowanej uzasadnia wykup całej nieruchomości, a nie tylko jej części zajętej przez urządzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykup powinien obejmować całą nieruchomość, jeśli jej pozostała część staje się dla właściciela bezużyteczna z powodu ograniczeń wynikających z przepisów o strefach kontrolowanych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przepisy o strefach kontrolowanych wyłączają możliwość zabudowy, co czyni działki bezużytecznymi dla celów budowlanych. W związku z tym, wykup powinien obejmować całe działki, aby zapewnić racjonalne korzystanie z nieruchomości.
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia przez przedsiębiorcę przesyłowego, w sytuacji gdy orzecznictwo dotyczące przedawnienia roszczeń z art. 231 § 2 k.c. było niejednolite, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że tak, ale Sąd Apelacyjny nie musiał rozstrzygać tej kwestii wprost, gdyż uznał roszczenie za nieprzedawnione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał zarzut przedawnienia za nadużycie prawa, wskazując na niejednolitość orzecznictwa i literaturę przedmiotu dotyczącą przedawnienia roszczeń z art. 231 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny, opierając się na uchwale SN o braku przedawnienia, uznał zarzut za bezprzedmiotowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 231 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie właściciela gruntu o wykup nieruchomości, na której wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości znacznie przewyższającej wartość zajętej na ten cel działki, nie ulega przedawnieniu. "Inne urządzenie" obejmuje urządzenia przesyłowe, a jego wartość należy oceniać jako całość sieci, a nie tylko odcinek przebiegający przez nieruchomość. Wykup może obejmować całą działkę, jeśli pozostała część staje się bezużyteczna dla właściciela z powodu ograniczeń związanych z urządzeniem.
Pomocnicze
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przedawnienia, który nie ma zastosowania do roszczenia z art. 231 § 2 k.c. na mocy uchwały SN.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący terminów przedawnienia, który nie ma zastosowania do roszczenia z art. 231 § 2 k.c. na mocy uchwały SN.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nadużycia prawa podmiotowego. Sąd Okręgowy uznał zarzut przedawnienia za nadużycie prawa, ale Sąd Apelacyjny nie musiał rozstrzygać tej kwestii ze względu na brak przedawnienia.
u.g.n. art. 124 § ust. 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący ograniczenia prawa własności dla celów publicznych. Sąd Apelacyjny rozważał jego zastosowanie, ale uznał, że nie wyłącza on roszczenia z art. 231 § 2 k.c. w tej sprawie, gdyż zgoda na zajęcie nieruchomości była wadliwa.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący czynności przekraczających zwykły zarząd w przypadku współwłasności, wymagający zgody wszystkich współwłaścicieli. Zastosowany do oceny ważności zgody na zajęcie nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie z art. 231 § 2 k.c. nie ulega przedawnieniu. • Gazociąg stanowi "inne urządzenie" w rozumieniu art. 231 § 2 k.c., a jego wartość należy oceniać jako całość sieci. • Wartość gazociągu znacznie przewyższa wartość zajętych działek. • Posadowienie gazociągu i strefy kontrolowanej uniemożliwia racjonalne korzystanie z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem budowlanym. • Brak tytułu prawnego do zajęcia nieruchomości przez poprzednika prawnego pozwanej. • Wykup powinien obejmować całe działki, gdyż pozostała część staje się bezużyteczna dla właściciela.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda uległo przedawnieniu. • Gazociąg nie jest "innym urządzeniem" w rozumieniu art. 231 § 2 k.c., a jego wartość należy oceniać tylko jako odcinek przebiegający przez nieruchomość. • Wartość urządzenia nie przewyższa znacznie wartości zajętej działki. • Powód nie wykazał, że nie może korzystać z nieruchomości. • Powód nabył nieruchomość z wiedzą o istnieniu gazociągu, a jego żądanie stanowi nadużycie prawa. • Wykup powinien dotyczyć tylko części nieruchomości zajętej przez gazociąg.
Godne uwagi sformułowania
roszczenie właściciela gruntu o wykup z art. 231 § 2 k.c. nie ulega przedawnieniu • urządzeniem w rozumieniu art. 231 § 2 k.c. nie jest odcinek sieci przebiegający przez nieruchomość, lecz cała sieć • wartość urządzenia wzniesionego na nieruchomości powoda przez pozwaną przenosi znacznie wartość zajętej na ten cel działki • nie można mówić o zaistnieniu stanu obiektywnie sprzecznego z prawem własności • podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa • w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych
Skład orzekający
Anna Strugała
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Jantowski
sędzia
Wiesław Łukaszewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku przedawnienia roszczeń z art. 231 § 2 k.c., interpretacja pojęcia \"inne urządzenie\" w kontekście sieci przesyłowych, ocena wykupu nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi z uwzględnieniem stref kontrolowanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie brak tytułu prawnego do zajęcia nieruchomości i znaczące ograniczenia w korzystaniu z niej przez właściciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kolizji praw właścicieli nieruchomości z interesami przedsiębiorców przesyłowych, a rozstrzygnięcie SN o braku przedawnienia ma istotne znaczenie praktyczne.
“Czy można żądać wykupu działki z powodu gazociągu? Sąd Apelacyjny rozwiewa wątpliwości.”
Dane finansowe
WPS: 295 000 PLN
zwrot kosztów postępowania: 21 967 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.