V ACA 604/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF, zawartej przez powodów jako konsumentów z poprzednikiem prawnym pozwanego banku. Powodowie domagali się stwierdzenia nieważności umowy z uwagi na zawarte w niej klauzule abuzywne, które miały prowadzić do rażącego naruszenia ich interesów. Sąd Okręgowy w Elblągu uznał umowę za nieważną, stwierdzając, że bank przyznał sobie prawo do jednostronnego ustalania kursu waluty, co narusza równorzędność stron i dobre obyczaje. W konsekwencji zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę uiszczonych rat. Pozwany bank złożył apelację, kwestionując ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące indywidualnego negocjowania umowy, oceny dowodów oraz abuzywności klauzul. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację, uznając, że klauzule dotyczące sposobu przeliczenia kwoty kredytu i rat, pozwalające bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty, są niedozwolone. Sąd podkreślił, że ocena abuzywności powinna być dokonana według stanu z chwili zawarcia umowy, a bank nie wykazał, aby klauzule te były indywidualnie negocjowane. Utrzymano w mocy wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji w postaci nieważności umowy, a także brak możliwości uzupełniania umowy przez sąd.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, gdzie bank miał swobodę w ustalaniu kursów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, które pozwalają bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty przy przeliczeniu kwoty kredytu i rat, stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią klauzule niedozwolone, ponieważ naruszają równorzędność stron, dobre obyczaje i rażąco naruszają interes konsumenta, nie pozwalając mu na przewidzenie kosztów kredytu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank przyznał sobie prawo do jednostronnego ustalania kursu waluty, co narusza równorzędność stron i dobre obyczaje. Brak możliwości przewidzenia kosztów kredytu przez konsumenta oraz brak indywidualnych negocjacji klauzul potwierdzają ich abuzywny charakter.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli umowa nie może funkcjonować bez abuzywnych klauzul, a ich wyeliminowanie prowadzi do braku możliwości określenia świadczenia, umowa jako całość jest nieważna.
Uzasadnienie
Po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych umowa kredytu indeksowanego nie może być prawidłowo wykonana z uwagi na brak możliwości określenia zasad ustalania kursu waluty. W takiej sytuacji umowa jest nieważna z mocy prawa jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i granicami swobody umów.
Czy skorzystanie przez konsumenta z ochrony prawnej przed abuzywnymi klauzulami umownymi stanowi nadużycie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skorzystanie przez konsumenta z ochrony przysługującej mu jako słabszej stronie stosunku prawnego nie stanowi nadużycia prawa.
Uzasadnienie
Ochrona konsumentów jest celem przepisów prawa, a skorzystanie z niej nie może być traktowane jako nadużycie prawa, nawet jeśli prowadzi do niekorzystnych dla przedsiębiorcy skutków.
Czy sąd może uzupełnić umowę poprzez zastąpienie abuzywnych klauzul przepisami prawa lub innymi zasadami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może uzupełniać umowy poprzez zmianę treści abuzywnych klauzul, gdyż mogłoby to zniweczyć odstraszający skutek ochrony konsumentów.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem TSUE, sąd krajowy powinien zaniechać stosowania klauzuli abuzywnej, ale nie może jej modyfikować. Uzupełnienie umowy na podstawie przepisów ogólnych lub zasad słuszności jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | powód |
| S. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania postanowienia umownego za niedozwolone (abuzywne) i jego skutki.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Określa granice swobody umów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania sądu granicami żądania pozwu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne pozwalające bankowi na swobodne ustalanie kursu waluty są abuzywne. • Umowa kredytu nie była indywidualnie negocjowana. • Nieważność umowy jako całość jest uzasadniona brakiem możliwości jej wykonania po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Skorzystanie z ochrony konsumenckiej nie jest nadużyciem prawa.
Odrzucone argumenty
Umowa była indywidualnie negocjowana. • Klauzule indeksacyjne nie są abuzywne, ponieważ opierają się na rynkowych kursach walut. • Sąd powinien uzupełnić umowę, zastępując abuzywne klauzule innymi przepisami lub zasadami. • Powodowie mieli możliwość spłaty kredytu w walucie obcej lub skorzystania z innych produktów. • Działanie powodów stanowi nadużycie prawa.
Godne uwagi sformułowania
bank przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem franka • całe ryzyko wzrostu kursu CHF obciążało kredytobiorcę, co jest dla niego rozwiązaniem wyjątkowo krzywdzącym • klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną • bez dotkniętych częściową nieważnością postanowień dotyczących wysokości oprocentowania, umowa nie zostałaby zawarta, czego konsekwencją pozostawało stwierdzenie, że umowa kredytu zawarta między stronami jest w całości nieważna • postanowienia umowy określające zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu oraz spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej ma charakter niedozwolonego postanowienia umownego jako obarczające konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszające równorzędność stron
Skład orzekający
Teresa Karczyńska-Szumilas
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji w postaci nieważności umowy, a także brak możliwości uzupełniania umowy przez sąd."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, gdzie bank miał swobodę w ustalaniu kursów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów kredytów frankowych i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu frankowego nieważna z powodu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 342 651,53 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.