V ACa 555/22

Sygn. akt V ACa 555/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Leszek Jantowski Protokolant: sekretarz sądowy Angelika Ragus po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa A. K. i I. K. przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt XV C 34/21 1.zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. (drugim) w ten tylko sposób, że odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 118.958 zł (sto osiemnaście tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt osiem złotych) zasądza od dnia 7 października 2021 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo o zasądzenie tych odsetek w pozostałym zakresie; 2.oddala apelację w pozostałej części; 3.zasądza od pozwanego na rzecz powodów A. K. i I. K. kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. SSA Leszek Jantowski Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt V ACa 555/22 UZASADNIENIE Powodowie A. K. i I. K. domagali się uznania za nieważne postanowień umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej dnia 29.05.2008 r. w G. pomiędzy A. P. i I. K. a (...) Bank (...) S.A. (obecnie (...) SA ), w zakresie dotyczącym klauzul waloryzujących zobowiązanie kredytobiorcy w stosunku do waluty obcej (franków szwajcarskich), tj. § 1 oraz § 13 pkt 7 znajdujących się w części ogólnej przedmiotowej umowy, jako postanowień niedozwolonych, z ustaleniem skutku w postaci nieważności całej przedmiotowej umowy kredytowej. Powodowie wnieśli również o zasądzenie od pozwanego kwoty w wysokości 118.958 zł (słownie: sto osiemnaście tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt osiem zł) tytułem zwrotu świadczenia nienależnego na podstawie art. 410 kodeksu cywilnego tytułem spłaty rat kredytowych w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia 16 listopada 2020 r., wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę od dnia wniesienia pozwu. Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd roszczeń wskazanych powyżej powodowie wnieśli o uznanie za nieważne postanowień umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej dnia 29.05.2008 r. w G. pomiędzy A. P. i I. K. a (...) Bank (...) S.A. (obecnie (...) SA ), w zakresie dotyczącym klauzul waloryzujących zobowiązanie kredytobiorcy w stosunku do waluty obcej (franków szwajcarskich), tj. § 1 oraz § 13 pkt 7 znajdujących się w części ogólnej przedmiotowej umowy jako postanowień niedozwolonych, ze stwierdzeniem skutku w postaci utrzymania przedmiotowej umowy w mocy bez wskazanych postanowień i przekształcenia przedmiotowej umowy w umowę kredytu w złotych polskich na warunkach dotychczasowych. Na wypadek uwzględnienia powyższego żądania powodowie wnieśli o zobowiązanie pozwanego do zwrotu nadpłaty w wysokości 49.722 zł (słownie: czterdzieści dziewięć tysięcy siedemset dwadzieścia dwa zł), wynikającej z dotychczasowej płatności rat kredytowych w oparciu o rozliczenia sporządzone na podstawie klauzul abuzywnych wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę od dnia wniesienia pozwu oraz przedstawienie nowego harmonogramu spłaty przedmiotowego kredytu sporządzonego z wyłączeniem spornych klauzul abuzywnych, (to jest z wyrażeniem kolejnych rat kredytowych w złotych polskich, w oparciu o wysokość udzielonego kredytu w złotych polskich na dzień zawarcia umowy i wysokość kursu franka szwajcarskiego na dzień zawarcia umowy). W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku: 1.ustalił, że umowa nr (...) z dnia 29.05.2008 roku zawarta pomiędzy A. P. i I. K. a (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. (1) jest nieważna; 2.zasądził od pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powodów A. K. i I. K. kwotę 118.958 zł (sto osiemnaście tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt osiem złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10.02.2021 roku do dnia zapłaty; 3.oddalił powództwo w pozostałym zakresie; 4.zasądził od pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powodów A. K. i I. K. kwotę 6.417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie następujących ustaleń i rozważań: Powodowie poszukiwali kredytu na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2006 r. w (...) S.A. , który był kredytem złotowym a jego raty były dla powodów za wysokie. Powodowie w tym celu udali się do (...) , gdzie zaproponowano powodom najlepszy dla nich kredyt. W dniu 29 maja 2008 r. w G. powodowie oraz poprzednik prawny pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. (1) zawarli Umowę nr (...) o kredyt mieszkaniowy (...) Umowa składa się z (...) („ (...) ") i (...) („ (...) "), a jej integralną częścią są „Ogólne warunki udzielania przez (...) Bank (...) SA kredytu mieszkaniowego (...) (OWU). Zawarcie Umowy kredytu poprzedzone było złożeniem przez powodów w dniu 25 kwietnia 2008 r. wniosku kredytowego, w którym określili, że celem kredytu jest spłata kredytu mieszkaniowego i innego niż mieszkaniowy. Powodowie wnioskowali o kredyt w wysokości 180.000 PLN. W odrębnych dokumentach złożyli oświadczenia o akceptacji ryzyka zmiennej stopy procentowej i ryzyka kursowego. Potwierdzili, że są świadomi, iż ewentualny wzrost stopy procentowej spowoduje wzrost rat kapitałowo-odsetkowych kredytu. Oświadczyli także, że zostali poinformowani przez (...) Bank (...) S.A. o ponoszeniu przez nich ryzyka wynikającego ze zmiany kursu walut oraz przyjmują i akceptują to ryzyko. W składanych przez powodów oświadczeniach, A. K. i I. K. zobowiązali się ponadto, że w przypadku wzrostu kursu waluty, w jakiej denominowany jest kredyt, dokonają następujących czynności: l/ dołączą do kredytu (na żądanie Banku) dodatkowego kredytobiorcę, którego dochody przywrócą zdolność kredytową — w przypadku utraty zdolności kredytowej, 2/ ustanowią (na żądanie Banku) dodatkowe prawne zabezpieczenie lub zwiększą dotychczasowe zabezpieczenie — w przypadku relatywnego zmniejszenia wartości przyjętego prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu, 3/ dokonają (na żądanie Banku) ubezpieczenia finansowego od ryzyk, związanych z niskim wkładem własnym w sytuacji, gdy obciążenie kredytem nieruchomości, stanowiącej prawne zabezpieczenie spłaty kredytu, przekroczy poziom wymagany przez Bank. Powodowie jednocześnie oświadczyli, że odrzucają ofertę (...) Bank (...) S.A. udzielenia kredytu w złotych. W dacie zawarcia umowy obowiązywała w pozwanym Banku „Instrukcja udzielania przez (...) Bank (...) S.A. kredytu mieszkaniowego (...) z 2007 r. będąca załącznikiem do Zarządzenia nr (...) z dnia 26 listopada 2007 r., które weszło w życie z dniem 3 grudnia 2007 r. Instrukcja stanowiła dokument wewnętrzny pozwanego Banku, który nie był udostępniany jego klientom. Określała zasady, tryb i warunki udzielania przez (...) Bank (...) S.A. kredytu mieszkaniowego (...) Proces udzielania kredytów hipotecznych uregulowany został w Rozdziale IV tej instrukcji Wskazano, że w przypadku kredytów denominowanych w walucie obcej, sposób przeliczania kwoty kredytu do umowy następuje po kursie kupna waluty według Tabeli kursów z dnia złożenia wniosku obowiązującej w Banku w momencie dokonywania przeliczeń kursowych – gdy wnioskodawca wnioskuje o kwotę kredytu określoną w walucie obcej. W przedmiotowej instrukcji wskazano również, że na etapie rozpoznania potrzeb klienta pracownik Banku informuje klienta o ryzyku stosowania zmiennej stopy procentowej i upewnia się, czy klient zrozumiał wszystkie warunki kredytowania. W dniu zawierania przez strony Umowy kredytu obowiązywała w pozwanym Banku (...) stosowania Tabeli kursów walutowych (...) Bank (...) S.A. oraz raportowania transakcji zawieranych przy jej użyciu, stanowiąca załącznik do Zarządzenia nr (...) z dnia 11 lutego 2004 r. Prezesa Zarządu (...) Bank (...) S.A. Przedmiotowa (...) definiowała pojęcia: kurs kupna waluty, kurs sprzedaży waluty, kurs walutowy, Tabeli kursów i wskazywała sposoby jej ustalania i ogłaszania. Zarządzeniem nr (...) Prezesa Zarządu (...) Bank (...) S.A. z dnia 20 października 2008 r. wprowadzono też (...) Udzielony powodom kredyt był kredytem denominowanym udzielonym w złotych w kwocie stanowiącej równowartość 88.243,95 CHF, z przeznaczeniem kwoty kredytu na spłatę kredytu hipotecznego i gotówkowego zaciągniętych w banku (...) S.A. oraz - w mniejszej części - na inny, dowolny cel. (§ 1 ust. 1, 2, 3 Umowy). Kwota pozostająca do wpłaty na rachunek spłacanego kredytu została określona na 88.243,95 CHF. (§ 1 ust. 7 Umowy). Strony określiły w Umowie czas kredytowania od dnia 29 maja 2008 r. do dnia 19 maja 2048r. (§ 1 ust. 4 Umowy). W § 2 ust. 1 Umowy ustalono całkowity koszt udzielonego kredytu szacunkowo na kwotę 175.089,39 zł, w tym szacunkowa kwota odsetek pobieranych przez Bank przez cały okres kredytowania wynosiła 175.089,39 zł. Koszty wynikające z podwyższenia marży Banku z tytułu ubezpieczenia kredytu w okresie przejściowym określono na 3.648,98 zł. Zabezpieczenie spłaty kredytu docelowo stanowiła hipoteka kaucyjna (na zabezpieczenie spłaty kapitału, odsetek i innych kosztów) ustanowiona na rzecz Banku do kwoty 270.000 zł na nieruchomości położonej w P. ul. (...) , opisanej księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Gdańsku, stanowiącej własność A. P. . (§ 3 ust. 1 Umowy). Wypłata kredytu miała nastąpić w trzech transzach – pierwsza na spłatę kredytu mieszkaniowego w Banku (...) , druga na spłatę kredytu gotówkowego w Banku (...) , trzecia na dowolny cel. (§ 4 ust. 3, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 Umowy). Wypłata pierwszej transzy kredytu miała nastąpić nie później niż w ciągu 5 dni od daty spełnienia warunków określonych w ust. 5. (§ 4 ust. 1 Umowy). Wypłata transzy drugiej i trzeciej miała być dokonana po złożeniu na formularzu wniosku o wypłatę środków oraz po spełnieniu warunków odpowiednio wskazanych w ust. 6 i ust. 7. (§ 4 ust. 6, ust. 7 Umowy). W § 4 ust. 9 (...) wskazano, że wypłata środków z kredytu denominowanego odbywa się na zasadach określonych w § 11 (...) . Zgodnie z § 5 ust. 1 - 7 (...) spłata kredytu miała następować do dnia 19 maja 2048 r. zgodnie z harmonogramem spłat doręczanym kredytobiorcy, w równych ratach kapitałowo - odsetkowych na wskazany w umowie rachunek bankowy. Spłata raty kredytu następuje do dnia 19. każdego miesiąca. W (...) („ (...) ”) wskazano, iż stanowi ona wraz z (...) („ (...) ”) całość Umowy o kredyt mieszkaniowy (...) W punkcie 1 (...) „Waluta kredytu i oprocentowanie kredytu” w § 1 ust. 1 wskazano, że kredyt mieszkaniowy (...) jest udzielany w złotych. W § 1 ust. 2 (...) ustalono, iż w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej kwota kredytu w złotych zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. W § 1 ust. 3 (...) ustalono, że w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: 1. zmiana kursu waluty wpływa na wypłacane w złotych przez Bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez Kredytobiorcę kwoty rat kapitałowo-odsetkowych; 2. ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust. 2-4 oraz § 18 ust. 6. Wypłatę środków z kredytu denominowanego regulował punkt IV ppkt 1 § 11 (...) , w którym w ust. 1 wskazano, że w przypadku kredytu przeznaczonego na zakup nieruchomości na rynku pierwotnym, denominowanego w walucie obcej, łączna kwota przyznanych środków, o której mowa w § 1 ust. 1 (...) , wypłacana jest w złotych zgodnie z terminarzem wpłat określonym przez inwestora w przedwstępnej umowie. Natomiast w ust. 2 ustalono, że w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej. Do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów z dnia wypłaty środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. (§ 11 ust. 3 Umowy) Zgodnie zaś z ust. 4 § 11 (...) , w przypadku kredytów denominowanych, gdy przyznana kwota kredytu, na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia ostatniej transzy kredytu kwotą: 1/ przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu określonego w § 1 ust. 2 (...) , Bank uruchomi środki w wysokości, stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do realizacji tego celu oraz dokona pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej, 2/ niewystarczającą do realizacji celu, określonego w § 1 ust. 2 (...) , kredytobiorca zobowiązany jest do zbilansowania inwestycji poprzez uzupełnienie środków własnych przed wypłaceniem środków przez Bank. Zasady spłaty kredytu i odsetek zostały uregulowane w rozdziale V (...) , w którym w § 13 ust. 1 wskazano, że spłata kredytu powinna nastąpić w terminach i kwotach określonych w harmonogramie spłat, doręczanym kredytobiorcy i poręczycielom. W ust. 2 wskazano, że harmonogram spłat ulega aktualizacji każdorazowo w przypadku zmiany oprocentowania kredytu, z zastrzeżeniem § 3 ust. 9. Zgodnie z ust. 3 w przypadku nieuruchomienia kredytu w miesiącu, w którym podpisano niniejszą umowę, ilość rat może ulec zmniejszeniu, a spłata przebiega zgodnie z harmonogramem spłat. Stosownie do treści ust. 4 za datę spłaty uważa się datę wpływu środków na rachunek obsługi kredytu określony w § 4 ust. 2 (...) , z uwzględnieniem § 16. Z kolei ust. 5 wskazywał, że w przypadku, gdy na dzień spłaty przypada dzień wolny od pracy, spłata powinna nastąpić w ostatnim dniu roboczym przed tym dniem z datą waluty dnia wolnego. Zgodnie z ust. 6 w przypadku spłaty kredytu w systemie równych rat kapitałowo-odsetkowych, ostatnia rata jako rata wyrównująca, może być różna od rat pozostałych. Stosownie do ust. 7 w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: 1/ harmonogram spłat kredytu wyrażony jest w walucie, w której kredyt jest denominowany, 2/ spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, 3/ do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów z dnia spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. Ust. 8 § 13 (...) wskazywał, że Bank zobowiązuje się do rozliczenia kwoty kredytu z Kredytobiorcą w terminie 14 dni od dnia dokonania całkowitej spłaty kredytu. Umowa Kredytu przewidywała możliwość wcześniejszej spłaty kredytu (§ 16 (...) ), jak również przewidziano możliwość ubiegania się w ciągu całego okresu kredytowania między innymi o zmianę waluty kredytu, podwyższenie kwoty kredytu, prolongatę spłaty okresu kredytowania (§ 17 (...) ). W postanowieniach umowy nie sprecyzowano zasad zmiany waluty kredytu. W § 24 ust. 2 (...) wskazano, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie mają zastosowanie postanowienia przepisy Prawa bankowego , kodeksu cywilnego i inne właściwe powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Pod treścią (...) oraz (...) zostały złożone podpisy osób działających w imieniu Banku oraz jako kredytobiorców - powodów. Umową była zawarta za pomocą ustalonego wzorca umowy. Treść zapisów umowy nie była ustalana indywidualnie, powodowie nie mieli na treść umowy żadnego wpływu. Przed podpisaniem Umowy kredytu dwa spotkania powodów odbyły się w (...) i trzecie było w Banku na podpisanie umowy. Powodom przedstawiono tylko jedną propozycję kredytu. Zgodnie z informacją przekazaną stronie powodowej produkt miał być bardzo bezpieczny, powodów zapewniano, że waluta jest stabilna i że powodowie nie mają się czego obawiać. Powodowie ze strony Banku nie otrzymali żadnych wykresów z historii kursów CHF. Nie podano powodom także żadnych informacji na temat ryzyka kursowego – nie informowano powodów, że saldo kredytu może się powiększyć. Powodowie otrzymali wypłacony im kredyt. Za uzyskane środki spłacili poprzednie kredyty zaciągnięte na cele mieszkaniowe oraz na wykończenie mieszkania. Kredyt został wypłacony powodom w trzech transzach: - I transza w dniu 10 czerwca 2008 r., na podstawie wniosku z dnia 05.06.2008r. w wysokości 129.923,00 zł, co stanowiło 62.996,02 CHF; - II transza w dniu 14.07.2008r., na podstawie wniosku z dnia 8.07.2008r. w wysokości 20.451,00 zł, co stanowiło 10.438,98 CHF, - III transza w dniu 25.07.2008r., na podstawie wniosku z dnia 21.07.2008r. w wysokości 28.741,21zł, co stanowiło 14.808,95 CHF. W czerwcu 2014 r. doszło do przejęcia w wyniku połączenia (...) Bank (...) S.A. przez (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. . W okresie od 29 maja 2008r. do 19 października 2020r. powodowie uiścili na rzecz pozwanego tytułem spłaty kapitału i odsetek kwotę 118.958 zł. Powodowie mają świadomość skutków uznania przez Sąd nieważności łączącej ich z pozwanym umowy, w szczególności, że pozwany Bank w takim przypadku może wystąpić do powodów z roszczeniem o zwrot wypłaconego powodom kapitału, jak również o możliwości domagania się wynagrodzenia za korzystanie przez powodów z udostępnionego powodom kapitału. Powodowie są świadomi powyższego i uważają, że najbardziej zgodne z ich interesem jest stwierdzenie nieważności całej Umowy kredytowej zawartej z pozwanym wskutek nieważności łączącej ich umowy. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie materiału dowodowego zaoferowanego w toku sprawy przez strony postępowania, a także na podstawie dowodu z zeznań A. K. i I. K. , złożonych w charakterze strony, jak również w oparciu o zeznania świadków A. L. , S. J. i T. H. oraz dokumentów wymienionych przy dokonywaniu ustaleń faktycznych. Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów, kierując się domniemanie z art. 244 § 1 k.p.c. Podkreślił, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miały dokumenty w postaci umowy kredytu z dnia 29 maja 2008 r. nr (...) oraz dokumenty stanowiące integralną część tej umowy. Istotnym dokumentem dla ustalenia stanu faktycznego miało również zaświadczenie pozwanego z dnia 16.11.2020 r. oraz z dnia 10.02.2021 r. dotyczące wysokości udzielonego kredytu oraz wysokości uiszczonych przez powodów na rzecz pozwanego rat kapitałowo – odsetkowych w spornym okresie. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda w całości, gdyż były zbieżne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w postaci dokumentów oraz zasadami doświadczenia życiowego. W zakresie stosowania przez pozwanego wzorca umowy oraz braku możliwości negocjowania warunków umowy kredytowej zeznania powodów są zbieżne z zeznaniami świadka A. L. . Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że odnośnie do zeznań świadków S. J. oraz T. H. poczynił ustalenia wyłącznie w zakresie złożenia przez ww. świadków podpisów pod Umową kredytową stron, albowiem świadkowie byli pełnomocnikami pozwanego Banku, uprawnionymi do podpisania umowy i zweryfikowania jej treści z decyzją kredytową. Świadkowie nie posiadali natomiast wiedzy na temat istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, albowiem nie brali udziału w zawieraniu przedmiotowej umowy kredytu z powodami. Przechodząc do rozważań Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że powodowie zawarli umowę kredytu działając jako konsumenci w rozumieniu art. 22 1 k.c. Przytoczył treść art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U.2002.72.665 t.j. z dnia 2002.06.12), regulującego przesłanki umowy kredytu, wyjaśniając, że essentialia negotii umowy kredytu stanowią: oddanie przez bank do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel i zobowiązanie kredytobiorcy do korzystania z oddanych do dyspozycji środków pieniężnych na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Sąd a quo dalej wskazał, że zmiana ustawy Prawo bankowe obowiązująca od dnia 26 sierpnia 2011 roku poszerzyła zakres obowiązkowych postanowień umowy o to, że w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska powinna zawierać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Wskazał jednak, że ta zmiana ustawy Prawo bankowe nie sanowała wadliwych wcześniej zawieranych umów kredytu indeksowanych czy denominowanych do waluty obcej, a jedynie nałożyła na banki obowiązki dotyczące treści nowo zawieranych umów i uzupełnienia już zawartych i umożliwiła spłatę bezpośrednio w walucie indeksacji. Sąd Okręgowy wyjaśnił również, że w polskim systemie prawnym można wyróżnić trzy rodzaje kredytów, w których występuje (w różnych rolach) waluta obca: indeksowany, denominowany i walutowy. Podkreślił, że kredyt został udzielony powodom w złotych polskich, a nie w walucie obcej – franku szwajcarskim. Wskazał, że powodowie kwestionowali postanowienia umowy kredytu zawarte w § 1 i § 13 ust. 7 (...) i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie występuje sytuacja, kiedy kredyt spłacany był w złotych, jak również w tej walucie kredyt został wypłacony. W ocenie Sądu Okręgowego przyjęta w umowie konstrukcja dotycząca sposobu wypłaty kredytu oraz jego spłaty jest sprzeczna z naturą zobowiązania ( art. 353 1 k.c. ) i definicją kredytu zawartą w art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe w zakresie obowiązku określenia w umowie kwoty kredytu w powiązaniu z umownym obowiązkiem kredytobiorcy zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w określonych w umowie terminach wraz z odsetkami i prowizjami. Zdaniem Sądu pierwszej instancji tak skonstruowany rodzaj kredytu denominowanego jest również sprzeczny z art. 58 k.c. oraz narusza zasady współżycia społecznego. Brak określenia głównych świadczeń stron powoduje niezasadność kontroli wskazanych postanowień umownych przez pryzmat art. 385 1 § 1 k.c. , nawet jeżeli postanowienia te zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W ocenie Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie sporne postanowienia Umowy kredytu nie zawierają jednoznacznej treści - kredyt udzielony powodom miał być udzielony w złotych i stanowić równowartość 88.243,95 CHF (§ 1 ust. 1 (...) ), a kwota kredytu wypłacona w złotych miała zostać określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych (§ 1 ust. 2 (...) ). Zdaniem Sądu tak uregulowane postanowienie pozostawiało pełną swobodę decyzyjną Banku w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, pozostając w sprzeczności nie tylko z interesem klienta, ale również w sposób sprzeczny z naturą stosunku cywilnoprawnego kształtowały podstawowe świadczenia stron ( art. 353 ( 1) k.c. ). W konsekwencji Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że postanowienia umowne zawarte w § 1 (...) oraz 13 ust. 7 (...) nie spełniają przesłanki jednoznaczności, odwołują się bowiem do nieweryfikowalnego w dacie zawarcia umowy, arbitralnie przez jedną ze stron umowy - Bank ustalanego kursu waluty bez określenia precyzyjnego działania mechanizmu wymiany waluty. W efekcie, skoro główne świadczenie strony pozwanej – kwota kredytu przy przyjęciu kursu ustalonego arbitralnie przez Bank nie została określona w sposób jednoznaczny, uznać należało, że w samej umowie nie została określona kwota kredytu, a jedynie mechanizm jej ustalenia, poddany decyzjom silniejszej strony umowy. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienia § 1 i § 13 ust. 7 (...) są abuzywne, albowiem sposób ustalania obu rodzajów kursów przez Bank i zmiana ich wysokości wpływały na spłacane przez powodów w złotych kwoty rat kapitałowo-odsetkowych, przy czym ryzyko związane ze zmianą kursu waluty kształtowanego jednostronnie przez Bank i wysokością kredytu do spłaty ponosili wyłącznie powodowie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wiedza powodów o tym ryzyku była żadna, bo o takiej wiedzy nie przesądza sam fakt podpisania oświadczeń na kartach 107-110 akt oraz umów i zawarte w nich oświadczenia o przyjęciu i akceptacji ryzyka kursowego. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że to na pozwanym ciąży obowiązek dowodowy wykazania zakresu udzielonych powodom informacji, czemu pozwany nie sprostał. Sąd Okręgowy odwołał się do treści art. 385 1 k.c. oraz art. 385 2 k.c. , art. 385 3 pkt. 8 i 9 k.c. Podkreślił, że powodowie zawierali Umowę kredytu jako konsumenci w rozumieniu art. 22 1 k.c. Dalej Sąd Okręgowy wyjaśnił, że z uwagi na sprzeczność przedmiotowych postanowień umowy kredytu stanowiących klauzulę przeliczeniową z naturą zobowiązania ( art. 353 1 k.c. ), przepisami art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe , jak również ich abuzywność, był zobowiązany z urzędu zbadać, czy możliwe jest wykluczenie z przedmiotowej Umowy kredytu zawartej między stronami postanowień umownych uznanych za niedozwolone z jednoczesnym zachowaniem ważności umowy. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej orz Sądu Najwyższego Sąd a quo wyjaśnił, że zasadą jest, iż jeśli sąd krajowy stwierdzi, że badane postanowienie umowne ma charakter abuzywny, to powinien on wyłącznie i jedynie wykluczyć stosowanie nieuczciwego warunku umownego w celu zapewnienia ochrony konsumenta i zapobieżenia stosowanie nieuczciwych postanowień w umowach z konsumentami. Umowa ma wiązać dalej bez innych zmian niż te, które wynikają z wyeliminowania niedozwolonych postanowień, o ile umowa w kształcie pozostałym po eliminacji nieuczciwego warunku spełnia wymogi jej ważności w ramach krajowego porządku prawnego. W rezultacie stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć z reguły skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku. Nieuprawnione jednak byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi, polegającymi np. na odwołaniu się do kursu walut stosowanego przez Narodowy Bank Polski. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13/EWG, gdyż przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych. Art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG nie stoi bowiem na przeszkodzie uznaniu przez sąd krajowy umowy za nieważną, jeśli w jego ocenie umowa w kształcie po usunięciu abuzywnych postanowień nie może obowiązywać. Decydujące znaczenie dla tej oceny ma stanowisko konsumenta. Jeżeli zatem w ocenie konsumenta stwierdzenie nieważności umowy nie jest dla niego niekorzystne, sąd krajowy jest związany tym stanowiskiem i nie może wbrew temu stanowisku podejmować działań prowadzących do zastąpienia nieuczciwego warunku – nawet jeśli w ocenie sądu jest inaczej. Sąd Okręgowy podkreślił, że w polskim porządku prawnym nie istnieje przepis dyspozytywny, który mógłby wejść w miejsce abuzywnych postanowień przeliczeniowych. Takim przepisem nie jest zdaniem Sądu a quo art. 358 § 2 k.c. Sąd podkreślił, że powyższy przepis wszedł w życie w dniu 24 stycznia 2009 r., a zatem biorąc pod uwagę normy intertemporalne zawarte w art. XXVI-LXIV Przepisów wprowadzających Kodeks cywilny, dla kredytów indeksowanych albo denominowanych zawartych przed 24 stycznia 2009 r., przepis ten nie może być rozumiany jako przepis dyspozytywny umożliwiający wypełnienie luki wywołanej usunięciem postanowień niedozwolonych, gdyż w chwili zawarcia umowy przepis ten nie funkcjonował w obrocie prawnym. Sąd Okręgowy podkreślił także, że TSUE w swoim orzecznictwie wskazał, iż sąd krajowy, badając abuzywność postanowienia, zobowiązany jest uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych sprawy z uwzględnieniem w szczególności fachowej wiedzy przedsiębiorcy w zakresie ewentualnych wahań kursów wymiany i ryzyka wiążącego się z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, w tym możliwego niedochowania wymogu dobrej wiary, a po drugie istnienia ewentualnej znaczącej nierównowagi w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG. Odnosząc się do wymogu dobrej wiary należy w szczególności uwzględnić pozycję negocjacyjną stron umowy oraz kwestię, czy konsument został zachęcony do wyrażenia zgody na dany warunek. Sąd pierwszej instancji odwołał się także do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym, gdyby rzeczywiście zostało należycie wyjaśnione znaczenie zmiany kursu waluty i ponoszonego ryzyka, to racjonalny kredytobiorca nie decydowałby się na kredyt powiązany z kursem waluty obcej w sposób wadliwy w perspektywie jego spłacania przez kilkadziesiąt lat, chyba że z okoliczności sprawy wyraźnie wynikałoby coś innego. Gdyby kredytujący bank zamierzał wystarczająco poinformować kredytobiorcę będącego osobą fizyczną (konsumentem) o niebezpieczeństwach wynikających z kredytu powiązanego z kursem waluty obcej, to nie proponowałby w ogóle zawierania takich umów kredytowych, zdając sobie sprawę jako profesjonalista, że umowa taka może zostać łatwo oceniona jako nieuczciwa. Reasumując, Sąd Okręgowy uznał za ugruntowane stanowisko TSUE, zgodnie z którym sąd krajowy nie może wypełnić luk w umowie powstałych wskutek usunięcia postanowień niedozwolonych, na podstawie samych tylko przepisów prawa krajowego o charakterze ogólnym, odnoszącym się do zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów. Tym samym Sąd uznał, że wyłączenie z przedmiotowej umowy niedozwolonych postanowień uniemożliwia dalsze jej obowiązywanie. Zdaniem Sądu usunięcie niedozwolonych postanowień prowadzących do stosowania różnych kursów dla określenia głównych świadczeń stron umowy sprawia, że umowa taka nie zostałaby zawarta. Usunięcie samych odesłań do tabeli Banku również powoduje, że umowy nie można wykonać, bez miernika wartości nie można bowiem wykonać przeliczenia waluty, a sąd krajowy nie może dokonać żadnej innej ingerencji w treść umowy, jak tylko wyeliminować abuzywne postanowienia. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że z uwagi na stwierdzenie naruszenia art. 353 1 k.c. , art. 69 ustawy Prawo bankowe oraz naruszenie zasad współżycia społecznego, zasadnym było stwierdzenie nieważności przedmiotowej umowy kredytu ( art. 58 k.c. ). Zdaniem Sądu Okręgowego przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna ex tunc , co powoduje brak podstawy prawnej spełnionych świadczeń. W konsekwencji Sąd uznał, że powodom przysługuje prawo domagania się zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego kwot z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych ( art. 410 § 2 k.c. ). Ponieważ umowa jest nieważna ex tunc czyli ze skutkiem od momentu jej zawarcia, strony powinny zwrócić sobie to co wzajemnie świadczyły. Powodowie mogą więc domagać się zwrotu spełnionych świadczeń. Wobec przyjęcia nieważności umowy ex tunc bezprzedmiotowe było rozpoznawanie roszczenia ewentualnego o zapłatę nadpłaconych kwot. Sąd Okręgowy nie podzielił także podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Sąd przychylił się w części do żądania odsetkowego powodów. Podkreślił, że roszczenie o zwrot świadczenia wzajemnego w przypadku stwierdzenia nieważności umowy jest roszczeniem bezterminowym i staje się wymagalne na zasadzie wynikającej z przepisu art. 455 k.c. Powodowie przed wniesieniem pozwu nie wzywali pozwanego do zapłaty kwot dochodzonych pozwem. W ocenie Sądu pierwszej instancji dopiero przez wniesienie i doręczenie pozwu powodowie oświadczyli, że nie chcą utrzymania w obrocie prawnym zawartej z pozwanym umowy kredytu. Wobec tego roszczenie powodów stało się wymagalne od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu, co nastąpiło w dniu 9 lutego 2021 roku (k. 55). Zatem od dnia następnego pozwany opóźnił się ze spełnieniem świadczenia, a odsetki za opóźnienie przysługują powodom od dnia 10 lutego 2021 roku. Mając na uwadze tak poczynione ustalenia i rozważania, Sąd w punkcie 1 wyroku ustalił, że umowa z dnia 29 maja 2008 roku nr (...) zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym pozwanego jest nieważna, o czym orzeczono na podstawie przepisów art. 58 § 1 k.c. , art. 353 ( 1) k.c. , art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe oraz art. 385 ( 1) k.c. W punkcie 2 wyroku, na podstawie przepisów art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 k.c. , art. 58 § 1 k.c. , art. 481 § 1 i 2 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 118.958 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 lutego 2021 roku. W punkcie 3 wyroku oddalono powództwo, co do odsetek od dnia wniesienia pozwu do dnia 9 lutego 2021 roku, o czym orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. stosowanych a contrario. O kosztach procesu orzeczono w punkcie 4 wyroku na podstawie przepisów art. 108 § 1 k.p.c. , art. 98 § 1 i 3 k.p.c. , 98 § 1 1 k.p.c. obciążając nimi pozwanego, który sprawę przegrał. Od pozwanego na rzecz powodów zasądzono kwotę 6.417 zł tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 1.000 zł tytułem opłaty od pozwu, kwotę 5.400 zł tytułem zastępstwa procesowego na podstawie § 2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając wyrok w części, tj. w pkt 1, 2 i 4 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 233 § 1 k.p.c. polegające na braku wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny, a w konsekwencji zaniechaniu dokonania pełnych i rzetelnych ustaleń faktycznych pozwalających na właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, skutkujące błędną oceną prawną zawartej pomiędzy stronami Umowy i uznaniem jej za nieważną, a to: a)bezpodstawnym ustaleniu, że Umowa, w zakresie kwestionowanych przez powodów postanowień umownych, w całości stanowiła wzorzec umowny nie zawierający elementów indywidualizujących dany stosunek prawny (nie były one uzgodnione indywidualnie z powodami), w szczególności w zakresie zastosowania spornych klauzul waloryzacyjnych, podczas gdy z treści prawidłowo ustalonego § 5 ust. 6 (...) w zw. z art. 5 ust. 1 Ogólnych Warunków Udzielania przez (...) Bank (...) S.A. Kredytu Mieszkaniowego (...) z września 2007 r. wyraźnie wynikało, że możliwa była spłata rat w CHF od chwili zawarcia Umowy na rachunek obsługi kredytu prowadzony w CHF, co umożliwiało niestosowanie Tabel kursowych Banku; dokonany przez powodów wybór spłaty zaciągniętego kredytu w walucie polskiej był przedmiotem indywidualnych uzgodnień, co potwierdza fakt udzielenia przez powodów 29 maja 2008 r. pełnomocnictwo do rachunku; b)przyznaniu pełnej wiarygodności zeznaniom powodów złożonych na rozprawie w dniu 6 października 2021 r. i uznaniu, że rzeczywista wiedza powodów o ryzykach związanych z Umową była żadna, pomimo treści złożonych przez nich oświadczeń o akceptacji ryzyka kursowego i ryzyka zmiennej stopy procentowej z dnia 25 kwietnia 2008 r. oraz zeznań świadka A. L. , który podczas rozprawy w dniu 2 czerwca 2021 r. powiedział: „Informowałem o ryzyku walutowym. Co do zasady wysyłałem drafty umów klientom. Informowałem klientów o ryzyku zmiennej stopy procentowej.” (protokół rozprawy z dnia 2 czerwca 2021 r„ 00:07:12); „Informowałem klientów o spreadzie i o tym, że jest to dla nich nie korzystne.” (protokół rozprawy z dnia 2 czerwca 2021 r., 00:17:25); powyższych zeznań, pomimo ich jednoznacznej treści, Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego; powyższe zeznania dowodzą, że Bank udzielił informacji, które pozwoliły powodom na zorientowanie się co do rzeczywistego rozmiaru przyjmowanego na siebie ryzyka i podjęli świadomą decyzję w tym zakresie; c) zmarginalizowaniu przy ustaleniach podstawy faktycznej wyroku oświadczeń powodów o akceptacji ryzyka kursowego z dnia 25 kwietnia 2008 r. oraz analogicznych oświadczeń ujętych w treści wniosku kredytowego, mających znaczenie dla ustaleń stanu faktycznego co do okresu poprzedzającego czynność podpisania Umowy, w zakresie wyboru przez powodów waluty kredytu, pouczenia powodów ryzyku kursowym, świadomości powodów istnienia ryzyk związanych z zaciąganiem zobowiązań w walucie wymienialnej; Sąd nie wyjaśnił także w jaki sposób Bank mógłby wykazać istnienie „rzeczywistej” wiedzy kredytobiorców w sytuacji, skoro niewystarczające są ich pisemne oświadczenia i zeznania świadków; d)zmarginalizowaniu przy ustaleniach podstawy faktycznej wyroku dowodu z dokumentów w postaci wniosku o wypłatę transzy kredytu z dnia 25 lipca 2008 r., co skutkowało niedokonaniem wszechstronnych i istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych w zakresie świadomości powodów i charakteru prawnego spornej Umowy jako umowy kredytu o charakterze walutowym, pomimo iż we wniosku tym powodowie sami określili żądaną do wypłaty kwotę w CHF; e)zaniechaniu dokonania ustalenia, co wynika z treści Umowy (§ 1 ust. 1 (...) , wskazana jest kwota i waluta kredytu w CHF, której dopiero równowartość w PLN została wypłacona powodom), wyciągu z rachunku obsługi kredytu w CHF nr (...) oraz informacji Banku z dnia 10 lutego 2021 r., że Bank oddał do dyspozycji kredytobiorców kredyt w wysokości 88.243,95 CHF, oraz że powodowie wykorzystali tę kwotę kredytu poprzez złożenie dyspozycji jego wypłaty, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem dowodziło, że przedmiotem zobowiązania kredytowego była kwota kredytu wyrażona we frankach szwajcarskich, a zatem że oddana do ich dyspozycji kwota kredytu oraz jej wykorzystanie z obowiązkiem zwrotu składały się na świadczenia stron Umowy określone w sposób jednoznaczny; f)bezpodstawnym ustaleniu, że wysokość zobowiązania kredytobiorcy po przeliczeniu według kursów określonych w Tabeli może osiągnąć niczym nieograniczoną dowolną wysokość zależną tylko i wyłącznie od woli pozwanego Banku, podczas gdy wysokość zobowiązania kredytobiorcy wyrażona w walucie kredytu franku szwajcarskim w żadnym stopniu nie ulegała modyfikacjom, jak tylko i wyłącznie w zakresie pomniejszania kapitału do spłaty w wyniku dokonywanych spłat, zaś ewentualne przeliczenia jakie były dokonywane poprzez spłatę kredytu w walucie złoty polski związane były tylko i wyłącznie ze zmianą wysokości kursu waluty w całym sektorze finansowym, nie zaś tylko i wyłącznie w Tabeli kursowej Banku, co oznacza, że Bank i kredytobiorca w tym samym stopniu ponosili ryzyko zmiany kursu CHF; g)bezpodstawnym ustaleniu, że Umowa nie mogłaby być wykonywana po eliminacji z niej postanowień uznanych przez Sąd I instancji za abuzywne, podczas gdy z treści pozostałych postanowień Umowy oraz OWU jednoznacznie wynika, iż Umowa mogłaby być wykonywana poprzez bezpośrednią spłatę kredytu w walucie frank szwajcarski już od chwili zawarcia umowy, ewentualnie poprzez uznanie kredytu za kredyt zaciągnięty w walucie złotego polskiego przy zastosowaniu stawki bazowej oprocentowania WIBOR 3M bądź przy zastosowaniu art. 358 § 2 k.c. 2. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i art. 278 k.p.c. oraz art 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. , poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczności wskazane w odpowiedzi na pozew jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy okoliczności objęte tezą dowodową, na którą dowód ten został zgłoszony dotyczą istotnych kwestii i zagadnień mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (zastrzeżenie pozwanego zgłoszone do protokołu posiedzenia przygotowawczego z dnia 19 stycznia 2022 r.), w szczególności oceny rynkowego charakteru kursów kupna i sprzedaży CHF publikowanych w Tabeli kursów walut w dacie zawierania Umowy według których dochodziło do przeliczania świadczeń stron w ramach Umowy oraz rynkowego charakteru metodologii stosowanej przy ustalaniu wartości tych kursów. 3. art. 321 k.p.c. poprzez ustalenie nieważności Umowy pomimo niejasnego i wewnętrznie sprzecznego żądania pkt. 1 pozwu (jednoczesne żądanie ustalenia częściowej nieważności i bezskuteczności Umowy oraz nieważności Umowy w całości). II.Naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art.65 § 1 i 2 k.c. polegające na jego niezastosowaniu i dokonaniu błędnej wykładni oświadczeń woli stron Umowy z naruszeniem ustawowych kryteriów przewiedzionych dla oceny zgodnego zamiaru stron umowy, w szczególności wynikające z pominięcia tekstu Umowy i językowych norm znaczeniowych, związku pomiędzy jej postanowieniami, okoliczności zawarcia Umowy, a także złożonych wraz z zawarciem tej umowy i po tej chwili oświadczeniami, jak również zaniechaniu uwzględnienia sposobu wykonywania umowy, prowadzących do nieuprawnionych wniosków o możliwości uznania, że zamiast kredytu w kwocie 88.243,95 CHF, powodowie uzyskali kredyt w wysokości nieznanej kwoty w złotych; 2. art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego polegające na błędnej wykładni poprzez wnioskowanie, że konstrukcja kredytu denominowanego, rozróżniająca walutę zobowiązania (CHF) oraz walutę wypłaty i spłaty kredytu (PLN) i czynność techniczna jaką jest wypłata kredytu skutkuje uznaniem umowy za umowę kredytu zlotowego, jeżeli stosujemy do tejże wypłaty Tabelę banku, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna doprowadzić Sąd do wniosku, że kwota udzielonego kredytu została określona we franku szwajcarskim i taka też kwota (bądź jej równowartość w złotych polskich) powinna zostać zwrócona, powiększona o odsetki i inne należności wynikające z Umowy; 3. art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego w zw. z art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w zw. z art. 353 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że umowa nie stanowi umowy kredytu denominowanego, lecz jest umową kredytu złotowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że umowa nie określa kwoty kredytu i do nieuzasadnionego stwierdzenia jej nieważności, podczas gdy konstrukcja kontraktu, sposób uruchomienia, tj. postawienia do dyspozycji kredytu, o także szereg oświadczeń stron wyklucza taką konstatację, nawet przy ustaleniu, że walutę wypłaconych środków może być na gruncie niniejszej sprawy waluta polska; 4. art. 353 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 385 1 § 1 k.c . poprzez bezzasadne uznanie nieważności spornej Umowy kredytu jako sprzecznej z jej właściwością (naturą), z uwagi na zidentyfikowanie w jej treści postanowienia abuzywnego - klauzuli tabeli kursowej/spreadu walutowego, służącej przewalutowaniu świadczeń realizowanych w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie, podczas gdy tego rodzaju klauzule są typowe dla umów kredytów denominowanych w walutach obcych, są dopuszczalne w ramach normatywnej konstrukcji tych umów, stanowią klauzule pomocnicze dla przedmiotu głównego tych umów, w których kwota kredytu jest od początku wyrażona w walucie obcej, a ewentualne uznanie ich za wadliwe dokonywane jest w ramach systemu ochrony konsumenckiej zgodnie z kryteriami określonymi w art. 385 1 § 1 k.c. ze skutkiem w postaci ich bezskuteczności, nie zaś skutkiem w postaci ich bezwzględnej nieważności czy też nieważność całej Umowy; 5. art. 353 1 k.c. , art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez zastosowanie i uznanie, że Umowa jest nieważna jako niezgodna z zasadą określoności świadczeń, podczas gdy przedmiotem zobowiązania kredytowego była zaksięgowana, postawiona do dyspozycji powodów i jednoznacznie wyrażone w CHF kwota kredytu, której wykorzystanie z obowiązkiem zwrotu składają się na świadczenia stron Umowy określone w sposób jednoznaczny; 6. art. 353 ( 1) k.c. , art. 69 ust. 2 Prawa bankowego w zw. z art. 58 § 2 k.c. poprzez zastosowanie i uznanie, że zawarta umowa jest nieważna jako sprzeczna zasadami współżycia społecznego ze względu na osiąganie przez Bank dodatkowego zysku z tytułu spreadu walutowego i zmian kursu CHF, podczas gdy spread występuje w przypadku każdej transakcji dotyczącej wartości dewizowych zawieranych przez banki i ma na celu wyłącznie uniknięcie strat w ramach zawieranych przez siebie transakcji walutowych; ponadto, udzielenie kredytu denominowanego w CHF prowadzi po stronie banku do powstania tzw. otwartej pozycji walutowej w tej walucie, której zabezpieczenie pozycji walutowej wiąże się z poniesieniem kosztów na warunkach rynkowych, co eliminuje jakiekolwiek korzyści albo straty dla banku wynikające bezpośrednio ze zmian kursu waluty; 7. art. 353 1 k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c. poprzez zastosowanie i uznanie, że zawarta umowa jest nieważna jako sprzeczna zasadami współżycia społecznego ze względu możliwość jednostronnego i nieograniczonego wielkością ustalania przez Bank świadczeń obu stron, podczas gdy wysokość zobowiązania kredytobiorcy wyrażona w walucie kredytu CHF w żadnym stopniu nie ulega modyfikacjom, jak tylko i wyłącznie w zakresie pomniejszania kapitału do spłaty w wyniku dokonywanych spłat, zaś ewentualne przeliczenia jakie były dokonywane poprzez spłatę kredytu w walucie złoty polski związane były wyłącznie ze zmianą wysokości kursu waluty zaistniałą powszechnie na świecie i całym sektorze finansowym, nie zaś tylko w Tabeli kursowej Banku; 8. art. 385 1 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż dla ustalenia abuzywności szeregu postanowień Umowy wystarczy ogólne stwierdzenie, że postanowienia te są abuzywne i ogólne wyjaśnienie, w jakich aspektach Sąd dopatruje się ich nieuczciwości, bez osobnego wytłumaczenia, z jakich przyczyn Sąd uznał określone postanowienie Umowy za spełniające łącznie obie przesłanki abuzywności, tj. przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesu konsumenta, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu w odniesieniu do kwestionowanych klauzul polegać powinno na odrębnej ocenie w zakresie spełnienia przez każde z tych postanowień z osobna przesłanek sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesu konsumenta; Sąd Okręgowy nie odniósł się w sposób konkretny i zindywidualizowany do okoliczności niniejszej sprawy, nie zweryfikował, czy postanowienia dotyczące spreadu walutowego oraz postanowienia dotyczące ryzyka kursowego spełniły obie przesłanki abuzywności; 9. art. 385 1 § 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez uznanie, że stwierdzenie niedozwolonego charakteru klauzul odnoszących się do ustalania kursu pociąga za sobą skutek nieważności całej Umowy, mimo iż ww. przepis nie wiąże z abuzywnością klauzul umownych skutku w postaci bezwzględnej nieważności całej Umowy (czynności prawnej), podczas gdy prawidłowe wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do wniosku, że po usunięciu klauzul abuzywnych, zobowiązanie zostaje wyrażone nadal w CHF, więc Umowa może być nadal wykonywano, a irrelewantne są dla oceny możliwości wykonywania Umowy zapisy dotyczące ustalania kursu skoro sama Umowa ab initio mogła być wykonywana bezpośrednio w walucie, z pominięciem stosowania bankowego kursu wymiany waluty; 10. art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że rzekoma dowolność ustalania kursu CHF w Tabelach kursów walut Banku może być źródłem abuzywności klauzul przeliczeniowych, podczas gdy wszystkie tabele kursowe funkcjonujące na rynku są cennikami i tym samym ustalane są w ramach swobody ustalania cen, co jednak nie prowadzi do przyjęcia ich abuzywności, a tym samym kryterium dowolności ustalania kursu jest bezużyteczne dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych; 11. art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że potencjalna tylko możliwość ustalania kursów przez Bank jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąca narusza interesy konsumenta w zakresie kosztów kredytu, podczas gdy takie zapatrywanie winno być poprzedzone weryfikacją rzeczywistej możliwości Banku co do nieograniczonego określenia kursów walut, a ponadto właściwa wykładani winna prowadzić do wniosku, że w sytuacji, jeżeli poinformowanie przez Bank o sposobie ustalania tego kursu nie zmieniłoby decyzji kredytobiorcy co do zawarcia umowy to takie postanowienie nie może być uznane jako niedozwolone; 12. art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 385 2 k.c. i w zw. z art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej jako: „Dyrektywa” lub „Dyrektywa 93/13) i art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego oraz w związku z art. 4 ust. 1 Dyrektywy 93/13 i ust. 2 lit. c) załącznika do Dyrektywy 93/13 przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że postanowienia dotyczące kursu kupna i kursu sprzedaży z tabeli kursowej Banku są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, mimo że: (i)Dyrektywa 93/13 przewiduje, iż kurs waluty może być przez dostawcę (tu: Bank) ustalony w momencie dostawy (wypłaty lub spłaty kredytu) (ust. 2 lit c załącznika Dyrektywy 93/13), a art. 111 ust. 1 pkt 4) Prawa bankowego daje Bankowi podstawę do ustalania kursów w tabeli Banku (co oznacza, że publikowanie kursów w tabelach kursowych Banku - na mocy art. 1 ust. 2 Dyrektywy - powinno być wyłączone spod oceny z perspektywy abuzywności), (ii)Dyrektywa 93/13 nakazuje przy ocenie abuzywności uwzględniać „rodzaj towarów lub usług” oraz wszelkie okoliczności towarzyszące (art. 4 ust. 1), co oznacza, że Sąd przy ocenie abuzywności powinien wziąć pod uwagę, że postanowienia odnoszące się do indeksów rynkowych (takich jak np. kurs waluty) w umowach zawartych na kilkadziesiąt lat, nie mogą być opisane w formule algorytmu matematycznego, (iii)nie ma podstaw do uznania, że kwestionowane postanowienia były sprzeczne z dobrymi obyczajami z uwagi na hipotetyczne (choć nierzeczywiste) ryzyko, że Bank będzie nadużywał prawa do ustalania kursu w tabeli kursowej i będzie ustalał ten kurs całkowicie w oderwaniu od realiów rynkowych; 13. art. 385 1 § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 polegające na ich błędnej wykładni i uznaniu, że konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego (abuzywnego) charakteru postanowień w zakresie odnoszącym się do przeliczeń w oparciu o kursy z Tabeli kursowej Banku jest nie tylko bezskuteczność tych postanowień, ale także nieważność Umowy w całości, podczas gdy właściwa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że zasadą wynikającą z przepisu art. art. 385 1 § 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy jest dalsze obowiązywanie Umowy z pominięciem klauzul abuzywnych, co oznacza, że Umowa nie wiąże powodów wyłącznie w zakresie klauzul przeliczenia walutowego, a w pozostałym zakresie nadal obowiązuje; powyższe przepisy uznają zatem, że stwierdzenie nieważności jako konsekwencja abuzywności może być dokonane jedynie wyjątkowo , w sytuacji, w której dalsze wykonywanie umowy nie jest możliwe ani niemożliwe jest jej uzupełnienie przepisem dyspozytywnym. Sąd Okręgowy wbrew dyspozycji ww. przepisów uznał Umowę za nieważną, pomimo iż istniała obiektywna możliwość jej wykonywania po eliminacji klauzul przeliczenia walutowego; 14. art. 385 1 § 2 k.c. , art. 385 2 k.c. oraz art. 4 ust. 1 Dyrektywy 93/13 poprzez błędną wykładnię i brak dostrzeżenia, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE (m.in. wyrażonym w sprawie 0260/18) oceny skutków abuzywności klauzul dokonuje się na moment zaistnienia sporu, w konsekwencji prawidłowa interpretacja winna prowadzić do wniosku, ze oceny czy umowa może dalej obowiązywać dokonuje się na dzień zaistnienia sporu wraz z dobrodziejstwem obowiązującym w tym okresie norm powszechnie obowiązujących, w tym m.in. art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz art. 358 k.c. , który daje kredytobiorcy, poza spłatą bezpośrednio w walucie, również możliwość spłaty w walucie PLN wedle średniego kursu NBP, który w sposób automatyczny wchodzi do stosunku zobowiązaniowego w przypadku eliminacji tabel kursowych Banku; powyższe skutkowało niedostrzeżeniem, że skoro oceny skutków abuzywności klauzul przeliczeniowych dokonujemy na moment zaistnienia sporu to kwestia wypłaty kredytu nie ma żadnego znaczenia, gdyż w tym momencie kredyt został już wypłacony; 15. art. 354 § 1 k.c. oraz art. 453 k.c. przez ich niezastosowanie, podczas gdy zastosowanie tych przepisów powinno doprowadzić Sąd meriti do wniosku, że spełnienie świadczenia w PLN, choć walutą zobowiązania był CHF, w niniejszej sprawie mogło nastąpić na podstawie art. 453 k.c. - taki sposób świadczenia należało ponadto uznać za odpowiedni z uwagi na cel społeczno- gospodarczy umowy kredytu denominowanego; 16. art. 65 § 1 k.c. , art. 358 § 1 i 2 k.c. , art. L przepisów wprowadzających kodeks cywilny (dalej „p.w. k.c. ”) poprzez błędną wykładnię i brak zbadania czy ewentualna luka w umowie powstała na skutek usunięcie z niej klauzul przeliczeniowych, gdyby przyjąć, że taka luka w ogóle może powstać, nie może być wypełniona poprzez odwołanie się do uzupełniającej wykładni oświadczeń woli, względnie treści art. 358 k.c. , podczas gdy z orzecznictwa TSUE wynika jednoznacznie, że nie istnieje zakaz odwoływania się do norm względnie więżących o charakterze nieogólnym, w tym do art. 358 k.c. , a ponadto możność zastosowania tegoż przepisu wynika z braku przepisów intertemporalnych i konieczności stosowania go do stosunków o charakterze ciągłym. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 380 k.p.c. skarżący wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji rozstrzygnięcia Sądu I instancji, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, w postaci postanowienia z dnia 19 stycznia 2022 r. o oddaleniu wniosku Banku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny ekonomii ze specjalnością w dziedzinie bankowości. Skarżący także na podstawie art. 496 k.c. w zw. z art.497 k.c. zgłosił zarzut zatrzymania i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie, że wykonanie tego wyroku w zakresie punktu 2 i 4 jest uzależnione od uprzedniej zapłaty na rzecz pozwanego kwoty 179.115 zł. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja była jedynie częściowo uzasadniona, w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach za opóźnienie. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne, podobnie podziela dokonaną przez Sąd ocenę dowodów, oraz ocenę prawną poczynionych w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie braku podstaw prawnych do dalszego utrzymywania w obrocie prawnym przedmiotowej umowy, jakkolwiek z nieco innym uzasadnieniem, aniżeli wskazał Sąd pierwszej instancji. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i judykatury, w aktualnie obowiązującym modelu postępowania apelacyjnego sąd drugiej instancji, wskutek zaskarżenia apelacją wyroku sądu pierwszej instancji, rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonując przy tym własnych ustaleń faktycznych i własnej oceny prawnej tychże ustaleń, kontrolując prawidłowość postępowania przed sądem pierwszej instancji. W istocie większość zarzutów naruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego częściowo pokrywało się ze sobą. Zarzuty te koncentrowały się na wykazaniu braku podstaw do uznania umowy za nieważną z uwagi na brak określenia wysokości zobowiązania stron oraz sprzeczność z naturą stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego, a ponadto na wykazaniu, że postanowienia określające klauzule przeliczeniowe zawarte w umowie nie mają charakteru postanowień abuzywnych. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów apelacji, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż od tego w dużej mierze zależała ocena, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował normy prawa materialnego. Odnośnie do najdalej idącego zarzutu naruszenia art.321 k.p.c. , to skarżący upatrywał go w „ustaleniu nieważności umowy pomimo niejasnego i wewnętrznie sprzecznego żądania : jednoczesnego żądania ustalenia częściowej nieważności i bezskuteczności Umowy oraz nieważności Umowy w całości. Zarzut ten należało uznać za chybiony. W punkcie 1. (pierwszym) pozwu powodowie domagali się „uznania za nieważne postanowień umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej dnia 29.05.2008 r. w G. pomiędzy A. P. i I. K. a (...) Bank (...) S.A. (obecnie (...) SA ), w zakresie dotyczącym klauzul waloryzujących zobowiązanie kredytobiorcy w stosunku do waluty obcej (franków szwajcarskich), tj. § 1 oraz § 13 pkt 7 znajdujących się w części ogólnej przedmiotowej umowy, jako postanowień niedozwolonych”, z ustaleniem skutku w postaci nieważności całej przedmiotowej umowy kredytowej. Jest to żądanie zrozumiałe o tyle, że powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy w konsekwencji przesłankowego uznania nieważności klauzul przeliczeniowych. Wprawdzie sankcją stwierdzenia abuzywności postanowień umownych nie jest ich nieważność, ale bezskuteczność w stosunku do konsumenta (vide: uchwała SN z dnia 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, LEX nr 3337513), ale nie sposób uznać, aby w sytuacji, gdy powodowie domagali się ustalenia nieważności całej umowy, rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I. zaskarżonego wyroku wychodziło poza zakres zgłoszonego żądania. Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na gruncie art. 6 ust. 1 dyrektywy nr 93/13, nieuczciwość wobec konsumenta pewnych postanowień umownych powinna być przez sąd dostrzeżona z urzędu i z urzędu też sąd powinien zastosować wobec tych postanowień sankcję braku związania nimi konsumenta, gdyż w ten sposób osiągnięty ma być cel dyrektywy, którym jest zabezpieczenie skuteczności ochrony konsumenta (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2020 r., III CZP 87/19, OSNC 2021/2/11 i tam powołane orzecznictwo). Przechodząc do pozostałych zarzutów naruszenia prawa procesowego, skarżący upatrywał naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w pierwszej kolejności w „bezpodstawnym ustaleniu, że Umowa, w zakresie kwestionowanych przez powodów postanowień umownych, w całości stanowiła wzorzec umowny nie zawierający elementów indywidualizujących dany stosunek prawny, podczas gdy z treści prawidłowo ustalonego § 5 ust. 6 (...) w zw. z art. 5 ust. 1 Ogólnych Warunków Udzielania przez (...) Bank (...) S.A. Kredytu Mieszkaniowego (...) z września 2007 r. wyraźnie wynikało, że możliwa była spłata rat w CHF od chwili zawarcia Umowy na rachunek obsługi kredytu prowadzony w CHF, co umożliwiało niestosowanie Tabel kursowych Banku; tym samym – dokonany przez powodów wybór spłaty zaciągniętego kredytu w walucie polskiej był przedmiotem indywidualnych uzgodnień” (punkt I. 1 b) zarzutów apelacji). W ocenie Sądu Apelacyjnego w istocie zarzut ten należało oceniać nie tyle na płaszczyźnie naruszenia prawa procesowego, ale na płaszczyźnie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 385 ( 1) k.c. w kontekście spełnienia przesłanek abuzywności postanowień umownych. To samo dotyczy zarzutów „zmarginalizowania przy ustaleniach podstawy faktycznej wyroku dowodu z dokumentów w postaci wniosku o wypłatę transzy kredytu z dnia 25 lipca 2008 r., co miało skutkować wadliwą oceną charakteru prawnego spornej Umowy jako umowy kredytu o charakterze walutowym, pomimo iż we wniosku tym powodowie sami określili żądaną do wypłaty kwotę w CHF” (punkt I.1 d) zarzutów apelacji), czy zaniechania dokonania ustalenia, że „w § 1 ust. 1 (...) wskazana jest kwota i waluta kredytu w CHF, której dopiero równowartość w PLN została wypłacona powodom, pominięcia wyciągu z rachunku obsługi kredytu w CHF nr (...) oraz informacji Banku z dnia 10 lutego 2021 r., z których wynikać miało, że Bank oddał do dyspozycji kredytobiorców kredyt w wysokości 88.243,95 CHF, oraz że powodowie wykorzystali tę kwotę kredytu a tym samym przedmiotem zobowiązania kredytowego była kwota kredytu wyrażona we frankach szwajcarskich” (punkt I. 1 e) zarzutów apelacji). Odnosząc się jednak w tym miejscu do tych zarzutów Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne rozważania Sądu Okręgowego odnośnie do zakwalifikowania przedmiotowej umowy jako umowy o kredyt denominowany. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie posługuje się pojęciem „kredytu walutowego”, „kredytu denominowanego” oraz „kredytu indeksowanego”. W kredycie walutowym sensu stricte wysokość udzielonego kredytu jest wyrażona w walucie obcej i wypłacana jest także w walucie obcej a zatem w tym przypadku w walucie CHF (frank szwajcarski). Z kolei kredyt „denominowany” oznacza kredyt wyrażony w walucie obcej (CHF) ale wypłacony (uruchomiony) w PLN. W tym drugim przypadku kredytobiorca dokonuje spłaty rat kapitałowo-odsetkowych również w walucie polskiej, po przeliczeniu według kursu wymiany walut na dany dzień (najczęściej na dzień spłaty). Kredytobiorca zwraca bankowi sumę nominalną udzielonego kredytu (kapitał) stanowiącą określoną równowartość waluty obcej, w zależności od bieżącego kursu wymiany walut, wraz z odsetkami oraz ewentualnie innymi opłatami. Z kolei kredyt indeksowany kursem waluty obcej to kredyt wyrażony w walucie polskiej (PLN), przy czym na dzień uruchomienia kredytu kwota kapitału kredytu (lub jej część – transza) przeliczana jest na walutę obcą (według bieżącego kursu wymiany waluty), która to kwota stanowi następnie podstawę ustalania wysokości rat kapitałowo-odsetkowych. Wysokość kolejnych rat kapitałowo – odsetkowych określana jest zatem w walucie obcej, ale ich spłata dokonywana jest w walucie polskiej, po przeliczeniu według kursu wymiany walut na dany dzień (najczęściej na dzień spłaty). Kredyt „denominowany” wyrażony w walucie obcej (CHF) ale wypłacony (uruchomiony) w PLN jest funkcjonalnie tożsamy z kredytem indeksowanym w wyżej wskazanym rozumieniu (zob. więcej, A. Grebieniow, K. Osajda, Kredyty walutowe. Węzłowe zagadnienia. Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały Naukowe , Tom VII, Warszawa 2019, s.14-16 i tam powołane orzecznictwo, zob. także uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2019 r. IV CSK 13/19, LEX nr 2741776 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18, LEX nr 3126114). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, nie sposób podzielić argumentacji skarżącego (vide: zarzut nr I.1 pkt d i e.; zarzut nr II. pkt 2 zarzutów apelacji) odnośnie do uznania przedmiotowego kredytu jako kredytu walutowego w wyżej wskazanym rozumieniu, to znaczy, że kredyt został postawiony do dyspozycji w walucie CHF i w takiej też miał być spłacany oraz, że powodowie mieli możliwość spłaty kredytu w walucie CHF. Przypomnieć należy, że w § 1 ust.1 (...) (k.24) wskazano, iż przedmiotem umowy jest „kredyt denominowany udzielony w złotych w kwocie stanowiącej równowartość 88.243,95 CHF”. Z kolei w § 1 ust. 2 (...) ustalono (k.27), że „w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu w złotych zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych”. Koresponduje to z § 11 ust. 2 (...) ( (...) , k.28 v), wedle którego „w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej”, zaś „do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu wypłaty środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych” (§ 11 ust. 3 części Ogólnej Umowy, k.28v). W ocenie Sąd Apelacyjnego także z § 5 Ogólnych Warunków Udzielana przez (...) Bank (...) S.A kredytu mieszkaniowego (...) (OWU, k.111 – 116), ani z § 4 ust.2 i § 5 ust.6 (...) (k.25) nie wynika, że walutą kredytu i kwotą oddaną do dyspozycji powodów był frank szwajcarski, a powodowie uprawnieni byli do spłaty kredytu w jego walucie już od samego początku obowiązywania umowy. W § 5 ust.1 OWU wskazano jedynie, że „spłata kredytu następuje w ten sposób, że: 1. Kredytobiorca dokonuje wpłaty środków na rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy prowadzony przez Bank lub bezpośrednio na rachunek obsługi kredytu, 2. Bank pobiera środki (wyłącznie w wysokości należnej Bankowi kwoty, która w całości pokryje przypadającą na ten dzień kwotę raty kredytu wraz z odsetkami): a)z rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego Kredytobiorcy (na podstawie udzielonego Bankowi pełnomocnictwa) – w dniu wymagalności, określonym w harmonogramie spłat lub b) bezpośrednio z rachunku obsługi kredytu, przy czym: - w przypadku kredytu udzielonego w kwocie przekraczającej 80.000 zł – w dniu wymagalności, - w przypadku kredytu udzielonego w kwocie do 80.000 zł - w dniu wpływu środków”. Z kolei w § 4 ust. 2 (...) (k.25) podano jedynie numer rachunku obsługi kredytu. Nie budziło przy tym sporu, że w istocie powodom wypłacono kwoty w złotych polskich, co zresztą jednoznacznie wynika z wyżej wskazanych § 11 ust.2 i 3 (...) oraz z wniosków o wypłatę transzy (k.122-124), gdzie kwoty zostały wyrażone w złotych polskich a także z zaświadczenia wystawionego przez pozwanego (k.32) z którego wynika, że na rachunek obsługi kredytu przelana zostały przelane odpowiednio kwoty 129.923,00 PLN – jako równowartość kwoty 62.996,02 CHF po przeliczeniu po kursie 2,0624, 20.451,00 zł - jako równowartość kwoty 10.438,98 CHF po przeliczeniu po kursie 1,9591 oraz kwota 28.741,21 zł – jako równowartość kwoty 14.808,95 CHF po przeliczeniu po kursie 1,9408 zł. Z powyższych zapisów nie wynika również, aby powodowie od samego początku umowy mogli spłacać kredyt w walucie CHF. W § 5 ust. 6 (...) (k.25) podany został jedynie numer rachunku do spłaty. Skarżący pominął jednak, że zgodnie z § 13 ust.7 (...) (k.29) w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: 1) harmonogram spłat kredytu wyrażony jest w walucie, w której kredyt jest denominowany; 2) spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, 3) do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. Wynika zatem z tego jednoznacznie, że zgodnie z umową spłata kredyt następowała w złotych polskich a możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie CHF nastąpiła dopiero po wejściu w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawy antyspreadowej, Dz.U. nr 165 poz.984). Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego powyższe zapisy umowy oraz ogólnych warunków umów nie prowadzą do wniosku, aby przedmiotem umowy zawartej z powodami był kredyt walutowy sensu stricte, czyli wypłacony w walucie CHF, a co najwyżej można uznać, iż był to kredyt „denominowany”, to znaczy wyrażony w walucie obcej (CHF) ale wypłacony (uruchomiony) w PLN, funkcjonalnie tożsamy z kredytem indeksowanym w wyżej wskazanym rozumieniu. Świadczy o tym także fakt zabezpieczenia kredytu w postaci hipoteki wyrażonej w złotych polskich (§ 3 ust.1 umowy (...) , k.24). Z tego też względu nie mógł być także uznany za trafny zarzut naruszenia art.65 § 1 i 2 k.c. mający polegać na jego niezastosowaniu i dokonaniu błędnej wykładni oświadczeń woli stron umowy „prowadzący do nieuprawnionych wniosków o możliwości uznania, że zamiast kredytu w kwocie 88.243,95 CHF, powodowie uzyskali kredyt w wysokości nieznanej kwoty w złotych” ( punkt II. 1 zarzutów apelacji) oraz zarzut naruszenia art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego mający polegać na jego błędnej wykładni i uznaniu umowy za umowę kredytu złotowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna doprowadzić Sąd do wniosku, że kwota udzielonego kredytu została określona we franku szwajcarskim i taka też kwota (bądź jej równowartość w złotych polskich) powinna zostać zwrócona, powiększona o odsetki i inne należności wynikające z Umowy (pkt II. 2 zarzutów apelacji). Co do zarzutu „zmarginalizowania przy ustaleniach podstawy faktycznej wyroku oświadczeń powodów o akceptacji ryzyka kursowego z dnia 25 kwietnia 2008 r. oraz analogicznych oświadczeń ujętych w treści wniosku kredytowego” (punkt I.1 c zarzutów apelacji) to Sąd pierwszej instancji nie pominął faktu złożenia takich oświadczeń w poczynionych ustaleniach faktycznych (vide: strona 6- 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, k.251-251v) nie nadał im jednak znaczenia konwalidującego abuzywne postanowienia umowne, co będzie przedmiotem oceny w kontekście rozpatrywania zarzutów naruszenia prawa materialnego, w szczególności art.385 1 k.c. To samo dotyczy zarzutów „bezpodstawnego ustalenia, że wysokość zobowiązania kredytobiorcy po przeliczeniu według kursów określonych w Tabeli może osiągnąć niczym nieograniczoną dowolną wysokość zależną tylko i wyłącznie od woli pozwanego Banku” (punkt I. 1 f) zarzutów apelacji) oraz „bezpodstawnego ustalenia, że umowa nie mogłaby być wykonywana po eliminacji z niej postanowień uznanych przez Sąd I instancji za abuzywne” (punkt I. 1 g) zarzutów apelacji). Odnośnie do zarzutu dotyczącego zakwestionowania wiarygodności zeznań powodów złożonych na rozprawie w dniu 6 października 2021 r. - pomimo treści złożonych przez nich oświadczeń o akceptacji ryzyka kursowego i ryzyka zmiennej stopy procentowej z dnia 25 kwietnia 2008 r. oraz zeznań świadka A. L. (pkt I.1. b) zarzutów apelacji), to podkreślenia wymaga, że utrwalone w judykaturze i doktrynie jest stanowisko, zgodnie z którym przewidziane w art.233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów wprawdzie mogą być przedmiotem kontroli odwoławczej, jednak powołanie się na naruszenie cytowanego przepisu nie może polegać jedynie na przedstawieniu odmiennego stanu faktycznego ustalonego na podstawie własnej oceny dowodów. Skarżący może tylko wykazywać, że sąd pierwszej instancji rażąco naruszył ustanowione w powołanym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, a w konsekwencji naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie zebranego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Jedynie w przypadku, gdy brak jest logiki w powiązaniu wnioskowania z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo - wbrew zasadom doświadczenia życiowego - nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906). Taka wadliwość jednak w niniejszej sprawie nie występowała. Rzeczywiście, z zeznań świadka A. L. (k.00:07:12 – 00:17:25) wynika, że „informował o ryzyku walutowym”, jednak jednocześnie przyznał, że „nazwiska powodów nic mi nie mówią” (k.209, 00:02:30 – 00:07:12). Powodowie – co było bezsporne – podpisali oświadczenie o zapoznaniu się z ryzykiem walutowym i ryzykiem zmiennej stopy procentowej, jednak zasadniczą kwestią było to, czy treść tych dokumentów była wystarczająca dla uznania, że poprzednik prawny pozwanego zadośćuczynił obowiązkowi informacyjnemu wynikającemu z Dyrektywy 93/13. W ocenie Sądu Apelacyjnego zeznaniom powodów nie przeczy również treść punktu VI. ppkt 7 podpisanego przez nich wniosku kredytowego (k.101 v), zgodnie z którym powodowie „zostali poinformowani przez (...) Bank (...) S.A. o ponoszeniu przeze mnie ryzyka, wynikającego ze zmiany kursu waluty, w przypadku zaciągnięcia kredytu denominowanego w walucie obcej oraz przyjmuję do wiadomości i akceptuję to ryzyko”; § 1 ust 3 (...) ( (...) , k.27), zgodnie z którym „w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: 1. Zmiana kursu waluty wpływa na wypłacane w złotych przez Bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez Kredytobiorcę kwoty rat kapitałowo – odsetkowych; 2. Ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi Kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust.2 – 4 oraz § 18 ust.6”; czy też odrębne oświadczenia z dnia 25 kwietnia 2008 r. o akceptacji ryzyka kursowego (k.108,k.110), zgodnie z którym powodowie „zostali poinformowani przez (...) Bank (...) S.A. o ponoszeniu przeze mnie ryzyka, wynikającego ze zmiany kursu waluty, w przypadku zaciągnięcia kredytu denominowanego w walucie obcej oraz przyjmujemy do wiadomości i akceptujemy to ryzyko”. W ocenie Sądu Apelacyjnego treść takich ogólnikowych, blankietowych oświadczeń należy uznać za daleko niewystarczającą w świetle nałożonych na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych wynikających z Dyrektywy 93/13. W orzecznictwie zostało przedstawione stanowisko, które Sąd Apelacyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat mechanizmu działania ryzyka walutowego (rozumianego jako ryzyko deprecjacji wartości waluty PLN w stosunku do waluty CHF), wymagało szczególnej staranności Banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. W takim stanie rzeczy przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka walutowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale uświadamiający konsumentowi, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, LEX nr 2744159). Kwestia ta będzie poruszona także w dalszym toku uzasadnienia, w związku z oceną zarzutów naruszenia prawa materialnego. Za chybiony należało także uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i art.278 k.p.c. w zw. z art. 235 2 pkt 2 k.p.c. (pkt I.2 zarzutów apelacji) mający polegać na pominięcie zgłoszonego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu ekonomii ze specjalnością w zakresie bankowości. Zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że dowód ten był nieprzydatny w szczególności dla „oceny rynkowego charakteru kursów kupna i sprzedaży CHF publikowanych w Tabeli kursów walut w dacie zawierania Umowy według których dochodziło do przeliczania świadczeń stron w ramach Umowy oraz rynkowego charakteru metodologii stosowanej przy ustalaniu wartości tych kursów”. Podkreślenia bowiem wymaga, że „oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone ( art. 385 1 § 1 k.c. ), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy“ (zob. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2; art.385 2 k.c. ), a zatem przy dokonywaniu oceny niedozwolonego charakteru określonego postanowienia umownego nie ma żadnego znaczenia to, w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony – tym samym, w jaki rzeczywiście sposób kształtowana była praktyka banku co do ustalania kursów walutowych w tabelach kursowych. Innymi słowy, postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę, tylko dlatego, że daje możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego, za utrwalony w judykaturze należy uznać pogląd, że naruszenie przepisów prawa materialnego może wystąpić w dwojaki sposób: poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Pierwsza postać naruszenia polegać może na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu lub też na ustaleniu treści ogólnych pojęć prawnych. Druga forma dotyczy kwestii prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, a więc skonfrontowania okoliczności stanu faktycznego z hipotezą konkretnej normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy. Zarzuty naruszenia prawa materialnego należało w ocenie Sądu Apelacyjnego rozpatrzyć w dwóch grupach: - pierwsza obejmowała zarzuty odnoszące się do uznania przedmiotowej umowy za nieważną a limine, w sposób pierwotny – z uwagi na brak oznaczenia świadczeń stron, zarówno kredytodawcy, jak i kredytobiorcy co oznaczało zdaniem Sądu pierwszej instancji sprzeczność umowy z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego oraz art.353 1 k.c. oraz sprzeczność z zasadami współżycia społecznego; - druga obejmowała zarzuty odnoszące się do uznania postanowień umownych regulujących mechanizm indeksacyjny za abuzywne (niedozwolone) i znaczenia uznania tych postanowień umownych za abuzywne dla dalszego bytu prawnego umowy. Do pierwszej grupy należało zaliczyć zarzuty naruszenia: - art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego w zw. z art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w zw. z art. 353 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że umowa nie stanowi umowy kredytu denominowanego, lecz jest umową kredytu złotowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że umowa nie określa kwoty kredytu i do nieuzasadnionego stwierdzenia jej nieważności ( pkt. II. 3 zarzutów apelacji); - art. 353 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 385 1 § 1 k.c . poprzez bezzasadne uznanie nieważności spornej Umowy kredytu jako sprzecznej z jej właściwością (naturą) (pkt II. 4 zarzutów apelacji); - art. 353 1 k.c. , art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez zastosowanie i uznanie, że Umowa jest nieważna jako niezgodna z zasadą określoności świadczeń (pkt II. 5 zarzutów apelacji); - art. 353 1 k.c. , art. 69 ust. 2 Prawa bankowego w zw. z art. 58 § 2 k.c. poprzez zastosowanie i uznanie, że zawarta umowa jest nieważna jako sprzeczna zasadami współżycia społecznego (pkt II. 6 zarzutów apelacji) 7. art. 353 1 k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c. poprzez zastosowanie i uznanie, że zawarta umowa jest nieważna jako sprzeczna zasadami współżycia społecznego ze względu możliwość jednostronnego i nieograniczonego wielkością ustalania przez Bank świadczeń obu stron (pkt II. 7 zarzutów apelacji); Do drugiej grupy należało zaliczyć pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego: - art. 385 1 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż dla ustalenia abuzywności szeregu postanowień Umowy wystarczy ogólne stwierdzenie, że postanowienia te są abuzywne i ogólne wyjaśnienie, w jakich aspektach Sąd dopatruje się ich nieuczciwości, bez osobnego wytłumaczenia, z jakich przyczyn Sąd uznał określone postanowienie Umowy za spełniające łącznie obie przesłanki abuzywności, tj. przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesu konsumenta; (punkt II. 8 zarzutów apelacji); - art. 385 1 § 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez uznanie, że stwierdzenie niedozwolonego charakteru klauzul odnoszących się do ustalania kursu pociąga za sobą skutek nieważności całej umowy (punkt II. 9 zarzutów apelacji); - art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że rzekoma dowolność ustalania kursu CHF w Tabelach kursów walut Banku może być źródłem abuzywności klauzul przeliczeniowych (punkt II. 10 zarzutów apelacji); - art. 385 1 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że potencjalna tylko możliwość ustalania kursów przez Bank jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta w zakresie kosztów kredytu (punkt II. 11 zarzutów apelacji); - art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 385 2 k.c. i w zw. z art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej jako: „Dyrektywa” lub „Dyrektywa 93/13) i art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego oraz w związku z art. 4 ust. 1 Dyrektywy 93/13 i ust. 2 lit. c) załącznika do Dyrektywy 93/13 przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że postanowienia dotyczące kursu kupna i kursu sprzedaży z tabeli kursowej Banku są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, mimo że: (i)Dyrektywa 93/13 przewiduje, iż kurs waluty może być przez dostawcę (tu: Bank) ustalony w momencie dostawy (wypłaty lub spłaty kredytu) (ust. 2 lit c załącznika Dyrektywy 93/13), a art. 111 ust. 1 pkt 4) Prawa bankowego daje Bankowi podstawę do ustalania kursów w tabeli Banku (co oznacza, że publikowanie kursów w tabelach kursowych Banku - na mocy art. 1 ust. 2 Dyrektywy - powinno być wyłączone spod oceny z perspektywy abuzywności), (ii)Dyrektywa 93/13 nakazuje przy ocenie abuzywności uwzględniać „rodzaj towarów lub usług” oraz wszelkie okoliczności towarzyszące (art. 4 ust. 1), co oznacza, że Sąd przy ocenie abuzywności powinien wziąć pod uwagę, że postanowienia odnoszące się do indeksów rynkowych (takich jak np. kurs waluty) w umowach zawartych na kilkadziesiąt lat, nie mogą być opisane w formule algorytmu matematycznego, (iii)nie ma podstaw do uznania, że kwestionowane postanowienia były sprzeczne z dobrymi obyczajami z uwagi na hipotetyczne (choć nierzeczywiste) ryzyko, że Bank będzie nadużywał prawa do ustalania kursu w tabeli kursowej i będzie ustalał ten kurs całkowicie w oderwaniu od realiów rynkowych (punkt II. 12 zarzutów apelacji); - art. 385 1 § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 polegające na ich błędnej wykładni i uznaniu, że konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego (abuzywnego) charakteru postanowień w zakresie odnoszącym się do przeliczeń w oparciu o kursy z Tabeli kursowej Banku jest nie tylko bezskuteczność tych postanowień, ale także nieważność umowy w całości (punkt II. 13 zarzutów apelacji); - art. 385 1 § 2 k.c. , art. 385 2 k.c. oraz art. 4 ust. 1 Dyrektywy 93/13 poprzez błędną wykładnię i brak dostrzeżenia, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE (m.in. wyrażonym w sprawie 0260/18) oceny skutków abuzywności klauzul dokonuje się na moment zaistnienia sporu, w konsekwencji prawidłowa interpretacja winna prowadzić do wniosku, ze oceny czy umowa może dalej obowiązywać dokonuje się na dzień zaistnienia sporu wraz z dobrodziejstwem obowiązującym w tym okresie norm powszechnie obowiązujących, w tym m.in. art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz art. 358 k.c. , który daje kredytobiorcy, poza spłatą bezpośrednio w walucie, również możliwość spłaty w walucie PLN wedle średniego kursu NBP (punkt II. 14 zarzutów apelacji); - art. 65 § 1 k.c. , art. 358 § 1 i 2 k.c. , art. L przepisów wprowadzających kodeks cywilny (dalej „p.w. k.c. ”) poprzez błędną wykładnię i brak zbadania czy ewentualna luka w umowie powstała na skutek usunięcie z niej klauzul przeliczeniowych, gdyby przyjąć, że taka luka w ogóle może powstać, nie może być wypełniona poprzez odwołanie się do uzupełniającej wykładni oświadczeń woli, względnie treści art. 358 k.c. ; (punkt II. 16 zarzutów apelacji); Odnośnie do wyżej wskazanych zarzutów z grupy pierwszej – które zdaniem Sądu Apelacyjnego z uwagi na ich ścisłe powiązanie należało rozpoznać łącznie - to były one uzasadnione o tyle, że Sąd pierwszej instancji pominął, iż co do zasady możliwość zawierania umów o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska istniała również przed nowelizacją ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (t. jedn. Dz.u z 2021 r., poz.2439), która z dniem 26 sierpnia 2011 r. wprowadziła do obrotu prawnego art. 69 ust.2 pkt 4 a , zgodnie z którym, „w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu”. Możliwość ta mieściła się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego, mając swoje źródło w zasadzie swobody umów ( art.353 1 k.c. , por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344). Tym samym zdaniem Sądu Apelacyjnego nie można a limine uznawać umowy kredytu denominowanego za nieważną z uwagi na brak określenia wysokości świadczenia stron, czy też jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście sam mechanizm indeksacji nie musi stanowić instrumentu kształtującego obowiązki kredytobiorcy sprzecznie z dobrymi obyczajami ani też nie naruszającego w sposób rażący interesów kredytobiorców, przy założeniu jednak, że zasady tego mechanizmu są precyzyjnie i jasno określone w oparciu o jednoznacznie i obiektywne kryteria (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344). Podstawowe znaczenie miała zatem ocena, czy poszczególne postanowienia umowy in casu konstrukcyjnie odpowiadały mechanizmowi indeksacji polegającemu na przeliczeniu kwoty wypłaconego kredytu z waluty CHF na PLN oraz rat kredytu z PLN na CHF i czy postanowienia kreujące ten mechanizm indeksacji mają charakter abuzywny (niedozwolony) a jeżeli tak, jaki skutek wywiera uznanie tych postanowień za niedozwolone dla dalszego bytu prawnego umowy, to jest czy pozostałe postanowienia umowy (po stwierdzeniu bezskuteczności postanowień niedozwolonych) pozwalają na realizację celu umowy, czy też – w braku świadomej i następczej zgody konsumenta na zastosowanie niedozwolonych klauzul lub na ich zastąpienie normami wynikającymi z przepisów dyspozytywnych - występuje definitywna, trwała bezskuteczność (nieważność) całej umowy ze skutkiem ex tunc (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2022/9/56). Przechodząc do oceny zarzutów z grupy drugiej – które ze względu na to, iż częściowo się pokrywały także należało rozpoznać łącznie - przypomnieć należy, że na gruncie niniejszej sprawy zakwestionowane przez stronę powodową klauzule tworzące mechanizm indeksacji, zawarte były w: a) „Kredyt denominowany udzielony w złotych w kwocie stanowiącej równowartość 88.243,95 CHF” – zawarty w § 1 ust. 1 (...) ( (...) ), b) „W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu w złotych zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków w momencie dokonywania przeliczeń kursowych ” – zawarty w § 1 ust. 2 (...) ( (...) ; k.27), c)„Do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu wypłaty środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych” – zawarty w § 11 ust. 3 (...) ( (...) ), d)„W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej: 1.harmonogram spłat kredytu wyrażony jest w walucie, w której kredyt jest denominowany, 2.spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, 3.do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych” – zawarty w § 13 ust. 7 (...) . Sąd drugiej instancji jako instancja merytoryczna przyjął, że dla rozstrzygnięcia zarzutu dotyczącego uznania przez Sąd pierwszej instancji umowy za nieważną niezbędne jest dokonanie oceny wyżej wskazanych klauzul umownych. W ocenie Sądu Apelacyjnego należy wyodrębnić dwojakiego rodzaju klauzule tworzące łącznie mechanizm indeksacyjny: a)klauzulę ryzyka walutowego (walutowa, rozumiana jako ryzyko deprecjacji waluty PLN w stosunku do kursu waluty CHF w trakcie obowiązywania umowy) b)klauzulę kursową (spreadowa, rozumiana jako wynikające z umowy uprawnienie do ustalania kursu przeliczeniowego waluty z odwołaniem się do tabel kursowych banku) (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r. II CSKP 464/22) Obie te klauzule stanowią elementy składające się na całościowy mechanizm indeksacyjny (w orzecznictwie nazywany także jako „klauzula indeksacyjna”, „klauzula waloryzacyjna”). W rezultacie w ocenie Sądu Apelacyjnego ze względu na ich ścisłe powiązanie nie jest dopuszczalne uznanie, że brak abuzywności jednej z tych klauzul skutkuje brakiem abuzywności całego mechanizmu indeksacyjnego; innymi słowy, wystarczy, że jedna tych klauzul jest uznana za abuzywną, aby cały mechanizm indeksacji został uznany za niedozwoloną klauzulę umowną. Potrzeba kompleksowej oceny mechanizmu indeksacji wyrażona została w judykaturze (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344), w której odrzucono odróżnienie części kursowej i części przeliczeniowej klauzuli indeksacyjnej i podkreślono, że bez unormowania kursu miarodajnego dla poszczególnych przeliczeń, przeliczenia te nie mogą być dokonane, a postanowienia przeliczeniowe nie mogą wywrzeć skutku. Podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2019 r. (III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115) wyjaśniono, że eliminacja klauzuli waloryzacyjnej obejmuje wszystkie postanowienia umowy, które się na nią składają, albowiem mogą one funkcjonować tylko łącznie (zob. także Łukasz Węgrzynowski Niektóre aspekty wadliwości umowy kredytu frankowego w ocenie Trybunału Sprawiedliwości UE. Glosa do wyroku TS z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20 , LEX 2021, także uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r. II CSKP 464/22). Oceniając, czy przedmiotowe klauzule są abuzywne, na wstępie należało odwołać się do treści art. 385 1 § 1 - 4 k.c. stanowiącego implementację dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. UE 1993 L 95, s. 29, ze zm., zwanej dalej w skrócie „dyrektywą Rady93/13/EWG”). Wykładnia językowa i funkcjonalna tego przepisu prowadzi do wniosku, że przesłankami uznania postanowień umownych za niedozwolone (abuzywne) są: a) umowa została zawarta z konsumentem, b) kwestionowane postanowienia umowne nie zostały z nim uzgodnione indywidualnie, c) nie dotyczą one postanowień określających główne świadczenia stron, pod warunkiem jednak, że zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, d) kwestionowane postanowienia umowy kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Co do pierwszej przesłanki (zawarcie umowy z konsumentem w rozumieniu art. 22 1 k.c. ), to nie budziła ona w niniejszej sprawie sporu. Prawidłowo przy tym ustalił Sąd pierwszej instancji – co zresztą nie powinno budzić wątpliwości, że umowy kredytu - takie, jak w niniejszej sprawie - były zawierane na podstawie wzorca umownego przygotowywanego przez profesjonalistę – pozwany Bank. Z logicznych i spójnych zeznań powodów I. K. (k.225 - 226, 00:01:55 – 00:32:36) i A. K. (k.226, 00:33:42 – 00:43:22) wynika przy tym, że powodowie nie mieli praktycznych możliwości negocjacji zapisów umownych. Potwierdził to także w swoich zeznaniach świadek A. L. , który zeznał: „Bank posługiwał się wzorcami umów. Umowa kredytu hipotecznego nie podlegała negocjacjom”. Podkreślenia przy tym wymaga, że o indywidulanym uzgodnieniu treści umowy można mówić wówczas, gdy strony wprowadzają do umowy nowe, nieprzewidziane wcześniej przez przedsiębiorcę rozwiązania a nie stan „braku negocjacji” co do treści umowy opracowanej przez przedsiębiorcę. Podzielić należy zapatrywanie wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2019 r., I CSK 462/ 18 (LEX nr 2629877), zgodnie z którym „w celu ustalenia czy konkretne postanowienie umowne należy kwalifikować jako „nieuzgodnione (uzgodnione) indywidualnie” należy zbadać, czy konsument miał na treść danego postanowienia „rzeczywisty wpływ” ( art. 385 1 § 3 k.c. ), co zwykle nie będzie miało miejsca w przypadku postanowień umowy przyjętych z wzorca zaproponowanemu konsumentowi przez przedsiębiorcę. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że konsument dowiedział się o treści klauzuli w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji w ramach, których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie”. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, skarżący nie udowodnił, aby przedmiotowe klauzule tworzące mechanizm indeksacyjny (obejmujący klauzule ryzyka walutowego i klauzulę kursową, inaczej spreadu walutowego) były wspólnie ustalane przez strony umowy i aby powodowie mieli „rzeczywisty wpływ” na ustalenie ich treści. W ocenie Sądu Apelacyjnego to, że powodowie wybrali kredyt denominowany w walucie CHF (wniosek kredytowy k.101-102) nie oznacza, że mieli wpływ na treść klauzul określających mechanizm indeksacyjny. Bank winien bowiem zapewnić w każdym przypadku dokonanego wyboru określonego produktu bankowego, aby umowa nie zawierała postanowień mogących być uznane za niedozwolone. W konsekwencji nie zachodziła w niniejszej sprawie przesłanka negatywna wyłączająca badanie abuzywności klauzul umownych w sytuacji, gdy były one indywidualnie negocjowane z konsumentem. Ocena kolejnej przesłanki zależała od tego, czy wyżej określone postanowienia umowne tworzące mechanizm indeksacji określały główne świadczenie stron. Z utrwalonego już orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego wynika, iż za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy” w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę (zob. np. pkt.43 – 45 wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, K.D. i J.D. przeciwko Raiffeisen Bank International AG, prowadzącemu działalność w Polsce w formie oddziału pod nazwą Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce, LEX nr 2723333, także uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344 i tam powołane orzecznictwo, w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, LEX nr 2642144 i z dnia 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299). Za takie uznawane są m.in. postanowienia, które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344 i tam powołane orzecznictwo, w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, LEX nr 2642144 i z dnia 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299 oraz wyrok TSUE z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, pkt 44). Klauzula indeksacyjna odnosi się do zwrotu sumy zaciągniętego zobowiązania i określając wysokość poszczególnych rat, wpływa na wysokość świadczenia kredytobiorców. O wielkości kredytu i rat w przedmiotowej umowie decydowało w istocie przeliczenie w pierwszej kolejności z waluty CHF na PLN (moment udostępnienia kredytu), a następnie przeliczanie rat kredytu określonych w CHF na PLN (moment spłaty każdej raty). Przedmiotowe postanowienia umowy kredytu zawartej z powodami (§ 1 ust.1 (...) , § 1 ust. 2 (...) , § 11 ust. 2 i 3 (...) , § 13 ust.7 (...) ) również spełniały powyższe kryteria, skoro miały wpływ na ustalenie wysokości zadłużenia w momencie wypłaty kredytu (poprzez przeliczenie z waluty CHF na walutę PLN), z drugiej zaś – miały wpływ na wysokość poszczególnych rat, do spłaty których był zobowiązany kredytobiorca (poprzez przeliczenie wpłacanych rat kredytu w PLN na walutę CHF). Uznanie, że zastrzeżone w umowie kredytu denominowanego klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określały główne świadczenie kredytobiorcy nie oznaczało jednak zdaniem Sądu Apelacyjnego, że zapisy umowne dotyczące przeliczania kwoty udostępnionego kredytu z CHF na PLN oraz ustalające wysokość raty w PLN w oparciu kurs waluty stosowany do przeliczenia raty określonej w CHF, wyłączone zostały z zakresu badania z punktu widzenia abuzywności, zgodnie z art. 385 ( 1) § 1 k.c. Zgodnie z art. 4 ust.2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG „ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług”, o ile jednak „warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem“ (art.5 Dyrektywy Rady 93/13/EWG) . Podobnie wykładnia językowa i funkcjonalna art.385 1 § 1 k.c. zd.2 nie budzi wątpliwości, że wprawdzie postanowienia określające główne świadczenia stron wyłączone są co do zasady spod kontroli abuzywności, jednak warunkiem jest, aby zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Należy przy tym pamiętać, że relewantnym dla oceny tego, czy dane postanowienie umowy jest niedozwolone ( art. 385 ( 1) § 1 k.c. ) jest stan z chwili zawarcia umowy ( art.385 ( 2) k.c. , zob. także uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2), żadne zatem późniejsze zdarzenia nie mogą mieć wpływu na tę ocenę. Nieistotne jest więc – na co już wcześniej zwracano uwagę - w jaki sposób bank ustalał kursy CHF względem PLN oraz czy stosowane przez bank kursy kupna i sprzedaży były de facto kursami rynkowymi (por. także pkt.52-58 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. v. Banca Românească, ZOTSiS 2017, nr 9, poz. I-703). Sąd Apelacyjny podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym wymóg przejrzystości warunków umowy przewidujących, że waluta obca jest walutą rozliczeniową i walutą spłaty, oraz powodujących skutek w postaci ponoszenia ryzyka kursowego przez kredytobiorcę, jest spełniony tylko o tyle, o ile przedsiębiorca dostarczył konsumentowi wystarczających i dokładnych informacji pozwalających na to, aby konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie przedmiotowego mechanizmu finansowego i oszacować w ten sposób, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, konsekwencje ekonomiczne - potencjalnie istotne - takich warunków dla swoich zobowiązań finansowych w całym okresie obowiązywania tej umowy (zob. wyrok TSUE z dnia 20 września 2017 r., C-186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. v. Banca Românească, ZOTSiS 2017, nr 9, poz. I-703, wyrok TSUE z 10 czerwca 2021 r., C - 776/19, VB i in. przeciwko BNP PARIBAS Personal Finance SA, LEX nr 3183143). W orzecznictwie TSUE wyjaśniono również, iż „w przypadku kredytów denominowanych w walucie obcej istotne są wszelkie informacje dostarczone przez przedsiębiorcę, które mają na celu udzielenie wyjaśnień konsumentowi co do funkcjonowania mechanizmu wymiany i związanego z nim ryzyka. Szczególne znaczenie przedstawiają wyjaśnienia dotyczące ryzyka dla kredytobiorcy związanego z silną deprecjacją środka płatniczego państwa członkowskiego, w którym kredytobiorca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, oraz wzrost zagranicznej stopy procentowej. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego w zaleceniu CERS/2011/1 z dnia 21 września 2011 r. dotyczącym kredytów w walutach obcych (Dz.U. 2011, C 342, s. 1) przypomniała, że instytuc

[... tekst skrócony ...]