V ACA 473/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę za roboty budowlane, wniesionego przez powódkę (...) Spółkę z o.o. przeciwko dwóm pozwanym: (...) Spółce z o.o. (generalnemu wykonawcy) i (...) Spółce Akcyjnej (inwestorowi). Powódka dochodziła zapłaty ponad 3 mln zł, opierając swoje żądanie na przepisach o odpowiedzialności solidarnej inwestora i generalnego wykonawcy (art. 647¹ k.c.), a ewentualnie na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd Okręgowy w Katowicach uwzględnił powództwo w całości, zasądzając od obu pozwanych solidarnie dochodzoną kwotę. Pozwana (...) Spółka Akcyjna wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego i procesowego. Sąd Apelacyjny w Katowicach, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zmienił zaskarżony wyrok. Kluczowe ustalenie Sądu Apelacyjnego dotyczyło braku zawarcia umowy o roboty budowlane pomiędzy pozwanymi. W związku z tym, Sąd Apelacyjny uznał, że nie można stosować przepisów o solidarnej odpowiedzialności inwestora i generalnego wykonawcy wobec podwykonawcy. Zamiast tego, Sąd oparł rozstrzygnięcie na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.). Zasądzono od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej na rzecz powódki kwotę 2.582.809,12 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo wobec tej pozwanej w pozostałej części. Sąd Apelacyjny szczegółowo analizował przebieg negocjacji między stronami, rolę poszczególnych podmiotów (inwestora zastępczego, generalnego wykonawcy), a także kwestię wadliwości prac i ich wyceny. Ustalono, że wartość wykonanych przez powódkę prac, uwzględniając naturalne zużycie, wynosiła 2.663.270,67 zł netto. Po odliczeniu już zapłaconej kwoty, do zasądzenia pozostała wskazana suma. Sąd Apelacyjny oddalił apelację w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o odpowiedzialności inwestora w procesie budowlanym, w szczególności art. 647¹ k.c. oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku braku umowy.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z relacjami między podmiotami w procesie budowlanym oraz brakiem formalizacji umów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak zawarcia umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą wyklucza odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy na podstawie art. 647¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą wyklucza zastosowanie art. 647¹ k.c. w zakresie odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawcy.
Uzasadnienie
Przepis art. 647¹ k.c. wprowadza odpowiedzialność za cudzy dług i ma charakter wyjątkowy, nie podlega wykładni rozszerzającej. Dla powstania odpowiedzialności inwestora konieczne jest istnienie umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą. W przypadku braku takiego węzła umownego, przepis ten nie znajduje zastosowania.
Czy inwestor ponosi odpowiedzialność wobec podwykonawcy z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, gdy nie doszło do zawarcia umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, inwestor ponosi odpowiedzialność wobec podwykonawcy z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, jeżeli prace zostały wykonane na jego rzecz, a brak jest podstawy prawnej do wzbogacenia.
Uzasadnienie
W sytuacji, gdy nie doszło do zawarcia umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą, a podwykonawca wykonał prace na rzecz inwestora, powstaje wzbogacenie inwestora kosztem majątku podwykonawcy, które nastąpiło bez podstawy prawnej. Wartość wzbogacenia ustala się według stanu istniejącego w chwili wyrokowania.
Czy postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia może przesądzać o zasadności dochodzonego roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia nie może być interpretowane jako orzeczenie rozstrzygające i wiążące dla stron o zasadności tego roszczenia.
Uzasadnienie
Udzielenie zabezpieczenia wymaga jedynie uprawdopodobnienia roszczenia, a nie jego udowodnienia. Postanowienie o zabezpieczeniu wydawane jest na podstawie niekompletnego materiału dowodowego i nie wyłącza możliwości poczynienia innych ustaleń faktycznych na dalszym etapie postępowania.
Czy inwestor wyraził dorozumianą zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane z podwykonawcą, jeśli nie sprzeciwił się wykonywaniu prac i kontrolował ich postęp?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie umowy z podwykonawcą jest skuteczna tylko wtedy, gdy inwestor miał możliwość zapoznania się z postanowieniami tej umowy, które wyznaczają zakres jego odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Skuteczność dorozumianej zgody inwestora na umowę z podwykonawcą jest uzależniona od zapewnienia mu możliwości zapoznania się z postanowieniami tej umowy. W sytuacji, gdy umowa nie została podpisana lub jej treść nie została przedstawiona inwestorowi, nie można przyjąć dorozumianej zgody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwana |
| (...) Spółki Akcyjnej w B. | spółka | pozwana |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 647¹
Kodeks cywilny
Dla powstania odpowiedzialności inwestora na podstawie § 5 konieczne jest istnienie umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą. Przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Zasądzeniu z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia podlega kwota odpowiadająca wartości wzbogacenia istniejącego w chwili wyrokowania, według stanu i cen z daty wyrokowania.
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ma charakter bezterminowy, a jego wymagalność jest uzależniona od wezwania do zapłaty.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Po upływie terminu do zapłaty należności można żądać odsetek.
k.c. art. 72 § 1
Kodeks cywilny
Zawarcie umowy wymaga uzgodnienia wszystkich jej istotnych postanowień.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony i sąd, który je wydał.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 217 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 206 § 7
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. 2016 poz.623 art. 113 § 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak umowy o roboty budowlane pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą wyklucza zastosowanie art. 647¹ k.c. • Istnienie wzbogacenia inwestora kosztem majątku podwykonawcy bez podstawy prawnej uzasadnia roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. • Postanowienie o zabezpieczeniu nie przesądza o merytorycznej zasadności roszczenia.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na przepisach o solidarnej odpowiedzialności inwestora i generalnego wykonawcy (art. 647¹ k.c.) • Zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez Sąd Okręgowy (w zakresie uzasadnienia, oddalenia wniosków dowodowych) • Zarzut wadliwości wykonanych prac przez powódkę.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, aby prowadzenie prac budowlanych następowało bez wiedzy i zgody inwestora. • niepodobna przyjąć, aby prowadzenie prac budowlanych następowało bez wiedzy i zgody inwestora. • Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że w ten sposób prawomocnie i ze skutkiem wiążącym zarówno strony, jak i sąd orzekający, przesądzono istnienie pomiędzy stronami umowy o roboty budowlane. • Postanowienie o zabezpieczeniu zostaje przy tym wydane na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego do chwili rozstrzygnięcia wniosku, a zatem niekompletnego. • nie można przyjąć, że sformułowanie zawarte w mailu B. G. o „przejęciu Generalnego Wykonawstwa” oznaczało zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane • sam M. C. posługiwał się określeniami „quasi generalny wykonawca” i „teoretyczny generalny wykonawca”, co prowadzi do wniosku, że także on miał świadomość braku umowy
Skład orzekający
Iwona Wilk
przewodniczący
Lucjan Modrzyk
sędzia
Aleksandra Janas
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o odpowiedzialności inwestora w procesie budowlanym, w szczególności art. 647¹ k.c. oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku braku umowy."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z relacjami między podmiotami w procesie budowlanym oraz brakiem formalizacji umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność relacji w procesie budowlanym, problemy z brakiem formalizacji umów i konsekwencje prawne wynikające z takich zaniedbań. Pokazuje również, jak sąd drugiej instancji koryguje błędy sądu pierwszej instancji.
“Brak umowy o roboty budowlane? Inwestor zapłaci ponad 2,5 mln zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia!”
Dane finansowe
WPS: 3 054 235,39 PLN
bezpodstawne wzbogacenie: 2 582 809,12 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.