V ACA 28/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpoczęła się od pozwu Banku (...) S.A. przeciwko K. D. o zapłatę 156.164,20 zł z tytułu umowy pożyczki zabezpieczonej wekslem in blanco. Sąd Okręgowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Następnie pozwany K. D. wniósł skargę o wznowienie postępowania, podnosząc, że umowę pożyczki zawarł jego brat, J. D., posługując się jego danymi osobowymi. Prokuratura skierowała akt oskarżenia przeciwko J. D. za oszustwo. Sąd Okręgowy, po przekazaniu sprawy do postępowania zwykłego i zmianie strony pozwanej na J. D., uchylił nakaz zapłaty i zasądził od J. D. kwotę 156.164,20 zł z odsetkami. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację pozwanego J. D., uznając, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy, w tym dowody dotyczące cesji wierzytelności i wysokości roszczenia. Sąd Apelacyjny podkreślił, że mimo wprowadzenia banku w błąd co do tożsamości, umowa pożyczki nie była nieważna, gdyż bank nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli, a pozwany J. D. chciał uzyskać środki dla siebie. Sąd Apelacyjny oparł się również na prawomocnym wyroku karnym skazującym J. D. za oszustwo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ważności umów pożyczek zawartych z wadą oświadczenia woli (błąd co do tożsamości) oraz skuteczności cesji wierzytelności w kontekście błędów formalnych.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego z oszustwem tożsamości i skargą o wznowienie postępowania, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w rutynowych sprawach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę posługującą się cudzym dowodem osobistym, wprowadzając kredytodawcę w błąd co do tożsamości, jest ważna, jeśli kredytodawca nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest ważna, jeśli kredytodawca nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli, a wola uzyskania środków pieniężnych przez faktycznego biorcę pożyczki została potwierdzona.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że błąd co do tożsamości pożyczkobiorcy, nawet jeśli stanowił podstawę do uchylenia się od skutków prawnych umowy na podstawie art. 84 k.c., nie powoduje automatycznie nieważności czynności prawnej, jeśli uprawniony nie skorzystał z tego prawa w terminie. Wola banku udzielenia pożyczki i uzyskania jej spłaty została zrealizowana, a pozwany J. D. chciał uzyskać środki dla siebie.
Czy sąd drugiej instancji może dokonać uzupełniających ustaleń faktycznych na podstawie prawomocnego wyroku karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może dokonać uzupełniających ustaleń faktycznych na podstawie dokumentów urzędowych, takich jak prawomocny wyrok karny, jeśli zostały sporządzone przez uprawnione organy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł swoje uzupełniające ustalenia faktyczne na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego skazującym pozwanego J. D. za oszustwo, uznając te dokumenty za wiarygodne i stanowiące podstawę do rekonstrukcji istotnych okoliczności sprawy.
Czy wadliwa ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji, polegająca na uznaniu legitymacji czynnej powoda, może być skutecznym zarzutem apelacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli skarżący wykaże rażące naruszenie zasad oceny dowodów, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a nie tylko przedstawienie odmiennej oceny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie były uzasadnione, ponieważ sąd pierwszej instancji dokonał logicznej i zgodnej z doświadczeniem życiowym oceny dowodów, a skarżący nie wykazał rażących uchybień w tej ocenie.
Czy błędne oznaczenie numeru aneksu w tytule przelewu ceny cesji zwrotnej może wpływać na skuteczność tej cesji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli inne elementy przelewu (data aneksu, odniesienie do umowy głównej) oraz wyjaśnienia stron pozwalają na jednoznaczne ustalenie, że chodziło o właściwy aneks, a błąd można uznać za oczywistą omyłkę pisarską.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wpisanie w tytule przelewu numeru "(...)" zamiast "(...) " było oczywistą omyłką pisarską, która nie miała wpływu na ocenę spełnienia świadczenia wynikającego z aneksu, biorąc pod uwagę korelację czasową i inne dane zawarte w tytule przelewu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| J. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. D. | osoba_fizyczna | pierwotny pozwany / skarżący |
Przepisy (24)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
k.c. art. 720 § § 2
Kodeks cywilny
Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.p.c. art. 403 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi o wznowienie postępowania – uzyskanie prawomocnego orzeczenia na podstawie dokumentu podrobionego lub skazującego świadka za złożenie fałszywych zeznań.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów w postępowaniu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
Pomocnicze
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
O wadzie oświadczenia woli w postaci błędu.
k.c. art. 86
Kodeks cywilny
O wadzie oświadczenia woli w postaci podstępu.
k.p.c. art. 353 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dokumentów podrobionych.
k.p.c. art. 194 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wezwania do udziału w sprawie.
k.p.c. art. 496
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie po przekazaniu sprawy zakończonej nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym do rozpoznania w postępowaniu zwykłym.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie prawdziwości dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie prawdziwości dokumentów prywatnych.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w całości.
k.p.c. art. 374
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Oszustwo.
k.k. art. 297 § § 1
Kodeks karny
Wyłudzenie kredytu lub pożyczki.
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
Fałszerstwo dokumentu.
k.k. art. 275 § § 1
Kodeks karny
Użycie dokumentu stwierdzającego tożsamość innej osoby.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły.
Prawo bankowe art. 95 § ust. 1a
Ustawa Prawo bankowe
Wyciąg z ksiąg rachunkowych banku nie jest dokumentem urzędowym w postępowaniu cywilnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki zawarta przez J. D. z użyciem danych brata jest ważna, gdyż bank nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli. • Legitymacja czynna powoda została wykazana poprzez przedstawienie aneksu do umowy przelewu wierzytelności i potwierdzenia przelewu. • Błąd w tytule przelewu ceny cesji zwrotnej stanowił oczywistą omyłkę pisarską. • Wysokość roszczenia została udowodniona umową pożyczki i potwierdzona wyrokiem karnym. • Wyegzekwowane od K. D. kwoty nie mogą wpływać na wysokość zobowiązania J. D., gdyż były to świadczenia nienależne.
Odrzucone argumenty
Wadliwa ocena dowodów przez Sąd Okręgowy, skutkująca uznaniem legitymacji czynnej powoda. • Brak wykazania przez powoda skuteczności cesji zwrotnej wierzytelności. • Niewykazanie przez powoda, że nastąpiło uznanie rachunku cedenta. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku. • Niewykazanie roszczenia co do wysokości, gdyż z wyciągu z ksiąg rachunkowych wynikają inne kwoty.
Godne uwagi sformułowania
Pozwany J. D. przy zawieraniu przedmiotowej umowy pożyczki wprowadził pożyczkodawcę w błąd co do swojej tożsamości, posługując się danymi swojego brata, K. D. • Okoliczność ta nie mogła jednak doprowadzić do bezwzględnej nieważności czynności prawnej dokonanej przez strony. • Wolą Banku było udzielenie kredytu i uzyskanie jego spłaty. • Błąd polegający na mylnym wyobrażeniu Banku co do osoby kredytobiorcy, nie powoduje automatycznie nieważności tej czynności prawnej, skoro Bank nie uchylił się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli. • Wpis w tytule przelewu z dnia 1 kwietnia 2019 r. (...) zamiast (...) można oceniać w kategoriach omyłki, nie mającej wpływu na ocenę spełnienia świadczenia wynikającego z przedmiotowego aneksu.
Skład orzekający
Leszek Jantowski
przewodniczący
Hanna Rucińska
sędzia
Barbara Rączka - Sekścińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ważności umów pożyczek zawartych z wadą oświadczenia woli (błąd co do tożsamości) oraz skuteczności cesji wierzytelności w kontekście błędów formalnych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego z oszustwem tożsamości i skargą o wznowienie postępowania, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w rutynowych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd podchodzi do oszustwa tożsamości przy zawieraniu umów bankowych i jak ważna jest formalna strona czynności prawnych, nawet w obliczu wprowadzania w błąd. Jest to ciekawy przykład z praktyki bankowej.
“Oszustwo tożsamości w banku: czy umowa zawarta pod fałszywym nazwiskiem jest ważna?”
Dane finansowe
WPS: 156 164,2 PLN
zapłata kwoty pożyczki: 156 164,2 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.