V ACA 208/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie D. M. i M. M. wystąpili z powództwem o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, zawartej między ich dłużnikiem K. C. a jego córką, pozwaną M. G. Powodowie posiadali wobec K. C. wierzytelność w wysokości 100 000 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, ustaloną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy i Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Egzekucja tej należności okazała się bezskuteczna. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu uznał umowę darowizny za bezskuteczną w stosunku do powodów, stwierdzając, że została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli. Sąd ustalił, że dłużnik K. C. jest niewypłacalny, a czynność darowizny, będąca nieodpłatnym przysporzeniem na rzecz córki, miała na celu wyzbycie się jedynego składnika majątkowego, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja. Pozwana nie zdołała obalić domniemania, że wiedziała o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a nawet gdyby nie wiedziała, zastosowanie znalazł art. 528 KC, zgodnie z którym w przypadku nieodpłatnego przysporzenia, wiedza osoby trzeciej nie ma znaczenia. Sąd podkreślił, że dłużnik i jego żona byli współwłaścicielami lokalu na prawach wspólności ustawowej, a późniejsze twierdzenia o finansowaniu zakupu z majątku odrębnego matki pozwanej uznał za niewiarygodne. W konsekwencji, sąd orzekł o bezskuteczności umowy darowizny i zasądził od pozwanej koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527 i 528 KC), zwłaszcza w kontekście darowizn między członkami rodziny, majątku wspólnego małżonków oraz sytuacji niewypłacalności dłużnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów o skardze pauliańskiej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, zawarta przez dłużnika z jego córką, może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzycieli na podstawie art. 527 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną, jeśli została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, a dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia, a osoba trzecia o tym wiedziała lub mogła się dowiedzieć, lub gdy czynność była nieodpłatna.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że dłużnik jest niewypłacalny, a czynność darowizny była nieodpłatna i miała na celu pokrzywdzenie wierzycieli. Pozwana nie obaliła domniemania świadomości pokrzywdzenia, a nawet gdyby nie wiedziała, zastosowanie znalazł art. 528 KC.
Czy wierzyciele jednego z małżonków mogą domagać się uznania za bezskuteczną czynności prawnej dotyczącej majątku wspólnego, dokonanej przez dłużnika bez zgody małżonka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 19/11 uznał, że cel ochronny skargi pauliańskiej przemawia za dopuszczeniem takiej skargi, nawet jeśli tylko jeden z małżonków jest dłużnikiem, a czynność dotyczy majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego, zgodnie z którą ochrona wierzyciela jest priorytetem, a udział małżonka niebędącego dłużnikiem w czynności fraudacyjnej powinien być wystarczający do uznania całej czynności za bezskuteczną.
Czy późniejsze twierdzenia stron o pochodzeniu środków na zakup lokalu mieszkalnego mogą podważyć oświadczenie złożone przed notariuszem o prawie własności na zasadach wspólności ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał późniejsze twierdzenia za niewiarygodne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, zwłaszcza w kontekście prowadzonej przez dłużnika działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na oświadczeniu małżonków złożonym przed notariuszem oraz na zasadach doświadczenia życiowego dotyczących wspólności majątkowej i dochodów z działalności gospodarczej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| K. C. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| M. C. (1) | osoba_fizyczna | żona dłużnika |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Pomocnicze
k.r.o. art. 31 § § 2 pkt 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.
k.r.o. art. 41 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Po zmianie dokonanej ustawą z dnia 17.06.2004r. o zmianie ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (DzU. 62 poz. 1691) - dotyczy odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków.
u.s.m. art. 17 § 2
Ustawa o Spółdzielniach Mieszkaniowych
Nie ma znaczenia fakt czy pozwana M. G. została przyjęta w poczet członków Spółdzielni.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nakazanie ściągnięcia brakującej opłaty od pozwu na rzecz Skarbu Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik stał się niewypłacalny w wyniku darowizny. • Darowizna była czynnością nieodpłatną. • Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. • Pozwana, będąc w bliskim stosunku z dłużnikiem, wiedziała lub mogła wiedzieć o jego działaniu. • Nawet brak wiedzy pozwanej nie wyłącza odpowiedzialności z uwagi na nieodpłatny charakter czynności (art. 528 KC). • Dłużnik i jego żona byli współwłaścicielami lokalu na zasadach wspólności ustawowej. • Czynność darowizny dotyczyła majątku wspólnego, a wierzyciele mogą dochodzić jej bezskuteczności nawet jeśli zobowiązanie zaciągnął tylko jeden z małżonków.
Odrzucone argumenty
Lokal stanowił wyłączną własność matki pozwanej, sfinansowaną z jej środków i darowizn. • Pozwana nie wiedziała ani nie mogła się dowiedzieć o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. • Dłużnik jest odpowiedzialny majątkiem odrębnym za zobowiązanie.
Godne uwagi sformułowania
czynność ta została zdziałana z ich pokrzywdzeniem • dłużnik stał się w większym stopniu niewypłacalny • wyzbył się jedynego wartościowego majątku • pozorna umowa darowizny • nie można przyjąć, iż wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć • nieprawdziwe i obliczone na uzyskanie korzystnego dla pozwanej rozstrzygnięcia • instytucja skargi pauliańskiej stanowi pomoc dla wierzyciela w uzyskaniu zaspokojenia z majątku dłużnika • ochronny cel skargi pauliańskiej przemawia za tym aby dopuścić taką skargę także wówczas gdy nielojalne wobec wierzyciela rozporządzenie majątkowe podejmowane było nie tylko przez małżonków mających status dłużników w rozumienie 527 KC ale przynajmniej z udziałem jednego takiego dłużnika. • ewidentnie była to czynność fraudacyjna i małżonka dłużnika miała w tym zakresie pełną wiedzę. • wyzbycie się z premedytacją jedynego składnika majątkowego dłużnika
Skład orzekający
Maria Tokarz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527 i 528 KC), zwłaszcza w kontekście darowizn między członkami rodziny, majątku wspólnego małżonków oraz sytuacji niewypłacalności dłużnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów o skardze pauliańskiej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy klasycznego przykładu skargi pauliańskiej, gdzie rodzice próbują ukryć majątek przed wierzycielami poprzez darowiznę na rzecz córki. Pokazuje to mechanizmy ochrony wierzycieli i potencjalne pułapki dla osób dokonujących takich czynności.
“Rodzice podarowali córce mieszkanie, by uniknąć spłaty długu? Sąd uznał darowiznę za nieważną!”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
koszty zastępstwa procesowego: 4428 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.