V ACA 113/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie D.E. i K.E. wnieśli pozew o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF oraz o zasądzenie od pozwanego banku kwoty 261.690,76 zł wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 listopada 2021 r. ustalił nieważność umowy, zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 261.690,76 zł z odsetkami oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy uznał, że klauzule dotyczące waloryzacji kredytu kursem CHF były niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentami, kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy. Bank nie wykazał, że powodowie zostali w sposób należyty poinformowani o ryzyku kursowym. W konsekwencji, umowa została uznana za nieważną, a powodom należał się zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Pozwany bank złożył apelację, kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych i niewystarczającego poinformowania powodów o ryzyku kursowym. Sąd Apelacyjny podkreślił, że klauzule te, mimo że dotyczą głównych świadczeń stron, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla konsumenta, a ich usunięcie prowadzi do nieważności całej umowy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził od niego na rzecz powodów kwotę 8.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji ich stwierdzenia dla ważności całej umowy. Podkreślenie obowiązku banku do rzetelnego informowania konsumentów o ryzyku kursowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF, dotyczące sposobu przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą oraz spłaty w PLN według kursu z tabeli banku, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te zostały uznane za niedozwolone (abuzywne), ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentami, kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy, a powodowie nie zostali w sposób należyty poinformowani o ryzyku kursowym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule indeksacyjne nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie były sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla konsumenta, a powodowie nie zostali wystarczająco poinformowani o ryzyku kursowym. Brak przejrzystości i możliwość przerzucenia całego ryzyka na konsumenta stanowiły o ich abuzywności.
Czy umowa kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF, zawierająca niedozwolone postanowienia indeksacyjne, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy umowa została uznana za nieważną w całości, ponieważ klauzule indeksacyjne stanowiły główne świadczenie stron i ich usunięcie uniemożliwiło dalsze wykonanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule indeksacyjne, mimo że określają główne świadczenia stron, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Ich abuzywność prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż stanowią one integralną część mechanizmu indeksacji i ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonanie umowy.
Czy powodowie posiadali interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie posiadali interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ ustalenie to usuwa stan niepewności co do ich przyszłych zobowiązań, wpływa na wykreślenie hipoteki zabezpieczającej kredyt i zapobiega konieczności wytaczania kolejnych powództw o zapłatę.
Uzasadnienie
Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy istnieje, gdy rozstrzygnięcie to gwarantuje skuteczną ochronę praw powoda, co ma miejsce w przypadku umów kredytowych, gdzie ustalenie nieważności wpływa na przyszłe zobowiązania i zabezpieczenia.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia jest zasadny w przypadku nieważnej umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie był zasadny. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia spełnienia świadczenia, a w przypadku klauzul abuzywnych bieg przedawnienia może być liczony od momentu powzięcia wiedzy o abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że 10-letni termin przedawnienia dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia nie upłynął, a nawet gdyby przyjąć bieg od momentu wejścia w życie ustawy 'antyspreadowej', termin ten nadal nie upłynął przed wniesieniem pozwu. Ponadto, roszczenie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie przedawnia się.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. E. | osoba_fizyczna | powód |
| K. E. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
u.p.b. art. 69 § ust. 1
Ustawa - Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie środki pieniężne z przeznaczeniem na ustalony cel i zobowiązuje się do ich zwrotu wraz z odsetkami wznaczonych terminach.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna, która miałaby na celu obejście ustawy, jest nieważna także wtedy, gdy jej skutki, niedające się usunąć w drodze indywidualnego oznaczenia stron, są zgodne z ustawą, ale stanowią obejście jej podstawowych zasad.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową, ten obowiązany jest do jej zwrotu odpowiadającej temu, co uzyskał.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do zwrotu świadczenia, które zostało spełnione w celu zadośćuczynienia za szkodę, z której nie było obowiązku zaspokojenia.
u.p.b. art. 111 § ust. 1 pkt. 4
Ustawa - Prawo bankowe
Bank jest obowiązany do ustalania kursów walut obcych i ogłaszania ich w sposób przyjęty w danym banku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia i niewystarczające poinformowanie o ryzyku kursowym. • Nieważność całej umowy kredytu w związku z abuzywnością klauzul stanowiących główne świadczenie stron. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot świadczenia. • Umowa została zawarta zgodnie z prawem, a powodowie zostali należycie poinformowani o ryzyku kursowym. • Klauzule indeksacyjne nie stanowią głównych świadczeń stron i nie są abuzywne. • Powodowie mieli możliwość negocjacji warunków umowy. • Sąd Okręgowy pominął istotne dowody i dokonał dowolnych ustaleń faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
wymóg przejrzystości warunków umownych nie można zawężać do zrozumienia tych warunków pod względem formalnym i gramatycznym • konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca • wymóg wyrażenia warunków umownych prostym i zrozumiałym językiem musi podlegać wykładni rozszerzającej • konsument byłby w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne • klauzule indeksacyjne w postaci zapisów dotyczących przeliczania kwoty udostępnionego kredytu na CHF oraz ustalające wysokość raty w PLN w oparciu o kurs waluty stosowany do przeliczenia raty określonej w CHF określają główny przedmiot umowy
Skład orzekający
Anna Daniszewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji ich stwierdzenia dla ważności całej umowy. Podkreślenie obowiązku banku do rzetelnego informowania konsumentów o ryzyku kursowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, abuzywności klauzul i ochrony konsumentów. Wyrok potwierdza stanowisko sądów w tej materii, co jest istotne dla wielu osób posiadających podobne umowy.
“Kredyt CHF nieważny! Sąd Apelacyjny potwierdza: banki muszą rzetelnie informować o ryzyku kursowym.”
Dane finansowe
WPS: 261 690,76 PLN
zwrot nienależnie pobranych świadczeń: 261 690,76 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.