U. 9/90
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny zalecił Sejmowi zmianę Prawa dewizowego, aby umożliwić wprowadzenie wymogów niekaralności i kwalifikacji dla osób zajmujących się handlem walutami, co było niezgodne z prawem w formie zarządzenia Prezesa NBP.
Trybunał Konstytucyjny rozpatrywał sprawę legalności zarządzenia Prezesa NBP dotyczącego warunków prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych. Zarządzenie to wprowadzało wymogi niekaralności i posiadania kwalifikacji, jednak Trybunał uznał je za niezgodne z Konstytucją i ustawą o działalności gospodarczej, ponieważ takie ograniczenia mogły być wprowadzone jedynie ustawowo. Brakowało również odpowiedniego upoważnienia ustawowego dla Prezesa NBP. W związku z tym, Trybunał postanowił przedstawić Sejmowi RP celowość zmiany Prawa dewizowego w celu ustawowego wprowadzenia tych wymogów.
Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając sprawę sygn. akt U. 9/90 z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, wydał postanowienie sygnalizacyjne dotyczące Prawa dewizowego. Sprawa dotyczyła legalności zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 31 marca 1990 r., które wprowadzało wymogi niekaralności za przestępstwa skarbowe, przeciwko mieniu lub inne popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a także wymóg posiadania stosownych kwalifikacji fachowych dla osób ubiegających się o zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w tym zakresie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zarządzenie Prezesa NBP jest niezgodne z art. 6 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Przepisy te stanowią, że tego typu wymogi mogą być wprowadzane wyłącznie w drodze ustawy. Ponadto, Trybunał wskazał na brak upoważnienia ustawowego dla Prezesa NBP do wydania zakwestionowanych przepisów. Uznając, że bezpieczeństwo obrotu dewizowego i interes obywateli wymagają ustawowego uregulowania tych kwestii, Trybunał Konstytucyjny postanowił przedstawić Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej celowość zmiany Prawa dewizowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie wymogi mogą być wprowadzone wyłącznie w drodze ustawy.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepisy ustawy o działalności gospodarczej oraz Konstytucji RP wymagają, aby ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, w tym wymogi dotyczące niekaralności i kwalifikacji, były wprowadzane na mocy ustawy, a nie zarządzenia organu wykonawczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przedstawienie Sejmowi RP celowości zmiany ustawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prezes NBP | organ_państwowy | organ wydający zarządzenie |
| Sejm RP | organ_państwowy | adresat postanowienia |
Przepisy (3)
Główne
Konstytucja RP art. 6
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy te postanawiają, że omawiane tu wymogi (ograniczenia) mogą być wprowadzone jedynie w drodze ustawowej.
u.dz.g. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej
Przepisy te postanawiają, że omawiane tu wymogi (ograniczenia) mogą być wprowadzone jedynie w drodze ustawowej.
Pomocnicze
Prawo dewizowe
Ustawa z dnia 15 lutego 1989 r. - Prawo dewizowe
Celowość zmiany w celu wprowadzenia wymogów niekaralności i kwalifikacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące niezgodności zarządzenia Prezesa NBP z prawem. Argumentacja Trybunału wskazująca na naruszenie zasady wyłączności ustawy w zakresie wprowadzania ograniczeń działalności gospodarczej.
Godne uwagi sformułowania
celowość zmiany ustawy wymogu niekaralności wykazania się stosownymi kwalifikacjami niezgodne m. in. z art. 6 Konstytucji RP brak upoważnienia ustawowego
Skład orzekający
Antoni Filcek
przewodniczący
Czesław Bakalarski
członek
Wojciech Łączkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności wprowadzania ograniczeń działalności gospodarczej wyłącznie w drodze ustawowej oraz brak kompetencji organów wykonawczych do wprowadzania takich ograniczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu transformacji gospodarczej i regulacji dewizowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie pokazuje kluczowy moment w kształtowaniu polskiego prawa gospodarczego po transformacji, podkreślając znaczenie zasady praworządności i wyłączności ustawy w regulowaniu działalności gospodarczej.
“Czy Prezes NBP mógł ograniczać handel walutami? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony31 Postanowienie z dnia 24 kwietnia 1991 r. (S. 3/91) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Antoni Filcek Sędziowie TK: Czesław Bakalarski Wojciech Łączkowski (sprawozdawca) na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 1991 r., w związku z rozpoznaną na rozprawie w dniu 9 kwietnia 1991 r. sprawą sygn. akt U. 9/90 z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, postanowił przedstawić Sejmowi RP celowość zmiany ustawy z dnia 15 lutego 1989 r. - Prawo dewizowe (Dz.U. Nr 6, poz. 33 ze zm.), tak aby wprowadzić dla osób ubiegających się o zezwolenie dewizowe na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz na pośrednictwie w kupnie i sprzedaży tych wartości, jak również dla osób, które bezpośrednio taką działalnością będą się zajmowały - wymogu: - niekaralności za przestępstwa skarbowe, przeciwko mieniu lub za inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, - wykazania się stosownymi kwalifikacjami (przygotowaniem fachowym). UZASADNIENIE Przedstawione wyżej postanowienie sygnalizacyjne Trybunał Konstytucyjny podjął w wyniku rozpatrywania sprawy legalności zarządzenia Prezesa NBP z dnia 31 marca 1990 r. w sprawie warunków prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych i na pośrednictwie w kupnie i sprzedaży tych wartości oraz maksymalnej wysokości marż pobieranych przy wykonywaniu tych czynności (Monitor Polski Nr 15, poz. 119) - sygn. akt U. 9/90. Powyższe zarządzenie wprowadziło obydwa ograniczenia, o których mowa w postanowieniu sygnalizacyjnym. Trybunał Konstytucyjny musiał jednak orzec, że w tym zakresie powołane zarządzenie Prezesa NBP jest niezgodne m. in. z art. 6 Konstytucji RP, a także z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324). Przepisy te postanawiają bowiem, że omawiane tu wymogi (ograniczenia) mogą być wprowadzone jedynie w drodze ustawowej. Ponadto Trybunał Konstytucyjny stwierdził brak upoważnienia ustawowego, pozwalającego Prezesowi NBP na wydanie zakwestionowanych przepisów. Ponieważ Trybunał Konstytucyjny doszedł do wniosku, że bezpieczeństwo obrotu wartościami dewizowymi oraz interes obywateli wymagają ustawowego wprowadzenia powyższych ograniczeń, postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI