U 6/24

Wniosek grupy posłów dotyczył zbadania zgodności uchwały Sejmu z dnia 19 grudnia 2023 r. w sprawie powołania Komisji Śledczej do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości działań związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców z przepisami Konstytucji RP, w szczególności z art. 111 ust. 1 oraz art. 10 i art. 95 ust. 2. Wnioskodawcy zarzucali m.in. wadliwe określenie przedmiotu działalności komisji, zbyt szerokie i arbitralne ramy czasowe, a także wkroczenie w kompetencje władzy sądowniczej. Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu wniosku na posiedzeniu niejawnym, postanowił umorzyć postępowanie. Podstawą umorzenia było stwierdzenie, że komisja śledcza zakończyła swoje prace, sporządziła sprawozdanie, które zostało rozpatrzone przez Sejm, a w konsekwencji zaskarżona uchwała utraciła moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał. Zgodnie z przepisami ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, w takiej sytuacji postępowanie obligatoryjnie podlega umorzeniu. Trybunał zaznaczył, że przepis o umorzeniu nie ma zastosowania w przypadku skargi konstytucyjnej, jeśli wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony praw i wolności konstytucyjnych, jednak w niniejszej sprawie wnioskodawcą była grupa posłów. Mimo umorzenia, Trybunał wskazał, że gdyby sprawa mogła być rozpoznana merytorycznie, istniałyby poważne wątpliwości co do zgodności zaskarżonej uchwały z art. 111 ust. 1 Konstytucji. Podkreślono, że „określona sprawa”, do zbadania której powołuje się komisję śledczą, musi być precyzyjnie zdefiniowana pod względem przedmiotu, podmiotu i okresu. W analizowanym przypadku ramy czasowe (12 listopada 2019 r. – 20 listopada 2023 r.) zostały uznane za zbyt szerokie i arbitralne, a uzasadnienie projektu uchwały nie wyjaśniało przyczyn wyboru tych dat. Trybunał powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, w którym podobne uchwały dotyczące komisji śledczych (np. w sprawie Pegasusa czy wyborów korespondencyjnych) zostały uznane za niezgodne z Konstytucją z powodu nieprecyzyjnego określenia przedmiotu działania. W związku z tym, Trybunał stwierdził, że gdyby doszło do merytorycznej oceny, istniałyby przesłanki do uznania art. 2 uchwały za niezgodny z Konstytucją, jednakże ze względu na zakończenie prac komisji, postępowanie zostało umorzone.

Zagadnienia prawne (3)

Skład orzekający