K. 2/93

Trybunał Konstytucyjny1993-08-17
SAOSinneprawo konstytucyjneNiskakonstytucyjny
konstytucjaustawa o radiofonii i telewizjiwolność słowawolność religijnapaństwo prawneTrybunał Konstytucyjnyrozwiązanie Sejmuprocedura

Trybunał Konstytucyjny pozostawił bez rozpoznania wniosek grupy posłów dotyczący zgodności przepisów ustawy o radiofonii i telewizji z Konstytucją z powodu rozwiązania Sejmu i utraty mandatu przez wnioskodawców.

Grupa 55 posłów wniosła do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o radiofonii i telewizji, które nakazywały szanowanie chrześcijańskiego systemu wartości. W trakcie postępowania Sejm został rozwiązany, co spowodowało utratę mandatu przez wnioskodawców. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z przepisami proceduralnymi, pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego złożyła grupa 55 posłów, kwestionując zgodność z Konstytucją art. 18 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji. Przepisy te nakazywały audycjom szanowanie uczuć religijnych odbiorców, a zwłaszcza respektowanie chrześcijańskiego systemu wartości. Wnioskodawcy argumentowali, że nadawanie tym wartościom charakteru normatywnego, pod rygorem sankcji państwowej, narusza zasadę państwa prawnego, wolność wyrażania opinii oraz zasadę równości wobec prawa. Jednakże, w trakcie postępowania, Prezydent rozwiązał Sejm. Zgodnie z ustawą o Trybunale Konstytucyjnym, obecność wnioskodawcy lub jego przedstawiciela na rozprawie jest obowiązkowa. Wobec rozwiązania Sejmu i utraty mandatu przez posłów, podmiot uprawniony do udziału w postępowaniu przestał istnieć. W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny, na posiedzeniu niejawnym, postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania, nie znajdując podstaw do wszczęcia postępowania z własnej inicjatywy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Wniosek został pozostawiony bez rozpoznania z powodu utraty mandatu przez wnioskodawców po rozwiązaniu Sejmu.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny pozostawił wniosek bez rozpoznania, ponieważ rozwiązanie Sejmu spowodowało utratę mandatu przez posłów będących wnioskodawcami, co zgodnie z przepisami proceduralnymi uniemożliwiło dalsze prowadzenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
pięćdziesięciu pięciu posłówinnewnioskodawca

Przepisy (7)

Główne

u.r.t. art. 18 § ust. 2

Ustawa o radiofonii i telewizji

Nakaz szanowania uczuć religijnych odbiorców i respektowania chrześcijańskiego systemu wartości.

u.r.t. art. 21 § ust. 2 pkt 6

Ustawa o radiofonii i telewizji

Obowiązek respektowania chrześcijańskiego systemu wartości za podstawę przyjmując uniwersalne zasady etyki.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 1

Konstytucja RP

Zasada państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 67 § ust. 2

Konstytucja RP

Zasada równości wobec prawa i jednakowej ochrony praw każdego człowieka.

U.K. art. 77

Ustawa Konstytucyjna o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym

Przepis utrzymujący w mocy przepisy Konstytucji RP.

u.T.K. art. 26 § ust. 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Obowiązek obecności wnioskodawcy lub jego przedstawiciela na rozprawie.

Uchwała Sejmu art. 10 § ust. 2

Uchwała Sejmu z dnia 31 maja 1985 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Sposób działania grupy posłów jako wnioskodawcy.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

Audycje powinny szanować uczucia religijne odbiorców, a zwłaszcza respektować chrześcijański system wartości chrześcijańskiego systemu wartości, za podstawę przyjmując uniwersalne zasady etyki nadawanie tym wartościom charakteru normatywnego, a więc uznanie ich za kryterium legalności określonego zachowania się, pod rygorem sankcji państwowej

Skład orzekający

Mieczysław Tyczka

przewodniczący

Czesław Bakalarski

członek

Maria Łabor-Soroka

członek

Wojciech Łączkowski

członek

Ferdynand Rymarz

członek

Janina Zakrzewska

sprawozdawca

Andrzej Zoll

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w przypadku rozwiązania Sejmu."

Ograniczenia: Orzeczenie ma charakter czysto proceduralny i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii konstytucyjności przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest interesująca ze względu na kontekst historyczny i polityczny (przełom lat 80/90, debata o wartościach w mediach), ale rozstrzygnięcie jest czysto proceduralne.

Czy media powinny promować chrześcijańskie wartości? Trybunał Konstytucyjny musiał zmierzyć się z tym pytaniem, ale sprawa zakończyła się inaczej niż oczekiwano.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
30 Postanowienie z dnia 17 sierpnia 1993 r. Sygn. akt (K. 2/93) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia TK Mieczysław Tyczka Sędziowie TK: Czesław Bakalarski Maria Łabor-Soroka Wojciech Łączkowski Ferdynand Rymarz Janina Zakrzewska - sprawozdawca Andrzej Zoll - sprawozdawca po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 1993 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku pięćdziesięciu pięciu posłów o stwierdzenie: czy art. 18 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34) są zgodne z przepisami art. 1 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, utrzymanymi w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 12 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 84, poz. 426). postanowił: pozostawić wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIE W dniu 19 stycznia 1993 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek pięćdziesięciu pięciu posłów (wniosek nasi datę "styczeń 1993 r.") o zbadanie konstytucyjności ustanowionego w art. 18 ust. 2 przedmiotowej ustawy nakazu: "Audycje powinny szanować uczucia religijne odbiorców, a zwłaszcza respektować chrześcijański system wartości". Wg wnioskodawców odwołanie się do chrześcijańskiego systemu wartości nastąpiło w wyniku głosowania nad poprawką Senatu, w którym to głosowaniu wniosek o odrzucenie poprawki nie uzyskał bezwzględnej większości głosów (za - 172, przeciw - 198, przy 17 osobach wstrzymujących się od głosowania). Według wnioskodawców, przedmiotowa ustawa ponadto, określając w art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawowe wymagania w odniesieniu do programów publicznej radiofonii i telewizji, wprowadziła obowiązek respektowania "chrześcijańskiego systemu wartości, za podstawę przyjmując uniwersalne zasady etyki". Wnioskodawcy podkreślili, że przedmiotem ich zastrzeżeń i wątpliwości nie są same "ważności chrześcijańskie", lecz nadawanie tym wartościom charakteru normatywnego, a więc uznanie ich za kryterium legalności określonego zachowania się, pod rygorem sankcji państwowej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy jednak podnieśli zarzut, że powołane wyżej przepisy przedmiotowej ustawy są niezgodne z art. 1 Konstytucji, z istotą państwa prawnego oraz z zasadą wolności wyrażania opinii wynikającą z norm i zasad prawa międzynarodowego, a także z art. 67 ust. 2 Konstytucji wysławiającego zasadę równości wobec prawa i jednakową ochronę praw każdego człowieka. Po wpłynięciu wniosku i wszczęciu postępowania w sprawie, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zarządzeniem z dnia 29 maja 1993 r. rozwiązał Sejm (M.P. z dnia 31 maja 1993 r. Nr 27, poz. 285). Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470; zm.: z 1993 r. Nr 47, poz. 214) obecność na rozprawie wnioskodawcy lub jego przedstawiciela jest obowiązkowa. Grupa posłów występująca w sprawie jako wnioskodawca w myśl art. 10 ust. 2 uchwały Sejmu z dnia 31 maja 1985 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 39, poz. 184), powinna działać przez wyznaczonego przez siebie posła. Wobec rozwiązania Sejmu i utraty przez posłów z dniem 1 czerwca 1993 r. mandatów poselskich, przestał istnieć podmiot w postaci 55 posłów uprawniony do udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w charakterze wnioskodawcy. W tej sytuacji należało pozostawić wniosek bez rozpoznania. Trybunał Konstytucyjny nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania z inicjatywy własnej, ponieważ od 19 marca 1993 r. toczy się postępowanie z wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34) w związku z art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 2 przedmiotowej ustawy. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.