U 4/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone wnioski Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) i Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczące zgodności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2025 r. zmieniającego regulamin urzędowania sądów powszechnych z Konstytucją. KRS zarzuciła rozporządzeniu naruszenie trybu jego wydania, w szczególności brak zasięgnięcia opinii KRS, co stanowi naruszenie art. 41 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych (p.u.s.p.) oraz art. 2, art. 7 i art. 92 ust. 1 Konstytucji. Ponadto KRS podniosła zarzut wtórnej niekonstytucyjności, wskazując na naruszenie wcześniejszych wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Prezydent RP zarzucił niezgodność przepisów rozporządzenia z art. 7, art. 10, art. 45 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 173, art. 176 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji, wskazując na przekroczenie przez Ministra Sprawiedliwości upoważnienia ustawowego w zakresie przydziału spraw i ustalania składów sądów, co narusza zasadę losowości i niezależności sądów. Trybunał Konstytucyjny, analizując przepisy rozporządzenia, uznał za niezgodne z prawem m.in. § 1 pkt 5 i 7, § 2 oraz § 3 rozporządzenia z art. 41 § 1 p.u.s.p. w związku z art. 92 ust. 1 i art. 7 Konstytucji, ze względu na naruszenie procedury legislacyjnej (brak opinii KRS). Stwierdzono również niezgodność § 1 pkt 2 i 3 z art. 47a p.u.s.p. w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji, a także § 1 pkt 6 lit. b z art. 47b p.u.s.p. w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji, co dotyczyło naruszenia zasad losowego przydziału spraw i niezmienności składu sądu. Postępowanie w pozostałym zakresie zostało umorzone z uwagi na braki formalne wniosków lub zbędność dalszej oceny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad procedury legislacyjnej przy wydawaniu rozporządzeń, zakres upoważnienia ustawowego dla Ministra Sprawiedliwości, gwarancje niezależności sądów i niezawisłości sędziów, zasady przydziału spraw i ustalania składów sądów.
Dotyczy konkretnego rozporządzenia i jego przepisów, ale ustanawia ogólne zasady interpretacji przepisów konstytucyjnych i ustawowych dotyczących procedury legislacyjnej i ustroju sądów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zostało wydane z naruszeniem trybu wymaganego przepisami prawa, w szczególności bez zasięgnięcia opinii Krajowej Rady Sądownictwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozporządzenie zostało wydane z naruszeniem trybu, ponieważ istotne zmiany w projekcie rozporządzenia wprowadzone po uzyskaniu opinii KRS nie zostały jej przedstawione do ponownego zaopiniowania.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że naruszenie obowiązku zasięgnięcia opinii KRS przy wydawaniu rozporządzenia, zwłaszcza w materii dotyczącej ustroju sądów i niezależności sędziów, stanowi naruszenie art. 41 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz art. 92 ust. 1 i art. 7 Konstytucji.
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące przydziału spraw i ustalania składów sądów przekraczają zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 41 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te przekraczają zakres upoważnienia ustawowego, wprowadzając mechanizmy wyznaczania sędziów jako alternatywę dla ustawowej zasady losowego przydziału spraw.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że rozporządzenie nie może tworzyć nowych zasad lub poszerzać zakresu wyjątków od zasad ustawowych, a wprowadzone przepisy naruszają zasadę losowego przydziału spraw (art. 47a p.u.s.p.) oraz zasadę niezmienności składu sądu (art. 47b p.u.s.p.), co stanowi naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji.
Czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zostało wydane z naruszeniem mających moc powszechnie obowiązującą wyroków Trybunału Konstytucyjnego?
Odpowiedź sądu
Umorzono postępowanie w tym zakresie z powodu lakonicznego i niejasnego uzasadnienia zarzutu przez wnioskodawcę.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że wnioskodawca nie wykazał w wystarczającym stopniu niezgodności rozporządzenia z wyrokami TK, co skutkowało umorzeniem postępowania w tej części.
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące przydziału spraw i ustalania składów sądów są zgodne z zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) i zasadą podziału władz (art. 10 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te naruszają zasadę legalizmu poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i działanie bez podstawy prawnej, a także naruszają zasadę podziału władz poprzez ingerencję w niezależność władzy sądowniczej.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że Minister Sprawiedliwości, wprowadzając zmiany w zakresie przydziału spraw i składów sądów w drodze rozporządzenia, wykroczył poza delegację ustawową, naruszając tym samym zasadę legalizmu i ingerując w niezależność władzy sądowniczej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krajowa Rada Sądownictwa | instytucja | wnioskodawca |
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (14)
Główne
p.u.s.p. art. 41 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Upoważnia Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w sprawie regulaminu urzędowania sądów powszechnych po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Nie upoważnia do wyłączania systemu losowego przydziału spraw ani zasady niezmienności składu orzeczniczego.
p.u.s.p. art. 47a § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Stanowi, że sprawy są przydzielane sędziom i asesorom sądowym losowo, z wyjątkiem spraw przydzielanych sędziemu pełniącemu dyżur.
p.u.s.p. art. 47b § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Reguluje zasadę niezmienności składu sądu, dopuszczając zmianę tylko w przypadku niemożności rozpoznania sprawy lub długotrwałej przeszkody.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada poprawnej legislacji.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa warunki wydawania rozporządzeń wykonawczych do ustawy, które muszą być zgodne z upoważnieniem ustawowym i treścią ustawy.
Konstytucja art. 176 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy.
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału i równowagi władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.
Konstytucja art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz.
Pomocnicze
Konstytucja art. 186 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowa Rada Sądownictwa opiniuje projekty ustaw dotyczące ustroju sądów i niezawisłości sędziów.
Konstytucja art. 186 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowa Rada Sądownictwa może występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie dotyczącym niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Konstytucja art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie procedury legislacyjnej poprzez brak zasięgnięcia opinii KRS w zmienionym kształcie rozporządzenia. • Przekroczenie przez Ministra Sprawiedliwości upoważnienia ustawowego w zakresie przydziału spraw i ustalania składów sądów. • Naruszenie zasady losowego przydziału spraw i niezmienności składu sądu. • Naruszenie zasady legalizmu i podziału władz.
Godne uwagi sformułowania
bez zachowania trybu wymaganego przepisami prawa • bez zasięgnięcia opinii Krajowej Rady Sądownictwa • z naruszeniem mających moc powszechnie obowiązującą i ostatecznych wyroku Trybunału Konstytucyjnego • przekroczenie delegacji ustawowej • zasada poprawnej legislacji • zasada legalizmu • zasada niezależności sądów i niezawisłości sędziów • losowy przydział spraw • niezmienność składu sądu
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Wojciech Sych
członek
Michał Warciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad procedury legislacyjnej przy wydawaniu rozporządzeń, zakres upoważnienia ustawowego dla Ministra Sprawiedliwości, gwarancje niezależności sądów i niezawisłości sędziów, zasady przydziału spraw i ustalania składów sądów."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego rozporządzenia i jego przepisów, ale ustanawia ogólne zasady interpretacji przepisów konstytucyjnych i ustawowych dotyczących procedury legislacyjnej i ustroju sądów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych państwa prawa: niezależności sądów, niezawisłości sędziów oraz prawidłowości procedury legislacyjnej. Jest to przykład konfliktu między władzą wykonawczą a organami kontrolnymi (KRS) i sądowniczymi, co czyni ją niezwykle istotną dla prawników i obywateli.
“Trybunał Konstytucyjny: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości narusza Konstytucję! Kluczowe przepisy dotyczące sądów uznane za niezgodne z prawem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.