Orzeczenie · 2026-04-21

U 4/19

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2026-04-21
tkinneprawo administracyjneWysokakonstytucyjny
Trybunał Konstytucyjnyrozporządzeniediagnostyka laboratoryjnaautoryzacja wynikówzdalna autoryzacjaochrona zdrowialegitymacja procesowadelegacja ustawowaKonstytucja RP

Wniosek Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych (KRDL) dotyczył zbadania zgodności § 26 ust. 13-18 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2017 r. w sprawie leczenia krwią i jej składnikami z przepisami ustawowymi i Konstytucją. KRDL zarzuciła, że zaskarżone przepisy dopuszczające zdalną autoryzację wyników badań immunohematologicznych naruszają art. 16 ust. 1 ustawy o diagnostyce laboratoryjnej, który wymaga wykonywania czynności diagnostycznych „w laboratorium”. Wnioskodawca argumentował, że autoryzacja wyników powinna odbywać się wyłącznie w miejscu wykonania badania, a przepisy rozporządzenia wprowadzają niedopuszczalne odstępstwa. Ponadto, KRDL podniosła zarzut przekroczenia delegacji ustawowej przez Ministra Zdrowia (art. 21 ust. 8 pkt 2 ustawy o publicznej służbie krwi w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji) oraz naruszenia prawa do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji) i zasad odpowiedzialności karnej (art. 42 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji), wskazując na potencjalne ryzyko dla pacjentów i diagnostów. Trybunał Konstytucyjny, po analizie stanowisk Ministra Zdrowia i Prokuratora Generalnego, postanowił umorzyć postępowanie. Kluczowym powodem umorzenia była niewystarczająca legitymacja wnioskodawcy. Trybunał podkreślił, że organizacje zawodowe mogą kwestionować przepisy tylko w zakresie spraw objętych ich zakresem działania i bezpośrednio związanych z interesem prawnym ich członków. Zarzuty dotyczące rozdzielania materii ustawowej i rozporządzeniowej oraz naruszenia prawa do ochrony zdrowia zostały uznane za niedopuszczalne, ponieważ dotyczą interesu ogólnospołecznego, a nie specyficznych praw członków KRDL. W odniesieniu do zarzutu naruszenia ustawy o diagnostyce laboratoryjnej, Trybunał stwierdził brak wystarczających dowodów na sprzeczność przepisów rozporządzenia z ustawą, wskazując na możliwość interpretacji „w laboratorium” jako obejmującej różne pracownie, a także na nowelizację ustawy o działalności leczniczej dopuszczającą realizację świadczeń za pośrednictwem systemów teleinformatycznych. Zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 Konstytucji uznano za bezzasadny, gdyż przepisy rozporządzenia nie regulują czynów zabronionych ani sankcji. Trybunał zaznaczył, że zaskarżone przepisy dopuszczają, a nie nakazują zdalną autoryzację, a potencjalne problemy wynikają z praktyki podmiotów zatrudniających, której Trybunał nie jest władny oceniać. Postępowanie umorzono na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z powodu braku legitymacji procesowej wnioskodawcy w sprawach dotyczących rozdzielania materii ustawowej i rozporządzeniowej oraz praw o charakterze ogólnospołecznym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy (organizacja zawodowa) i jego legitymacji do kontroli konstytucyjności przepisów.

Zagadnienia prawne (4)

Czy przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia dopuszczające zdalną autoryzację wyników badań immunohematologicznych są zgodne z ustawą o diagnostyce laboratoryjnej, która wymaga wykonywania czynności diagnostycznych „w laboratorium”?

Odpowiedź sądu

Nie można jednoznacznie stwierdzić sprzeczności, gdyż interpretacja pojęcia „w laboratorium” może być różna, a nowelizacje prawa dopuszczają realizację świadczeń za pośrednictwem systemów teleinformatycznych. Ponadto, wnioskodawca nie wykazał wystarczająco, że zaskarżone przepisy naruszają jego interes prawny.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że argumentacja wnioskodawcy nie jest wystarczająca do ustalenia sprzeczności. Wskazał na możliwość interpretacji „w laboratorium” jako obejmującej różne pracownie, a także na zmiany prawne dopuszczające świadczenia za pośrednictwem systemów teleinformatycznych. Podkreślono również brak wystarczającej legitymacji wnioskodawcy do podnoszenia tego zarzutu.

Czy Minister Zdrowia, wprowadzając przepisy o zdalnej autoryzacji wyników badań w rozporządzeniu, przekroczył delegację ustawową zawartą w ustawie o publicznej służbie krwi?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Umorzono postępowanie w tym zakresie z powodu braku legitymacji wnioskodawcy do kwestionowania zgodności rozporządzenia z Konstytucją w kontekście przekroczenia delegacji ustawowej, gdyż dotyczy to interesu ogólnospołecznego.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że badanie przekroczenia delegacji ustawowej przez Ministra Zdrowia nie jest bezpośrednio związane z interesem prawnym członków organizacji zawodowej, a stanowi kwestię ochrony interesu ogólnospołecznego, co wykracza poza zakres legitymacji wnioskodawcy.

Czy przepisy rozporządzenia dotyczące zdalnej autoryzacji wyników badań naruszają prawo pacjentów do ochrony zdrowia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Umorzono postępowanie w tym zakresie z powodu braku legitymacji wnioskodawcy, gdyż prawo do ochrony zdrowia jest prawem powszechnym, a nie specyficznym interesem organizacji zawodowej.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że art. 68 ust. 1 Konstytucji (prawo do ochrony zdrowia) jest prawem przysługującym wszystkim obywatelom. Wnioskodawca nie wykazał, aby oczekiwania obywateli co do standardu leczenia były bezpośrednio związane z jego interesem prawnym, co czyniło zarzut niedopuszczalnym.

Czy przepisy rozporządzenia, dopuszczając zdalną autoryzację wyników badań, mogą narazić diagnostów laboratoryjnych na odpowiedzialność karną lub dyscyplinarną, naruszając tym samym zasadę nullum crimen sine lege?

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy rozporządzenia nie naruszają zasady nullum crimen sine lege, ponieważ nie regulują czynów zabronionych ani sankcji. Potencjalne problemy wynikają z praktyki stosowania prawa, a nie z samych przepisów.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził, że zaskarżone przepisy nie regulują czynów zabronionych ani nie określają sankcji, więc nie naruszają zasady nullum crimen sine lege. Potencjalne ryzyko odpowiedzialności wynika z praktyki podmiotów zatrudniających, a nie z treści rozporządzenia, które jedynie dopuszcza zdalną autoryzację.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnychinstytucjawnioskodawca
Minister Zdrowiaorgan_państwowyorgan
Prokurator Generalnyorgan_państwowyorgan

Przepisy (12)

Główne

rozporządzenie art. 26 § 13-18

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2017 r. w sprawie leczenia krwią i jej składnikami w podmiotach leczniczych wykonujących działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne

Dopuszcza zdalną autoryzację wyników badań immunohematologicznych.

u.d.l. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej

Wymaga wykonywania czynności diagnostycznych „w laboratorium”.

u.p.s.k. art. 21 § 8

Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi

Upoważnienie dla Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia.

Konstytucja art. 92 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje zasady wydawania rozporządzeń.

Konstytucja art. 42 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nullum crimen sine lege.

Konstytucja art. 68 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do ochrony zdrowia.

u.o.t.p.TK art. 59 § 1

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.

Konstytucja art. 191 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Legitymacja do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego.

Pomocnicze

u.d.l. art. 2 § 4

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej

Definiuje autoryzację wyników badań.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja art. 191 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przedmiotowe ograniczenie legitymacji organizacji zawodowych.

u.d.l.e. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Możliwość realizacji świadczeń za pośrednictwem systemów teleinformatycznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak legitymacji wnioskodawcy do kwestionowania przepisów dotyczących rozdzielania materii ustawowej i rozporządzeniowej. • Brak legitymacji wnioskodawcy do kwestionowania przepisów dotyczących prawa do ochrony zdrowia, które ma charakter ogólnospołeczny. • Brak wystarczających dowodów na sprzeczność przepisów rozporządzenia z ustawą o diagnostyce laboratoryjnej. • Przepisy rozporządzenia nie naruszają zasady nullum crimen sine lege. • Potencjalne problemy wynikają z praktyki stosowania prawa, a nie z treści rozporządzenia.

Odrzucone argumenty

Zaskarżone przepisy rozporządzenia naruszają art. 16 ust. 1 u.d.l. poprzez dopuszczenie zdalnej autoryzacji wyników badań poza laboratorium. • Minister Zdrowia przekroczył delegację ustawową, wydając rozporządzenie w zakresie zdalnej autoryzacji. • Zdalna autoryzacja wyników badań narusza prawo pacjentów do ochrony zdrowia. • Zdalna autoryzacja wyników badań może narazić diagnostów na odpowiedzialność karną i dyscyplinarną.

Godne uwagi sformułowania

„autoryzacja wyniku badania laboratoryjnego może się odbyć tylko i wyłącznie w laboratorium i w konsekwencji uznać należy, że obowiązujące regulacje prawne kreują obowiązek przebywania autoryzującego wynik badania laboratoryjnego, w miejscu wykonania tego badania” • „Skoro bowiem ustawa wprowadza określony wymóg (wykonywanie czynności diagnostycznych, w tym autoryzacji wyników badań, wyłącznie w laboratoriach), to niedopuszczalnym jest by w akcie rangi podustawowej, tj. Rozporządzeniu, wprowadzone zostały jakiekolwiek odstępstwa od tegoż wymogu” • „wyniki badań które zostały autoryzowane zdalnie nie charakteryzują się tym samym poziomem pewności, co wyniki autoryzowane osobiście, w laboratoriach” • „w nowoczesnym państwie niedopuszczalnym jest obniżanie już osiągniętych standardów zabiegów medycznych i diagnostycznych, a tym bardziej obniżanie ich poniżej pułapu bezpieczeństwa zdrowia i życia pacjentów” • „zachowanie przez diagnostę laboratoryjnego lub lekarza wszystkich warunków i wymagań, określonych w rozporządzeniu o leczeniu krwią, przy wykonywaniu zdalnej autoryzacji wyników badań nie będzie rodziło po jego stronie odpowiedzialności karnej” • „pułapka” legislacyjna zastawiona w rozporządzeniu wynikać może z praktyki podmiotów zatrudniających diagnostów laboratoryjnych, a więc ze stosowania (czy wręcz nadużywania) prawa.

Skład orzekający

Stanisław Piotrowicz

przewodniczący

Bartłomiej Sochański

członek

Rafał Wojciechowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z powodu braku legitymacji procesowej wnioskodawcy w sprawach dotyczących rozdzielania materii ustawowej i rozporządzeniowej oraz praw o charakterze ogólnospołecznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy (organizacja zawodowa) i jego legitymacji do kontroli konstytucyjności przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla diagnostów laboratoryjnych – możliwości zdalnej autoryzacji wyników badań, co ma wpływ na bezpieczeństwo pacjentów i odpowiedzialność zawodową. Umorzenie przez TK z powodów proceduralnych jest istotne dla zrozumienia granic kontroli konstytucyjności.

Zdalna autoryzacja wyników badań: Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę z powodu braku legitymacji.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst