III UZ 27/11

Sygn. akt III UZ 27/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 listopada 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku W. O. 
przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności  
o ustalenie stopnia niepełnosprawności, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 listopada 2011 r., 
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych […] 
z dnia 23 lutego 2011 r.,  
 
 
1. oddala zażalenie, 
2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego 
adwokatowi G. F. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych 
powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
z 
urzędu 
w 
postępowaniu 
zażaleniowym.  
 
 
 
 
 
  UZASADNIENIE 

 
 
2 
 
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 
dnia 23 lutego 2011 r. odrzucił apelację wniesioną przez ubezpieczonego W. O. od 
wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 
września 2010 r. oddalającego odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do 
Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 8 lipca 2008 r.   
Sąd Okręgowy przypomniał równocześnie, że w dniu 9 listopada 2010 r. do 
Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wpłynęła apelacja 
ubezpieczonego, która zawierała braki formalne, ponieważ nie została opłacona 
oraz błędnie oznaczała zaskarżony wyrok. W związku z tym sąd pierwszej instancji 
wezwał ubezpieczonego do uzupełnienia wskazanych braków apelacji w terminie 7 
dni pod rygorem odrzucenia apelacji. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 
17 listopada 2010 r. Wykonując je, ubezpieczony w dniu 25 listopada 2010 r. złożył 
osobiście pismo procesowe, w którym wniósł opłatę podstawową od apelacji oraz 
wskazał, że zaskarża w całości wyrok z dnia 22 września 2010 r., co stanowiło 
powtórzenie błędnego oznaczenia wyroku zawartego w treści apelacji. Mimo to, sąd 
pierwszej instancji nadał bieg apelacji, przedstawiając ją wraz z aktami sprawy 
Sądowi Okręgowemu.  
Wskazując na powyższe ustalenia oraz powołując się na treść art. 370 k.p.c. 
i art. 164 k.p.c., sąd drugiej instancji stwierdził, że pismo ubezpieczonego 
zawierające odpowiedź na wezwanie Sądu Rejonowego wpłynęło w dniu 25 
listopada 2010 r., a więc po upływie wyznaczonego ubezpieczonemu terminu. 
Apelacja nie została zatem skutecznie uzupełniona i opłacona. Skoro zaś sąd 
pierwszej instancji nie odrzucił jej, nieprawidłowo przedstawiając tę apelację sądowi 
drugiej instancji, to zgodnie art. 373 k.p.c. sąd ten winien ją odrzucić.  
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem wniesionym przez 
ubezpieczonego W. O., w którym zarzucono temu postanowieniu naruszenie 
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 
1) art. 373 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której w 
postępowaniu odrębnym z zakresu ubezpieczeń społecznych przepis ten nie 
znajduje zastosowania, gdyż także w postępowaniu odwoławczym stosuje 
się przepisy szczególne art. 467 k.p.c. i art. 468 k.p.c. oraz  

 
 
3 
2) art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 130 § 1 zdanie drugie k.p.c. przez 
uznanie, iż skarżący nie wskazał zaskarżonego wyroku, podczas gdy 
podanie przez niego, iż zaskarża wyrok z dnia 22 września 2011 r. w 
sytuacji, gdy orzeczenie rzeczywiście zapadło w dniu 27 września 2011 r., 
należało uznać za oczywistą omyłkę pisarską lub niedokładność, nie 
stanowiącą przeszkody w nadaniu apelacji biegu i rozpoznaniu jej, 
zwłaszcza że skarżący w piśmie wskazał prawidłową sygnaturę wyroku.   
Uzasadniając tak sformułowane zarzuty, skarżący dodał między innymi, że 
jak podnosi się w doktrynie istotnym elementem odrębności postępowania w 
sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest odformalizowanie tego 
postępowania i wprowadzenie swoistych instytucji umożliwiających sprawne 
rozpoznanie sprawy, w tym usunięcie ewentualnych braków formalnych pism, a 
najlepszym tego przykładem jest wstępne badanie sprawy uregulowane w art. 467 
k.p.c. oraz czynności wyjaśniające przewidziane w art. 468 k.p.c. Jak wynika z kolei 
z art. 4751 k.p.c., wymienionych przepisów nie stosuje się do skargi kasacyjnej i do 
postępowania przed Sądem Najwyższym, wywołanego jej wniesieniem. Stąd a 
contrario w postępowaniu odrębnym z zakresu ubezpieczeń społecznych przepisy 
art. 467 k.p.c. i art. 468 k.p.c. znajdą zastosowanie zarówno do postępowania 
przed sądem pierwszej instancji, jak i przed sądem drugiej instancji w zakresie 
apelacji. Dlatego też „na gruncie niniejszej sprawy nie mógł znaleźć zastosowania 
art. 373 k.p.c. nakazujący odrzucić apelację, która podlegała odrzuceniu przed 
sądem pierwszej instancji, gdyż przepis ten koliduje z przepisami regulującymi 
postępowanie odrębne, tj. art. 467 k.p.c. i art. 468 k.p.c.”. Należy zatem uznać, iż 
przewodniczący lub wyznaczony sędzia powinien po wpłynięciu apelacji dotkniętej 
brakami formalnymi, po prostu wezwać do ich uzupełnienia. Zdaniem autora 
zażalenia podstawą odrzucenia apelacji nie mogło być także mylne wskazanie 
przez skarżącego zaskarżonego przez niego wyroku, które z pewnością stanowiło 
oczywistą omyłkę pisarską, czy też oczywistą niedokładność, nie stanowiącą 
przeszkody do nadania apelacji biegu i rozpoznania jej we właściwym trybie. 
Wskazując na przedstawione wyżej zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 

 
 
4 
Sądowi Okręgowemu – Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz o 
przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.  
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Zażalenie wniesione przez ubezpieczonego jest oczywiście bezzasadne. Nie 
ma bowiem racji skarżący, podnosząc że przepisy art. 467 k.p.c. i art. 468 k.p.c. 
znajdują zastosowanie również w postępowaniu apelacyjnym, wyłączając w 
postępowaniu 
odrębnym 
z 
zakresu 
ubezpieczeń 
społecznych 
możliwość 
stosowania art. 373 k.p.c. Już nawet pobieżna lektura art. 467 k.p.c. musi 
przemawiać za uznaniem, że dotyczy on postępowania przed sądem pierwszej 
instancji (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2008 r., I 
UK 358/07, LEX nr 846551). Przede wszystkim wskazuje na to treść § 1 tego 
przepisu, zgodnie z którym niezwłocznie po wniesieniu sprawy przewodniczący lub 
wyznaczony przez niego sędzia dokonuje jej wstępnego badania. Wniesieniem 
sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu tego przepisu jest zaś 
wpływ akt sprawy ubezpieczeniowej do sądu pierwszej instancji z organu 
rentowego wraz z odwołaniem albo na skutek wezwania przewodniczącego 
dokonanego w trybie art. 4779 § 6 k.p.c. Zakres przedmiotowy owego wstępnego 
badania sprawy określa z kolei  § 2, który stanowi, iż wstępne badanie sprawy 
polega na ustaleniu, czy pismo wszczynające postępowanie sądowe spełnia 
niezbędne wymagania, pozwalające nadać mu dalszy bieg, oraz na podjęciu 
czynności umożliwiających rozstrzygnięcie sprawy na pierwszym posiedzeniu. 
Cytowany przepis nawiązuje przy tym jednoznacznie do „pisma wszczynającego 
postępowanie sądowe”, a zatem bez wątpienia – w przypadku spraw z zakresu 
ubezpieczeń społecznych – do odwołania. Dlatego też wstępne badanie sprawy 
polega na lekturze odwołania i dołączonych do niego akt organu rentowego w celu 
ustalenia, czy droga sądowa jest dopuszczalna, czy odwołanie spełnia wszystkie 
wymagania formalne oraz czy zachodzą przesłanki właściwości miejscowej i 
rzeczowej sądu. W wyniku tego badania dokonywana jest ocena, które braki 
formalne pisma wszczynającego postępowanie sądowe dadzą się usunąć w trakcie 
czynności wyjaśniających sądu, o których mowa w art. 468 k.p.c. (nie tamujące 

 
 
5 
postępowania), a które wymagają wezwania do ich uzupełnienia (chodzi tu o braki 
mające istotne znaczenie dla dalszego toku sprawy, np. brak odpisu odwołania, 
brak żądania, brak oznaczenia strony pozwanej, brak podpisu na odwołaniu, brak 
pełnomocnictwa). 
Apelacja 
nie 
jest 
natomiast 
pismem 
wszczynającym 
postępowanie sądowe w tym znaczeniu, lecz kwalifikowaną formą pisma 
procesowego inicjującego kolejny etap toczącego się już postępowania sądowego, 
będący 
realizacją 
uprawnień 
stron 
do 
kontroli 
orzeczeń 
w 
ramach 
dwuinstancyjnego postępowania. Postępowanie apelacyjne zostało unormowane w 
Dziale V, Rozdziale 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zawarty tam art. 391 § 1 
k.p.c. stanowi wprawdzie, że do postępowania przed sądem drugiej instancji 
stosuje się przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jednakże 
wówczas, gdy nie ma szczególnych przepisów o postępowaniu przed sądem 
drugiej instancji. Przeciwko przedstawionej wyżej wykładni art. 467 k.p.c. i art. 468 
k.p.c. nie może również przemawiać treść powołanego w zażaleniu art. 4751 k.p.c. 
To że przepis ten wyklucza stosowanie między innymi art. 467 k.p.c. i art. 468 k.p.c. 
do skargi kasacyjnej i do postępowania przed Sądem Najwyższym, wywołanego jej 
wniesieniem, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, nie wskazuje bowiem w 
żadnym razie (a contrario) na możliwość stosowania tych przepisów w 
postępowaniu apelacyjnym. Przeciwnie, regulacja zawarta w art. 4751 k.p.c. 
podkreśla jedynie specyfikę postępowania kasacyjnego, które jako postępowanie 
toczące się po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego jest nowym 
postępowaniem (por. m.in. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 
122 i orzecznictwo tam powołane), przez co brak tej regulacji mógłby sugerować, iż 
do skargi kasacyjnej wniesionej w sprawach z zakresu prawa pracy lub 
ubezpieczeń społecznych art. 467 k.p.c. i art. 468 k.p.c. (a także pozostałe przepisy 
wymienione w art. 4751 k.p.c.) będą mogły znaleźć zastosowanie. 
 
Reasumując ten wątek rozważań, Sąd Najwyższy stoi zatem na stanowisku, 
że art. 373 k.p.c. znajduje w pełni zastosowanie także w postępowaniu apelacyjnym 
w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Skorzystanie z 
regulacji zawartej w tym przepisie w rozpoznawanej sprawie przez sąd drugiej 
instancji było zaś w pełni uzasadnione, jeśli zważyć, że ubezpieczony, wezwany 

 
 
6 
przez sąd pierwszej instancji do uzupełnienia braków formalnych apelacji, uczynił 
to, ale po upływie wyznaczonego mu w tym celu terminu. To sprawiało, iż została 
spełniona 
jedna 
z 
przesłanek 
określonych 
dyspozycją 
art. 
370 
k.p.c. 
Niedostrzeżenie tego faktu przez sąd pierwszej instancji obligowało natomiast Sąd 
Okręgowy, stosownie do art. 373 k.p.c., do odrzucenia apelacji, które nie byłoby 
możliwe jedynie wówczas, gdyby sąd ten dostrzegł braki apelacji, do których 
usunięcia strona nie była uprzednio (tj. przez sąd pierwszej instancji) wezwana.  
 
Nie miał jedynie racji sąd drugiej instancji, podnosząc (choć jak się zdaje 
jedynie na marginesie swoich głównych rozważań), że o odrzuceniu apelacji 
decydowało również to, iż skarżący „nie wskazał ostatecznie zaskarżonego 
wyroku”. Wprawdzie oznaczenie wyroku, o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c. 
następuje przez wskazanie sądu, który wydał zaskarżony wyrok, jego sygnatury i 
daty wydania (a także stron i przedmiotu sprawy), jednakże niepodanie lub błędne 
określenie któregoś z elementów składających się na oznaczenie wyroku mogłoby 
uzasadniać odrzucenie apelacji tylko wtedy, gdyby nie istniała możliwość 
powiązania tego środka odwoławczego z konkretnym orzeczeniem. Przepis art. 373 
k.p.c. (i także przepis art. 370 k.p.c.) należy odczytywać łącznie z art. 130 k.p.c. 
Odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym 
terminie dotyczy zatem tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie apelacji 
prawidłowego biegu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2009 
r., II UZ 43/09, LEX nr 583825). Mimo popełnienia przez ubezpieczonego 
oczywistego błędu w określeniu daty dziennej orzeczenia, nie ulegał natomiast 
wątpliwości fakt, że pozostałe elementy oznaczenia zaskarżonego wyroku (w tym 
sygnatura) zostały wymienione. Dlatego też apelacji sformułowanej przez niego w 
taki sposób mógłby zostać nadany bieg (gdyby nie jej brak polegający na 
nieopłaceniu) i odrzucenie jej tylko z tej przyczyny nie byłoby uzasadnione (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2007 r., II PZ 57/07, OSNP 
2009, nr 3-4, poz. 46). 
Kierując się jednak wcześniej przedstawionymi motywami oraz opierając się 
na treści art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w 
sentencji. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 
w postępowaniu zażaleniowym zostało wydane na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. 

 
 
7 
oraz § 19 w związku z § 12 ust. 2 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu.