Orzeczenie · 2024-11-06

U 2/24

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2024-11-06
tkinnekontrola konstytucyjnaWysokakonstytucyjny
komisja śledczawybory prezydenckiekonstytucjakontrola sejmowapodział władzlegalizmuchwała SejmuTrybunał Konstytucyjny

Wniosek grupy posłów dotyczył zbadania zgodności uchwały Sejmu z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie powołania Komisji Śledczej do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości działań podjętych w celu przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r. w formie głosowania korespondencyjnego z przepisami Konstytucji. Głównym zarzutem było to, że uchwała, a w szczególności jej art. 2 określający zakres działania komisji, nie precyzuje wystarczająco "określonej sprawy", co jest wymogiem konstytucyjnym (art. 111 ust. 1 Konstytucji). Wnioskodawcy wskazywali na brak precyzyjnego określenia przedmiotu badania (czy dotyczy to tylko wyborów korespondencyjnych, czy wszystkich wyborów prezydenckich), horyzontu czasowego, a także na możliwość ingerencji komisji w kompetencje innych organów konstytucyjnych (Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego). Trybunał Konstytucyjny, po analizie, uznał art. 1 uchwały (akt kreujący komisję) za niedopuszczalny do kontroli konstytucyjności, ponieważ jest to akt stosowania prawa, a nie stanowienia. Natomiast art. 2 uchwały, określający zakres działania komisji, został uznany za akt normatywny podlegający kontroli. Trybunał stwierdził, że art. 2 uchwały jest niezgodny z art. 111 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie określa on "określonej sprawy" w sposób wystarczająco precyzyjny, co narusza wymóg konstytucyjny. Ponadto, brak precyzji w określeniu zakresu działania komisji narusza zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz zasadę podziału władz (art. 2 Konstytucji), stwarzając ryzyko nadmiernej ingerencji w kompetencje innych organów. W związku z tym, Trybunał orzekł, że art. 2 uchwały jest niezgodny z art. 111 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji. Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie zakresu i precyzji działania komisji śledczych, interpretacja art. 111 Konstytucji, zasady legalizmu i podziału władz w kontekście kontroli parlamentarnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji powołania komisji śledczej do zbadania wyborów korespondencyjnych w 2020 r. i jej zakresu działania.

Zagadnienia prawne (3)

Czy art. 2 uchwały Sejmu powołującej komisję śledczą do zbadania wyborów korespondencyjnych w 2020 r. precyzyjnie określa "określoną sprawę" w rozumieniu art. 111 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 2 uchwały nie określa "określonej sprawy" w sposób wystarczająco precyzyjny, co narusza art. 111 ust. 1 Konstytucji.

Uzasadnienie

Brak precyzyjnego określenia przedmiotu, zakresu czasowego i podmiotowego działania komisji śledczej uniemożliwia realizację konstytucyjnego wymogu zbadania "określonej sprawy" i narusza zasadę legalizmu oraz podziału władz.

Czy uchwała Sejmu powołująca komisję śledczą, w zakresie określającym jej zadania, ma charakter normatywny i podlega kontroli Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 2 uchwały Sejmu, określający zakres działania komisji śledczej, ma charakter normatywny i podlega kontroli konstytucyjności.

Uzasadnienie

Zakres działania komisji śledczej, określony w uchwale Sejmu, stanowi element normy kompetencyjnej, który uzupełnia przepisy ustawy o sejmowej komisji śledczej, nadając mu tym samym charakter normatywny i poddając go kontroli Trybunału Konstytucyjnego.

Czy nieprecyzyjne określenie zakresu działania komisji śledczej narusza zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji) i zasadę podziału władz (art. 2 Konstytucji)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nieprecyzyjne określenie zakresu działania komisji śledczej narusza zasadę legalizmu i podziału władz.

Uzasadnienie

Organy władzy publicznej muszą działać na podstawie i w granicach prawa, a kompetencje powinny być jednoznacznie określone. Nieprecyzyjność uchwały Sejmu stwarza ryzyko nadmiernej ingerencji w kompetencje innych organów i narusza zasadę podziału władz.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Art. 2 uchwały Sejmu jest niezgodny z Konstytucją RP.
Strona wygrywająca
Wnioskodawca (grupa posłów)

Strony

NazwaTypRola
grupa posłóworgan_państwowywnioskodawca
Sejm Rzeczypospolitej Polskiejorgan_państwowyorgan powołujący komisję
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowyuczestnik postępowania (nie zgłosił udziału)

Przepisy (6)

Główne

Konstytucja RP art. 111 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Komisja śledcza może być powołana do zbadania określonej sprawy. Określoność sprawy jest przesłanką konstytucyjności.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, która wymaga precyzyjnego określenia kompetencji organów władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Pomocnicze

u.s.k.ś. art. 1

Ustawa o sejmowej komisji śledczej

u.s.k.ś. art. 2

Ustawa o sejmowej komisji śledczej

u.s.k.ś. art. 7 § 1

Ustawa o sejmowej komisji śledczej

Komisja jest związana zakresem przedmiotowym określonym w uchwale o jej powołaniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak precyzyjnego określenia "określonej sprawy" przez komisję śledczą. • Naruszenie zasady legalizmu i podziału władz przez nieprecyzyjny zakres działania komisji. • Uchwała Sejmu w zakresie określenia zadań komisji ma charakter normatywny i podlega kontroli TK.

Godne uwagi sformułowania

Komisja śledcza jest jednym z instrumentów kontroli sejmowej. • Granice działania komisji śledczych są wyznaczone konstytucyjnymi granicami kontroli sejmowej. • Uchwała Sejmu, której wybrane przepisy zostały zakwestionowane, odpowiada formalnym cechom aktu normatywnego. • Komisja śledcza może badać wyłącznie działalność organów i instytucji publicznych wyraźnie poddanych przez Konstytucję i ustawy kontroli Sejmu. • Nie można przypisywać sobie kompetencji, które konstytucyjnie są zastrzeżone dla innych organów.

Skład orzekający

Krystyna Pawłowicz

przewodniczący

Julia Przyłębska

członek

Bogdan Święczkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie zakresu i precyzji działania komisji śledczych, interpretacja art. 111 Konstytucji, zasady legalizmu i podziału władz w kontekście kontroli parlamentarnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania komisji śledczej do zbadania wyborów korespondencyjnych w 2020 r. i jej zakresu działania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii ustrojowych związanych z kontrolą parlamentarną, podziałem władz i precyzją prawa, co jest istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych funkcjonowaniem państwa.

Trybunał Konstytucyjny: Uchwała Sejmu o komisji śledczej do wyborów 2020 niezgodna z Konstytucją z powodu "nieokreślonej sprawy".

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst