U. 19/88
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny zasygnalizował Radzie Ministrów uchybienia w rozporządzeniu dotyczącym urlopów dodatkowych, wskazując na niezgodność z Konstytucją PRL w zakresie przekazania uprawnień.
Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył wniosek Prokuratora Generalnego PRL dotyczący zgodności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 1981 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych z Kodeksem pracy i Konstytucją PRL. Stwierdzono, że Rada Ministrów nieprawidłowo przekazała swoje uprawnienia do regulowania kwestii urlopów dodatkowych innym ministrom, co narusza art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL. Mimo stwierdzonych uchybień, rozporządzenie z 1981 r. nie mogło być objęte postępowaniem z inicjatywy Trybunału z przyczyn proceduralnych.
W sprawie U. 19/88 Trybunał Konstytucyjny, działając na wniosek Prokuratora Generalnego PRL, wydał postanowienie sygnalizujące Radzie Ministrów stwierdzone uchybienia prawne. Dotyczyły one rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 1981 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego. Trybunał uznał, że Rada Ministrów, wydając to rozporządzenie, niepełnie wykonała upoważnienie ustawowe zawarte w art. 160 Kodeksu pracy. Kluczowym problemem było przekazanie przez Radę Ministrów swojego uprawnienia do regulowania kwestii urlopów dodatkowych innym organom, w tym Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego, a następnie Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej. Trybunał podkreślił, że jest to niezgodne z art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL, który stanowi, że ministrowie mogą wydawać rozporządzenia i zarządzenia jedynie na podstawie ustaw i w celu ich wykonania, a nie na podstawie delegacji od Rady Ministrów. Choć podobne uchybienia stwierdzono w rozporządzeniu z dnia 3 września 1982 r. (które mogło być przedmiotem postępowania), rozporządzenie z 1981 r. nie mogło zostać objęte postępowaniem z inicjatywy Trybunału z uwagi na przepisy ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, które wyłączały możliwość wszczęcia postępowania w odniesieniu do aktów normatywnych ogłoszonych przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie Konstytucji PRL. W związku z tym Trybunał postanowił jedynie zasygnalizować problem Radzie Ministrów, aby umożliwić jej łączną regulację tej materii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Rada Ministrów nie może przekazywać swoich uprawnień do wydawania rozporządzeń w zakresie urlopów dodatkowych innym naczelnym organom administracji państwowej, gdyż jest to niezgodne z art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL.
Uzasadnienie
Art. 160 Kodeksu pracy upoważnia Radę Ministrów do unormowania płatnych urlopów dodatkowych, ale nie upoważnia do przekazania tego uprawnienia innym organom. Art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL stanowi, że ministrowie mogą wydawać rozporządzenia na podstawie ustaw i w celu ich wykonania, co oznacza, że nie mogą działać na podstawie delegacji od Rady Ministrów w tej kwestii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
postanowienie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Generalny PRL | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Rada Ministrów | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Minister Przemysłu | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Minister Pracy i Polityki Socjalnej | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (4)
Główne
k.p. art. 160
Kodeks pracy
Upoważnia Radę Ministrów do unormowania płatnych urlopów dodatkowych, ale nie do przekazania tego uprawnienia innym organom.
Konstytucja PRL art. 42 § ust. 2
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Ministrowie mogą wydawać rozporządzenia i zarządzenia na podstawie ustaw i w celu ich wykonania.
Pomocnicze
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym art. 35
Wyłącza możliwość wszczęcia postępowania przed Trybunałem w odniesieniu do aktów normatywnych ogłoszonych przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie Konstytucji PRL.
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym art. 5
Podstawa do wydania postanowienia sygnalizującego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność przekazania uprawnień przez Radę Ministrów innym organom z art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL. Art. 160 k.p. nie upoważnia do delegowania uprawnień w zakresie urlopów dodatkowych.
Godne uwagi sformułowania
zasygnalizować Radzie Ministrów stwierdzone uchybienia niepełnym wykonaniu przez Radę Ministrów upoważnienia ustawowego przekazania Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej niezgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej swojego uprawnienia uchybienia natury prawnej
Skład orzekający
Adam Józefowicz
przewodniczący
Henryk Groszyk
członek
Remigiusz Orzechowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad delegacji ustawowej i kompetencji organów administracji państwowej w PRL, zasady kontroli konstytucyjności aktów normatywnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu prawnego PRL i konkretnych przepisów, które mogły ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Pokazuje mechanizmy kontroli prawnej w PRL i problemy z przestrzeganiem konstytucyjnych zasad delegacji ustawowej, co jest ciekawe z perspektywy historii prawa i ustroju państwa.
“Jak Rada Ministrów w PRL łamała Konstytucję, przekazując swoje uprawnienia?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony29 Postanowienie z dnia 15 marca 1989 r. (S. 4/89) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Adam Józefowicz Sędziowie TK: Henryk Groszyk Remigiusz Orzechowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 1989 r. na posiedzeniu niejawnym materiału zebranego w sprawie U. 19/88 Trybunału Konstytucyjnego z wniosku Prokuratora Generalnego PRL z udziałem uczestników postępowania: Rady Ministrów i Ministra Przemysłu oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej o zbadanie zgodności prawa. postanowił: zasygnalizować Radzie Ministrów stwierdzone uchybienia, których usunięcie jest niezbędne dla zapewnienia spójności systemu prawnego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, polegające na niepełnym wykonaniu przez Radę Ministrów upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 160 Kodeksu pracy i przekazania Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego w porozumieniu z Ministrem Pracy i Spraw Socjalnych niezgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej swojego uprawnienia w § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 1981 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy, podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego (Dz. U. Nr 24, poz. 130). UZASADNIENIE W sprawie wymienionej w sentencji postanowienia, wszczętej przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Prokuratora Generalnego PRL, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności m. in. przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Przemysłu (Dz. U. Nr 34, poz. 223 i z 1987 r. Nr 37, poz. 214), z art. 160 k. p. i art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL. Niezgodność ta, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego polega na tym, że przepis art. 160 k. p. upoważnił Radę Ministrów do unormowania w drodze rozporządzenia dla poszczególnych grup pracowników płatnych urlopów dodatkowych, gdy jest to uzasadnione ze względu na pracę szczególnie uciążliwą albo wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Przepis ten nie upoważnił Rady Ministrów do przekazania innemu naczelnemu organowi administracji państwowej upoważnienia do normowania kwestii dotyczących uprawnień pracowników do płatnych urlopów dodatkowych. Rada Ministrów unormowała w wymienionym rozporządzeniu jedynie część spraw z tym związanych, przekazując w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia unormowanie pozostałych spraw Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego, a następnie Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej, co jest niezgodne z art. 42 ust. 2 Konstytucji PRL, Według którego ministrowie mogą wydawać rozporządzenia i zarządzenia na podstawie ustaw i w celu ich wykonania. W toku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie U. 19/88 ustalono, iż na podstawie art. 160 k. p. wydane zostało m. in. także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 1981 r. w sprawie płatnych urlopów dodatkowych dla pracowników zatrudnionych w niektórych zakładach pracy podległych Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego (Dz. U. Nr 24, poz. 130 z późn. zm.), zawierające takie same uchybienia natury prawnej, jak omówione wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r. Jednakże rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 1981 r. mimo takich samych uchybień, jakie stwierdzono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 września 1982 r., nie mogło być objęte postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym z inicjatywy własnej z przyczyn, określonych w art. 35 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Wyłącza on bowiem możliwość wszczęcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do aktów normatywnych, jeżeli zostały ogłoszone przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie Konstytucji PRL (Dz. U. Nr 11, poz. 83). W związku z tym Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 5 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym postanowił, jak w sentencji w celu umożliwienia Radzie Ministrów łącznego unormowania problematyki płatnych urlopów dodatkowych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI