U 16/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) dotyczący zgodności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 września 2024 r. zmieniającego rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych z Konstytucją RP. KRS zarzuciła, że rozporządzenie, wprowadzające zmiany m.in. w zakresie zasad zmniejszenia przydziału spraw sędziom będącym członkami KRS, zostało wydane z naruszeniem procedury, w szczególności poprzez pominięcie wymaganego opiniowania przez Radę. Wnioskodawca wskazał na naruszenie zasad poprawnej legislacji (art. 2 Konstytucji), legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji). Ponadto, KRS podniosła zarzuty materialnoprawne dotyczące przekroczenia przez Ministra Sprawiedliwości zakresu delegacji ustawowej (art. 41 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych), co miało naruszać art. 92 ust. 1, art. 176 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, analizując procedurę wydania rozporządzenia, stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie zasięgnął wymaganej opinii KRS, a wyznaczenie krótkiego terminu na opiniowanie oraz przyjęcie domniemania pozytywnej opinii stanowiło naruszenie konstytucyjnych wymogów. W konsekwencji, Trybunał uznał całe rozporządzenie za niezgodne z art. 2, 7 w związku z art. 186 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji. Analizując § 2 rozporządzenia, Trybunał stwierdził jego niezgodność z art. 176 ust. 2 (naruszenie zasady wyłączności ustawy w zakresie ustroju sądów) i art. 178 ust. 1 (naruszenie niezawisłości sędziowskiej poprzez ingerencję w autonomiczne czynności prezesa sądu) Konstytucji. Postanowiono umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zmieniające regulamin urzędowania sądów powszechnych, wprowadzające zmiany w zakresie zasad przydziału spraw sędziom będącym członkami Krajowej Rady Sądownictwa, zostało wydane z naruszeniem wymogów proceduralnych, w szczególności obowiązku zasięgnięcia opinii Krajowej Rady Sądownictwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie zostało wydane z naruszeniem wymogów proceduralnych, w tym obowiązku zasięgnięcia opinii Krajowej Rady Sądownictwa, co stanowi naruszenie art. 2, art. 7 w związku z art. 186 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości wyznaczył KRS zbyt krótki termin na opiniowanie projektu rozporządzenia i przyjął domniemanie pozytywnej opinii, co ograniczyło realizację konstytucyjnej funkcji KRS i naruszyło zasady poprawnej legislacji i legalizmu.
Czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, poprzez zmianę zasad przydziału spraw sędziom będącym członkami Krajowej Rady Sądownictwa, wykracza poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 41 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozporządzenie w § 2 wykracza poza zakres delegacji ustawowej i narusza art. 176 ust. 2 Konstytucji, regulując materię zastrzeżoną dla ustawy.
Uzasadnienie
Kwestionowana regulacja znosi uprawnienie prezesa sądu do decydowania o celowości zmiany obciążenia sędziego, narzuca automatyzm decyzji bez uwzględnienia indywidualnego obciążenia sędziego, co stanowi ingerencję w autonomiczne czynności prezesa sądu i narusza zasadę wyłączności ustawy w zakresie ustroju sądów.
Czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, ingerując w zasady przydziału spraw sędziom i ograniczając autonomię prezesów sądów w tym zakresie, narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozporządzenie w § 2 narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej określoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Rozporządzenie poprzez narzucenie automatyzmu w decyzjach dotyczących obciążenia sędziów i ograniczanie autonomii prezesów sądów, godzi w niezawisłość sędziowską rozumianą jako niezależność od organu pozasądowego – Ministra Sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krajowa Rada Sądownictwa | instytucja | wnioskodawca |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (12)
Główne
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada poprawnej legislacji.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu, działanie organów władzy na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja art. 92 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymogi dotyczące wydawania rozporządzeń, w tym szczegółowe upoważnienie ustawowe.
Konstytucja art. 176 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój sądów, ich właściwość oraz postępowanie przed sądami określają ustawy.
Konstytucja art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada niezawisłości sędziowskiej.
Konstytucja art. 186 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
p.u.s.p. art. 41 § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Delegacja ustawowa dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia regulaminu urzędowania sądów powszechnych, po zasięgnięciu opinii KRS.
Pomocnicze
Konstytucja art. 186 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
KRS może wystąpić do TK z wnioskiem w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych dotyczących niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
p.u.s.p. art. 22a § 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Uprawnienie prezesa sądu do ustalenia nowego podziału czynności.
ustawa o KRS art. 3 § 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Do kompetencji Rady należy opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa, sędziów i asesorów sądowych.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie badania zgodności z pozostałymi wzorcami kontroli.
u.o.t.p.TK art. 68
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Kryteria oceny konstytucyjności mogą być stosowane łącznie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie obowiązku zasięgnięcia opinii KRS przed wydaniem rozporządzenia. • Przekroczenie przez Ministra Sprawiedliwości zakresu delegacji ustawowej. • Naruszenie zasady wyłączności ustawy w zakresie ustroju sądów. • Naruszenie zasady niezawisłości sędziowskiej poprzez ingerencję w autonomię prezesów sądów.
Godne uwagi sformułowania
„pojęcie «straży», o której mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji, obejmuje czuwanie nad brakiem zagrożeń dla niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie prawnym” • „zasadniczo rozporządzenia, podlegają opiniowaniu przed nadaniem im mocy obowiązującej przez właściwy organ” • „brak jest jakiegokolwiek umocowania prawnego do przyjęcia przez Ministra Sprawiedliwości domniemania opinii pozytywnej” • „Kwestionowana regulacja znosi uprawnienie prezesa sądu do decydowania o celowości zmiany obciążenia sędziego, narzuca automatyzm decyzji w tym zakresie bez uwzględnienia indywidualnego obciążenia sędziego obowiązkami”
Skład orzekający
Zbigniew Jędrzejewski
przewodniczący
Krystyna Pawłowicz
członek
Bogdan Święczkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowych aspektów niezależności sądownictwa i praworządności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Trybunał Konstytucyjny: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości narusza niezawisłość sędziowską i praworządność!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.