Tw 9/04

Trybunał Konstytucyjny2005-03-31
SAOSinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
Trybunał Konstytucyjnylegitymacja czynnaustawa o grach i zakładach wzajemnychKonstytucjawolność gospodarczakontrola norm

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne, stwierdzając brak legitymacji czynnej wnioskodawcy oraz niewystarczające sformułowanie zarzutów w uchwale.

Związek Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne złożył wniosek o zbadanie zgodności przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi, wskazując na brak legitymacji czynnej Związku do kwestionowania tych przepisów, gdyż nie dotyczyły one spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej. Ponadto, Trybunał stwierdził, że uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Związku nie zawierała wystarczająco sformułowanych zarzutów niezgodności z Konstytucją.

Wniosek Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne dotyczył zbadania zgodności szeregu przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych oraz rozporządzeń wykonawczych z różnymi przepisami Konstytucji, w tym z zasadą wolności gospodarczej i prawem do podejmowania działalności gospodarczej. Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 23 listopada 2004 r., odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi, powołując się na brak legitymacji czynnej po stronie wnioskodawcy. Trybunał uznał, że kwestionowane przepisy nie dotyczyły spraw objętych zakresem działania organizacji pracodawców w rozumieniu art. 191 ust. 2 Konstytucji, a jedynie wolności gospodarczej. Legitymacja do inicjowania postępowań w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm wynika bezpośrednio z Konstytucji i nie może być przyznana w drodze ustawowej ani innego aktu normatywnego. Ponadto, Trybunał stwierdził, że uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Związku z dnia 24 listopada 2003 r., stanowiąca podstawę wniosku, nie zawierała wystarczająco sformułowanego zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją, ani nie określała w sposób dostateczny zakresu zaskarżenia i konstytucyjnego wzorca kontroli. W zażaleniu na to postanowienie Związek argumentował, że uchwała organu wewnętrznego wystarczająco określiła obowiązki Zarządu, który jest organem upoważnionym do reprezentowania Związku na zewnątrz. Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia, podtrzymując swoje stanowisko co do braku legitymacji czynnej oraz niewystarczającego sformułowania zarzutów w uchwale.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organizacja pracodawców nie posiada legitymacji czynnej do zaskarżenia przepisów, które nie mieszczą się w zakresie jej działania określonym w art. 191 ust. 2 Konstytucji.

Uzasadnienie

Legitymacja do inicjowania postępowań w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm wynika bezpośrednio z Konstytucji i ma charakter wyczerpujący. Zakres ten nie może być rozszerzany przez ustawy ani statuty organizacji. Kwestionowane przepisy dotyczyły wolności gospodarczej, a nie spraw pracowniczych, co wyklucza legitymację organizacji pracodawców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Związek Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemneinstytucjawnioskodawca

Przepisy (22)

Główne

Konstytucja RP art. 42 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 27b ust. 1 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 27b ust. 1 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 32 ust. 1 pkt 15, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 42 pkt 8, art. 52 ust. 2 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 32 § 1 pkt 15

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 32 ust. 1 pkt 15 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 52 ust. 2 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 32 ust. 1 pkt 15, art. 34 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 42 pkt 8 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 92 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 39 ust. 6 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. oraz dla § 7-15 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.

Konstytucja RP art. 64 § 2 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli dla art. 52 ust. 2 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Konstytucja RP art. 191 § 1 pkt 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna legitymacji organizacji pracodawców do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego.

Konstytucja RP art. 191 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określenie zakresu działania organizacji pracodawców, który determinuje ich legitymację do zaskarżania norm.

Pomocnicze

u.g.i.z.w. art. 27b § 1 pkt 3

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 32 § 1 pkt 15

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 33 § 1

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 34 § 1

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 38 § 1

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 42 § pkt 8

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 39 § 6

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

u.g.i.z.w. art. 52 § 2 pkt 3

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

rozp. MF z 3.06.2003 art. 13

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

rozp. MF z 3.06.2003 art. 14

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

rozp. MF ws. warunków urz. gier art. 7-15

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych

Kwestionowany przepis nie dotyczył spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a jedynie wolności gospodarczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak legitymacji czynnej Związku Pracodawców do zaskarżenia przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych, gdyż nie dotyczyły one spraw pracowniczych, a jedynie wolności gospodarczej. Uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Związku Pracodawców nie zawierała wystarczająco sformułowanych zarzutów niezgodności z Konstytucją oraz nie określała zakresu zaskarżenia i konstytucyjnego wzorca kontroli.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Związku Pracodawców, że uchwała organu wewnętrznego wystarczająco określiła obowiązki Zarządu do reprezentowania Związku na zewnątrz w kwestii zaskarżenia przepisów. Argumentacja Związku Pracodawców, że Zarząd ma możliwość określenia przedmiotu i zakresu kwestionowanych regulacji bez konieczności uzyskania wiążących zaleceń od Zgromadzenia Ogólnego.

Godne uwagi sformułowania

legitymacja podmiotów do inicjowania postępowań w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm, wynika wprost z regulacji konstytucyjnej, która ma w tym zakresie charakter wyczerpujący tego rodzaju uprawnienie nie może być przyznane, ani w drodze ustawowej, ani też na mocy żadnego innego aktu normatywnego Niedopuszczalne jest natomiast odczytywanie przepisów ustawy zasadniczej i ich interpretowanie przy użyciu norm ustawowych, bądź – jak chce wnioskodawca – postanowień jego statutu.

Skład orzekający

Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska

przewodnicząca

Mirosław Wyrzykowski

sprawozdawca

Marek Mazurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Określenie zakresu legitymacji czynnej organizacji pracodawców do zaskarżania przepisów prawa przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz wymogów formalnych wniosku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji czynnej organizacji pracodawców w kontekście przepisów dotyczących wolności gospodarczej, a nie spraw pracowniczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z dostępem do Trybunału Konstytucyjnego dla organizacji pracodawców i precyzyjnego formułowania zarzutów konstytucyjnych.

Kiedy organizacja pracodawców nie może zaskarżyć ustawy? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
53/2B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 31 marca 2005 r. Sygn. akt Tw 9/04 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska – przewodnicząca Mirosław Wyrzykowski – sprawozdawca Marek Mazurkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie z dnia 23 listopada 2004 r. o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE: W dniu 10 marca 2004 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne o zbadanie zgodności art. 27b ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27) z art. 42 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji; art. 32 ust. 1 pkt 15 ustawy o grach i zakładach wzajemnych z art. 22 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji; art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, w części warunkującej udzielenie zezwolenia na organizowanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych lub gier na automatach od przedstawienia przez osoby wymienione w tym przepisie zaświadczenia o niekaralności za jakiekolwiek przestępstwo z winy umyślnej, z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji; art. 34 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, w części ustalającej 6 miesięczny termin dla rozpatrzenia wniosków o udzielenie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych, o których mowa w art. 2 oraz zatwierdzenie regulaminów gier i zakładów wzajemnych, z art. 22 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji; art. 38 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych z art. 22 i art. 32 ust. 1 Konstytucji; art. 42 pkt 8 ustawy o grach i zakładach wzajemnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji; art. 39 ust. 6 ustawy o grach i zakładach wzajemnych z art. 92 ust. 1 w zw. z art. 22 i art. 217 Konstytucji; art. 52 ust. 2 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych z art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji; § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 948 ze zm.) z art. 217 Konstytucji oraz § 7-15 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946) z art. 92 Konstytucji. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 2004 r. wezwano pełnomocnika wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych przez: doręczenie oryginału uchwały odpowiedniego organu wnioskodawcy, na podstawie którego został sporządzony wniosek; doręczenie wyciągu z protokołu pozwalającego stwierdzić, że uchwała została podjęta zgodnie ze statutem organizacji; doręczenie aktualnego oryginału wyciągu z rejestru sądowego w pięciu egzemplarzach. W dniu 11 maja 2004 r. zostało dostarczone Trybunałowi Konstytucyjnemu pismo, w którym wnioskodawca odniósł się do stwierdzonych przez Trybunał braków formalnych wniosku. Postanowieniem z 23 listopada 2004 r. Trybunał odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi ze względu na brak legitymacji czynnej po stronie wnioskodawcy. Zażaleniem z 6 grudnia 2004 r. pełnomocnik wnioskodawcy wnosi o nadanie dalszego biegu wnioskowi Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne i skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W kwestionowanym przez Związek Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne postanowieniu z 23 listopada 2004 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania wnioskowi dalszego biegu ze względu na brak czynnej legitymacji podmiotu występującego z wnioskiem. Trybunał ocenił, iż przepisy skarżone przez wnioskodawcę nie odnosiły się w żaden sposób do spraw związanych z zatrudnianiem pracowników, a przyczyną ich zakwestionowania w postępowaniu przed Trybunałem był zarzut naruszenia zasady wolności gospodarczej. Powołując się na swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w postanowieniu z 28 stycznia 2004 r. (Tw 74/02) Trybunał stwierdził, iż regulacje kwestionowane we wniosku Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne, nie dotyczyły spraw objętych zakresem działania organizacji pracodawców, w rozumieniu art. 191 ust. 2 Konstytucji. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy, zawartej w zażaleniu z 6 grudnia 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, iż legitymacja podmiotów do inicjowania postępowań w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm, wynika wprost z regulacji konstytucyjnej, która ma w tym zakresie charakter wyczerpujący. Oznacza to, iż tego rodzaju uprawnienie nie może być przyznane, ani w drodze ustawowej, ani też na mocy żadnego innego aktu normatywnego. Tym samym, wyznaczenie zakresu ograniczonej legitymacji podmiotów, występujących z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji, możliwe jest jedynie w drodze wykładni norm konstytucyjnych dokonywanej przez Trybunał. Niedopuszczalne jest natomiast odczytywanie przepisów ustawy zasadniczej i ich interpretowanie przy użyciu norm ustawowych, bądź – jak chce wnioskodawca – postanowień jego statutu. Należy podkreślić, iż wyznaczenie zakresu przepisów prawnych, które mogą podlegać zaskarżeniu w formie wniosku organizacji pracodawców, musi uwzględniać zarówno nakaz sformułowany w art. 191 ust. 2 Konstytucji, jak również regulację zawartą w przepisie art. 191 ust. 1 pkt 4 ustawy zasadniczej. 2. Niezależnie od wskazanej w pkt 1 uzasadnienia, przesłanki odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne, Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu z 23 listopada 2004 r. stwierdził, iż w uchwale uprawnionego podmiotu wnioskodawcy, nie sformułowano zarzutu niezgodności przepisów kwestionowanych aktów normatywnych z przepisami Konstytucji. Odnosząc się do powyższego stanowiska Trybunału, wnioskodawca wskazuje w zażaleniu, że uchwała Zgromadzenia Ogólnego Związku „w stopniu wystarczającym z punktu widzenia wewnątrz organizacyjnej relacji pomiędzy organami Związku określiła obowiązki Zarządu”. Jak podnosi wnioskodawca, organem upoważnionym do reprezentowania Związku na zewnątrz jest jego Zarząd. Przysługuje mu zatem możliwość określenia przedmiotu i zakresu kwestionowanych regulacji, bez konieczności uzyskania wiążących zaleceń w tym zakresie ze strony Zgromadzenia Ogólnego Związku. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, iż wszczęcie postępowania w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm, wymaga wyrażenia woli przez uprawniony organ wnioskodawcy. Analiza dokumentów przedstawionych w toku postępowania przed Trybunałem pozwala stwierdzić, iż organem wnioskodawcy, uprawnionym do podjęcia uchwały o wystąpieniu z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego jest Zgromadzenie Ogólne Związku. Takie stanowisko wyraził także sam wnioskodawca. W odpowiedzi na zarządzenie sędziego TK z 27 kwietnia 2004 r., wzywające do doręczenia oryginału uchwały odpowiedniego organu wnioskodawcy, na podstawie której sporządzony został wniosek, wskazał on uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne z 24 listopada 2003 r. Należy podkreślić, iż do kompetencji Zarządu, jako organu wykonawczego Związku (§ 16 ust. 1 statutu) oraz uprawnionego do reprezentowania go w kontaktach z innymi podmiotami (§ 20 statutu), należy wykonywanie uchwał Zgromadzenia Ogólnego (§ 18 pkt 1 statutu). Dotyczy to także tych uchwał, w których Zgromadzenie Ogólne wyraża wolę skorzystania przez Związek z uprawnienia, jakie przysługuje mu na mocy art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji. Zobowiązanie do podjęcia przez Zarząd niezbędnych czynności w tym zakresie nie zmienia faktu, iż podstawą wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego pozostaje uchwała podjęta przez Zgromadzenie Ogólne Związku. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie podtrzymuje stanowisko zawarte w postanowieniu z 23 listopada 2004 r., zgodnie z którym uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Związku Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne z 24 listopada 2003 r. nie zawierała sformułowania zarzutu niezgodności kwestionowanych aktów normatywnych z przepisami Konstytucji. Należy jednocześnie stwierdzić, iż wnioskodawca nie wskazuje w zażaleniu żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby twierdzenie, iż przywołana uchwała w dostateczny sposób określała zakres zaskarżenia oraz konstytucyjny wzorzec kontroli, a tym samym mogła stanowić podstawę wystąpienia przez Związek Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne z wnioskiem w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny uznając, że zażalenie nie podważyło zasadności stanowiska zajętego w zaskarżonym postanowieniu, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI