Tw 37/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Rady Miasta Oświęcim dotyczył zbadania zgodności art. 28g ust. 3a w zw. z art. 28h ustawy o samorządzie gminnym z Konstytucją RP (art. 16, art. 62 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 165, art. 169 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2) oraz z art. 4 ust. 2 i 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego. Rada Miasta zarzucała, że przepisy te umożliwiają wyznaczenie przez Prezesa Rady Ministrów osoby przejmującej zadania wójta (prezydenta miasta) w przypadku przemijającej przeszkody, nawet na okres całej kadencji, co narusza zasadę samodzielności samorządu terytorialnego i demokratycznego wyboru. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnym rozpoznaniu, postanowił odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. Głównym powodem była niewykazanie przez Radę Miasta, że kwestionowane przepisy dotyczą spraw objętych jej zakresem działania, co jest wymogiem z art. 191 ust. 2 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że legitymacja organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do występowania z wnioskiem jest ograniczona do spraw wchodzących w zakres ich kompetencji. Ponadto, Trybunał wskazał na niedostateczne uzasadnienie zarzutów konstytucyjnych, w szczególności w odniesieniu do art. 165 Konstytucji (osobowość prawna, własność, ochrona sądowa) i art. 169 (ochrona własności). Zauważono również, że część argumentacji Rady Miasta dotyczyła naruszenia prawa obywateli do udziału w wyborach (art. 62 ust. 1 Konstytucji), które to prawo przysługuje osobom fizycznym, a nie organom gminy. Trybunał zaznaczył, że zarzuty dotyczące EKSL nie wymagały odrębnego rozpatrzenia, ponieważ zostały one w polskim systemie prawnym 'skonsumowane' przez przepisy konstytucyjne. Wskazano również, że postanowienie o odmowie nie zamyka drogi do ponownego rozpoznania sprawy, jeśli zarzuty zostaną poprawnie sformułowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie zakresu legitymacji organów samorządu do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego oraz wymogów formalnych takich wniosków.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej organów samorządu w postępowaniu przed TK; nie rozstrzyga merytorycznie kwestii konstytucyjności przepisów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Rada Miasta posiada legitymację do wystąpienia z wnioskiem o zbadanie zgodności przepisów ustawy o samorządzie gminnym z Konstytucją, jeśli przepisy te dotyczą spraw nieobjętych jej zakresem działania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, legitymacja organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do występowania z wnioskiem o zbadanie zgodności norm jest ograniczona do spraw wchodzących w zakres ich kompetencji.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że art. 191 ust. 2 Konstytucji ogranicza legitymację organów samorządu do spraw objętych ich zakresem działania, rozumianym jako kompetencje, a nie ogólne zadania.
Czy przepisy art. 28g ust. 3a w zw. z art. 28h ustawy o samorządzie gminnym naruszają zasadę samodzielności samorządu terytorialnego (art. 16, 165, 169 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zarzut jest oczywiście bezzasadny z powodu niedostatecznego uzasadnienia i nieadekwatnego przyporządkowania wzorców kontroli do przedmiotu kontroli.
Uzasadnienie
Rada Miasta nie wykazała, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają prawa majątkowe, osobowość prawną czy zamykają drogę sądową ochrony praw. Utożsamiała też sądową ochronę samodzielności z funkcją orzeczniczą TK.
Czy przepisy art. 28g ust. 3a w zw. z art. 28h ustawy o samorządzie gminnym naruszają art. 4 ust. 2 i 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nie wymaga odrębnego rozpatrzenia, ponieważ przepisy EKSL zostały 'skonsumowane' przez polskie przepisy konstytucyjne, a ocena zgodności z Konstytucją czyni badanie zgodności z EKSL zbędnym.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że uzasadnienie zarzutu naruszenia EKSL opiera się wyłącznie na argumentach dotyczących zasady samodzielności samorządu, które zostały już ocenione w kontekście przepisów konstytucyjnych.
Czy przepisy art. 28g ust. 3a w zw. z art. 28h ustawy o samorządzie gminnym naruszają prawo obywatela do udziału w wyborach i zasadę ochrony zaufania do państwa (art. 62 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zarzut jest oczywiście bezzasadny, ponieważ prawa określone we wskazanych wzorcach mają charakter osobisty i przysługują wyłącznie osobom fizycznym, a organ gminy nie może być podmiotem tych praw.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że Rada Miasta występuje w interesie obywateli w kontekście czynnego prawa wyborczego, które nie przysługuje organowi gminy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rada Miasta Oświęcim | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (20)
Główne
u.s.g. art. 28g § ust. 3a
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepis ten, w zw. z art. 28h, reguluje przejmowanie zadań i kompetencji wójta przez osobę wyznaczoną przez Prezesa Rady Ministrów w przypadku przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań przez wójta, która zaistniała przed złożeniem ślubowania.
u.s.g. art. 28h
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepis ten określa, że zadania i kompetencje wójta przejmuje osoba wyznaczona przez Prezesa Rady Ministrów.
Konstytucja art. 191 § ust. 1 pkt 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa podmioty uprawnione do występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego, w tym organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego.
Konstytucja art. 191 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ogranicza legitymację organów samorządu do występowania z wnioskiem do spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy.
Konstytucja art. 16
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje samodzielność jednostek samorządu terytorialnego.
Konstytucja art. 62 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje obywatelom czynne prawo wyborcze.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zasadę demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 165
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyznaje jednostkom samorządu terytorialnego osobowość prawną, prawo własności i inne prawa majątkowe oraz gwarantuje ochronę sądową ich samodzielności.
Konstytucja art. 169 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ochrony własności jednostek samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
u.o.TK art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Nakłada na wnioskodawcę obowiązek wykazania, że kwestionowana regulacja dotyczy spraw objętych jego zakresem działania.
u.o.TK art. 39 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi w przypadku niewykazania przez wnioskodawcę, że kwestionowana regulacja dotyczy spraw objętych jego zakresem działania lub gdy przedmiot kontroli jest zbyt wąsko określony.
u.o.TK art. 36 § ust. 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi w przypadku oczywiście bezzasadnego zarzutu.
u.s.g. art. 11a § ust. 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepis stanowiący, że przepisy odnoszące się do wójta mają odpowiednie zastosowanie do prezydenta miasta.
u.s.g. art. 15 § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepis stanowiący, że przepisy odnoszące się do rady gminy mają zastosowanie do rady miasta.
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa wyłączną właściwość rady gminy, w tym ustalanie wynagrodzenia wójta i przyjmowanie sprawozdań z jego działalności.
u.s.g. art. 28g § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Wymienia okoliczności powodujące przemijającą przeszkodę w wykonywaniu zadań przez wójta (np. choroba trwająca powyżej 30 dni).
u.s.g. art. 28g § ust. 6 pkt 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa, że osoba przejmująca zadania wójta wykonuje je nie dłużej niż do dnia wygaśnięcia mandatu wójta, w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby.
u.s.g. art. 28d § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Reguluje możliwość zarządzenia przeprowadzenia wyborów przedterminowych po stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu.
k.w. art. 492 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Określa przyczyny wygaśnięcia mandatu wójta, w tym orzeczenie niezdolności do pracy lub samodzielnej egzystencji na okres co najmniej do końca kadencji.
k.w. art. 492 § § 2a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Określa, że wygaśnięcie mandatu wójta stwierdza komisarz wyborczy w drodze postanowienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Miasta nie wykazała, że kwestionowane przepisy dotyczą spraw objętych jej zakresem działania (art. 191 ust. 2 Konstytucji). • Zarzuty konstytucyjne zostały niedostatecznie uzasadnione i nieadekwatnie przyporządkowane do przedmiotu kontroli. • Część argumentacji Rady Miasta dotyczy praw osobistych obywateli, które nie przysługują organowi gminy. • Zarzuty dotyczące EKSL zostały 'skonsumowane' przez przepisy konstytucyjne.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 28g ust. 3a w zw. z art. 28h ustawy o samorządzie gminnym naruszają zasadę samodzielności samorządu terytorialnego. • Przepisy naruszają art. 4 ust. 2 i 3 EKSL. • Przepisy naruszają prawo obywatela do udziału w wyborach i zasadę ochrony zaufania do państwa.
Godne uwagi sformułowania
legitymacja tych podmiotów – w porównaniu z uprawnieniem podmiotów wymienionych w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji – została ograniczona w ten sposób, że przedmiotem wniosku mogą być tylko te akty normatywne, które dotyczą spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy • wyrażenie „sprawy objęte zakresem działania” typologicznie należy rozumieć bardziej w sposób zbliżony do pojęcia kompetencje wnioskodawcy niż ogólnego wskazania „zadania wnioskodawcy” • wnioskodawca nie uczynił zadość ciążącemu na nim, z mocy art. 32 ust. 2 ustawy o TK, obowiązkowi wykazania, iż kwestionowana regulacja dotyczy spraw objętych jego zakresem działania • przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie • Trybunał Konstytucyjny nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, a rozpatrywane przezeń wnioski mają na celu nie tyle obronę „praw” jednostek samorządu terytorialnego (...), ile przede wszystkim zapewnienie hierarchicznej zgodności norm • nie wyszedł poza treść zawartą we wzorcu konstytucyjnym (tj. zasadę samodzielności wywodzoną z art. 16, art. 165, art. 169 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 Konstytucji) • Rada Miasta występuje w interesie obywateli w kontekście przysługującego im czynnego prawa wyborczego. Prawa określone we wskazanych wzorcach mają bowiem charakter osobisty i przysługują wyłącznie osobom fizycznym, a dokładniej obywatelom. […]
Skład orzekający
Marek Zubik
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu legitymacji organów samorządu do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego oraz wymogów formalnych takich wniosków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej organów samorządu w postępowaniu przed TK; nie rozstrzyga merytorycznie kwestii konstytucyjności przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z kontrolą konstytucyjności przepisów dotyczących samorządu terytorialnego, ale nie zawiera nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.
“Jakie są granice wniosków do Trybunału Konstytucyjnego dla samorządów?”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.