Ts 99/13

Trybunał Konstytucyjny2013-11-21
SAOSinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
kodeks pracynierównośćdyskryminacjaprawo pracykonstytucjatrybunał konstytucyjnyskarżąca

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżąca nie wykazała naruszenia konkretnych praw konstytucyjnych.

Skarżąca J.K. wniosła skargę konstytucyjną kwestionując przepisy Kodeksu pracy dotyczące zatrudnienia na podstawie powołania, zarzucając dyskryminację i nierówne traktowanie w porównaniu do pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdzając brak wskazania naruszonych praw konstytucyjnych. W zażaleniu skarżąca zarzuciła błąd w ocenie i potrzebę weryfikacji wcześniejszego orzecznictwa. Trybunał nie uwzględnił zażalenia, podtrzymując stanowisko, że art. 32 Konstytucji (równość wobec prawa) nie może być samodzielnym wzorcem kontroli bez odniesienia do konkretnych praw podmiotowych.

Skarżąca J.K. wniosła skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność art. 69 pkt 1, 2a i 2c w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy z art. 2, art. 24 i art. 32 Konstytucji. Zarzuciła, że zakwestionowane przepisy sankcjonują nierówność wobec prawa pracowników zatrudnionych na podstawie powołania i dyskryminują ich w stosunku do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, a także naruszają art. 24 Konstytucji (ochrona pracy). Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 11 września 2013 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, ponieważ skarżąca nie wskazała konstytucyjnych praw i sposobu ich naruszenia. Skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając błąd w ocenie i potrzebę weryfikacji orzecznictwa. Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca odniosła się jedynie do zgodności z art. 32 Konstytucji, nie powiązując go z konkretnymi prawami podmiotowymi. Podkreślono, że art. 32 Konstytucji jest zasadą ogólną, a nie samodzielnym wzorcem kontroli w skardze konstytucyjnej, a pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie Trybunału, w tym w postanowieniu pełnego składu SK 10/01, od którego odstąpienie wymagałoby uchwały pełnego składu. Zatem, brak prawidłowego określenia podstaw skargi konstytucyjnej i sposobu naruszenia praw konstytucyjnych skutkował zasadnym odmówieniem nadania dalszego biegu skardze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 32 Konstytucji wyraża zasadę ogólną prawa i nie może być samodzielnym wzorcem kontroli w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną, jeśli nie zostanie powiązany z postanowieniami Konstytucji wyrażającymi konkretne prawa podmiotowe.

Uzasadnienie

Trybunał powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (w tym postanowienie pełnego składu SK 10/01), zgodnie z którym zasada równości jest zasadą ogólną, a do skutecznego wniesienia skargi konstytucyjnej konieczne jest wskazanie naruszenia konkretnych praw konstytucyjnych, a nie tylko ogólnych zasad.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
J.K.osoba_fizycznaskarżąca

Przepisy (10)

Główne

Konstytucja art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada ogólna prawa, nie może być samodzielnym wzorcem kontroli w skardze konstytucyjnej bez odniesienia do konkretnych praw podmiotowych.

ustawa o TK art. 47 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Warunek formalny skargi konstytucyjnej, wymagający wskazania konstytucyjnych praw i sposobu ich naruszenia.

ustawa o TK art. 79 § ust. 1

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa prawna wnoszenia skargi konstytucyjnej, wymagająca naruszenia wolności lub praw konstytucyjnych.

Pomocnicze

k.p. art. 69 § pkt 1, 2a i 2c

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Zakwestionowane przepisy, dotyczące zatrudnienia na podstawie powołania, miały być niezgodne z Konstytucją.

k.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Zakwestionowane przepisy, dotyczące zatrudnienia na podstawie powołania, miały być niezgodne z Konstytucją.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli, wskazany przez skarżącą, ale nie mógł być samodzielnie podstawą skargi.

Konstytucja art. 24

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wzorzec kontroli, wskazany przez skarżącą, ale nie mógł być samodzielnie podstawą skargi.

ustawa o TK art. 36 § ust. 4

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze.

ustawa o TK art. 49

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Procedura rozpoznawania zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze.

ustawa o TK art. 25 § ust. 1 pkt 1 lit. e

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Wymóg rozpoznawania przez pełny skład Trybunału spraw dotyczących odstąpienia od utrwalonego poglądu prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 32 Konstytucji jest zasadą ogólną, a nie samodzielnym wzorcem kontroli w skardze konstytucyjnej. Naruszenie konkretnych praw konstytucyjnych musi być wykazane, a nie tylko ogólna zasada równości. Postanowienie w sprawie SK 10/01 jest wiążące dla składów orzekających i wymaga uchwały pełnego składu do jego zmiany.

Odrzucone argumenty

Skarżąca wskazała naruszone prawa konstytucyjne (prawo do równego traktowania i zakaz dyskryminacji). Ograniczenie możliwości powoływania się na art. 32 Konstytucji jest zawężeniem pojęcia 'konstytucyjne wolności i prawa'. Konieczność weryfikacji orzeczenia SK 10/01 ze względu na jego wiek i zdania odrębne.

Godne uwagi sformułowania

„sankcjonują prawnie nierówność wobec prawa pracowników zatrudnionych na podstawie powołania oraz dyskryminują ich w stosunku do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę ze względu na sposób nawiązania stosunku pracy” „nie spełnia ona warunków określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym” „nie wskazała konstytucyjnych praw, a w konsekwencji nie określiła sposobu ich naruszenia” „ich ograniczenie tylko do niektórych praw jest zawężeniem użytego w art. 79 ust. 1 Konstytucji pojęcia «konstytucyjne wolności i prawa»” „art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną prawa, a bez odniesienia jej do postanowień Konstytucji które wyrażają konkretne prawa podmiotowe, nie może być wzorcem kontroli w postępowaniu zainicjowanym w trybie art. 79 ust. 1 Konstytucji” „błędne – tak jak w sprawie skarżącej – określenie wzorca konstytucyjnego oznacza niespełnienie warunku określonego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK”

Skład orzekający

Andrzej Rzepliński

przewodniczący

Mirosław Granat

sprawozdawca

Stanisław Rymar

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w zakresie warunków formalnych skargi konstytucyjnej, w szczególności dotyczących możliwości powoływania się na ogólne zasady konstytucyjne jako wzorce kontroli."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie procedury skargi konstytucyjnej i sposobu formułowania zarzutów wobec przepisów prawa pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady proceduralne dotyczące skargi konstytucyjnej i pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie zarzutów prawnych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Kiedy zasada równości nie wystarczy: Jak skutecznie złożyć skargę konstytucyjną?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
609/6/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 21 listopada 2013 r. Sygn. akt Ts 99/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Mirosław Granat – sprawozdawca Stanisław Rymar, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 września 2013 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 marca 2013 r. (data nadania) J.K. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 69 pkt 1, 2a i 2c w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; dalej: k.p.) z art. 2, art. 24 i art. 32 Konstytucji. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy „sankcjonują prawnie nierówność wobec prawa pracowników zatrudnionych na podstawie powołania oraz dyskryminują ich w stosunku do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę ze względu na sposób nawiązania stosunku pracy”. Jednocześnie naruszają art. 24 Konstytucji, który nakłada na organy państwa obowiązek ochrony pracy. Postanowieniem z 11 września 2013 r. (doręczonym 20 września 2013 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, ustaliwszy, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zdaniem Trybunału skarżąca nie wskazała konstytucyjnych praw, a w konsekwencji nie określiła sposobu ich naruszenia. W zażaleniu z 26 września 2013 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała postanowienie Trybunału w całości. Wniosła o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zarzuciła, że w skardze konstytucyjnej wskazała naruszone prawa, tj. prawo do równego traktowania i zakaz dyskryminacji. Prawa te zostały ujęte w pierwszej części rozdziału II Konstytucji, dlatego powinny być – zdaniem skarżącej – chronione za pomocą skargi konstytucyjnej. Ich ograniczenie tylko do niektórych praw jest zawężeniem użytego w art. 79 ust. 1 Konstytucji pojęcia „konstytucyjne wolności i prawa”. Skarżąca krytycznie odniosła się również do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego przedstawionego w postanowieniu z 24 października 2001 r. (SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). Jej zdaniem konieczna jest jego weryfikacja, ponieważ wskazane orzeczenie zostało wydane ponad 10 lat temu i przy pięciu zdaniach odrębnych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W myśl art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6–7 i w związku z art. 49 ustawy o TK). W szczególności bada, czy w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. We wniesionym środku odwoławczym skarżąca odniosła się tylko do tych podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, które dotyczą, zgodności zakwestionowanych przepisów z art. 32 Konstytucji. 3. W zażaleniu skarżąca sformułowała zarzuty nie uwzględniwszy tego, że postanowienie w sprawie o sygn. SK 10/01 jest orzeczeniem pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego. Wyraża ono pogląd prawny, którym związane są pozostałe składy orzekające, odstąpić zaś od przyjętego w nim poglądu – w myśl art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o TK – Trybunał może wyłącznie w pełnym składzie. Postanowienie w sprawie o sygn. SK 10/01 kształtuje orzecznictwo Trybunału w sprawach zainicjowanych wniesieniem skargi konstytucyjnej (zob. postanowienia TK z: 28 sierpnia 2002 r., Ts 57/02, OTK ZU nr 4/B/2002, poz. 285; 20 lipca 2004 r., Ts 62/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 301; 27 czerwca 2007 r., Ts 80/07, OTK ZU nr 5/B/2007, poz. 250). Dodatkowo Trybunał podkreśla, że powyższy argument odnosi się także do drugiego ze wzorców wskazanych w skardze. Charakter zasad określonych w art. 2 Konstytucji oraz niemożność powoływania się na nie jako podstawę skargi konstytucyjnej zostały bowiem potwierdzone w postanowieniu pełnego składu Trybunału z 23 stycznia 2002 r. w sprawie o sygn. Ts 105/00 (OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). 4. Trybunał jest związany wydanym orzeczeniem. Podziela przyjęty w nim pogląd, zgodnie z którym art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną prawa, a bez odniesienia jej do postanowień Konstytucji które wyrażają konkretne prawa podmiotowe, nie może być wzorcem kontroli w postępowaniu zainicjowanym w trybie art. 79 ust. 1 Konstytucji. 5. W skardze konstytucyjnej skarżąca zarzuciła niezgodność art. 69 pkt 1, 2a i 2c w związku z art. 70 § 1 k.p. z art. 32 Konstytucji, jednakże wzorca tego nie powiązała z postanowieniami Konstytucji wyrażającymi konkretne prawa podmiotowe. Trybunał zasadnie przyjął zatem, że takie określenie podstaw skargi konstytucyjnej jest niewystarczające w kontekście art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Ponadto – zdaniem Trybunału – zależność między prawidłowym określeniem podstaw tego środka prawnego a wskazaniem sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw jest tak ścisła, że błędne – tak jak w sprawie skarżącej – określenie wzorca konstytucyjnego oznacza niespełnienie warunku określonego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Ponieważ zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, więc Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK – orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI