Ts 80/01

Trybunał Konstytucyjny2002-04-17
SAOSinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnaodpowiedzialność Skarbu Państwabezprawnośćzwiązek przyczynowyTrybunał Konstytucyjnyart. 418 k.c.art. 77 Konstytucji RP

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że zaskarżony przepis nie był podstawą rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie skarżącego.

Skarżący Stefan Walczyk złożył skargę konstytucyjną kwestionując art. 418 § 1 k.c. w związku z odmową odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza Skarbu Państwa. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdzając, że podstawą rozstrzygnięcia sądów było inne przepisy (art. 361 k.c.), a nie zaskarżony art. 418 k.c. Skarżący wniósł zażalenie, które zostało nie uwzględnione, ponieważ Trybunał nie badał prawidłowości ustaleń faktycznych sądów, a jedynie to, czy zaskarżony przepis był podstawą rozstrzygnięcia.

Stefan Walczyk złożył skargę konstytucyjną, zarzucając art. 418 § 1 k.c. sprzeczność z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Twierdził, że przepis ten wymaga wykazywania winy funkcjonariusza Skarbu Państwa przy szkodzie, podczas gdy Konstytucja wymaga jedynie bezprawności działania. Zaskarżony przepis miał być podstawą oddalenia jego powództwa o odszkodowanie przez Sąd Rejonowy. Po wezwaniu do uzupełnienia braków, skarżący wskazał prawo do wynagrodzenia szkody jako naruszone prawo konstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 28 listopada 2001 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając, że zaskarżony przepis nie był podstawą rozstrzygnięcia naruszającego prawa skarżącego. Skarżący wniósł zażalenie, argumentując, że brak związku przyczynowego wskazany przez sądy jest sztuczną konstrukcją. Trybunał Konstytucyjny rozpatrując zażalenie podkreślił, że w trybie skargi konstytucyjnej można kwestionować tylko przepisy, które były podstawą prawomocnego rozstrzygnięcia. Stwierdził, że sądy oddaliły powództwo na podstawie art. 361 k.c. (brak związku przyczynowego), a nie art. 418 k.c. W związku z tym, art. 418 k.c. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał nie badał słuszności rozstrzygnięć sądów ani ustaleń faktycznych. W konsekwencji, odmowa nadania dalszego biegu skardze była uzasadniona, a zażalenie nie zostało uwzględnione. Trybunał wspomniał, że art. 418 k.c. był przedmiotem innego orzeczenia (SK 18/00), w którym uznano go za niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ale przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie skarżącego, co uniemożliwia jego badanie w trybie skargi konstytucyjnej.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny bada, czy zaskarżony przepis był podstawą rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie skarżącego. W tej sprawie sądy oddaliły powództwo na podstawie art. 361 k.c. (brak związku przyczynowego), a nie art. 418 k.c. Dlatego art. 418 k.c. nie mógł być przedmiotem skargi konstytucyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Stefan Walczykosoba_fizycznaskarżący

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 361

Kodeks cywilny

Przepis ten stanowił podstawę oddalenia powództwa z powodu braku związku przyczynowego.

Konstytucja RP art. 77 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis ten stanowi podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, wymagając jedynie bezprawności działania.

Konstytucja RP art. 79 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa warunki dopuszczalności skargi konstytucyjnej, w tym wymóg, aby przepis był podstawą rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie.

Pomocnicze

k.c. art. 418 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis ten wymagał wykazania winy funkcjonariusza Skarbu Państwa przy odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaskarżony przepis (art. 418 k.c.) nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie skarżącego, gdyż sądy oparły się na art. 361 k.c. Trybunał Konstytucyjny nie bada słuszności ani prawidłowości ustaleń faktycznych sądów.

Odrzucone argumenty

Związek przyczynowy wskazany przez sądy jest sztuczną konstrukcją, którą Trybunał Konstytucyjny nie jest związany. Art. 418 k.c. powinien być badany w kontekście jego zgodności z Konstytucją, niezależnie od podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sądów.

Godne uwagi sformułowania

Normatywne ukształtowanie instytucji skargi konstytucyjnej przesądza, iż w tym trybie można kwestionować tylko te przepisy ustaw lub innych aktów normatywnych, które były podstawą rozstrzygnięcia w prawomocnie zakończonym postępowaniu w indywidualnej sprawie skarżącego. W trybie skargi konstytucyjnej nie można bowiem badać słuszność czy prawidłowość podjętych przez organy stosujące prawo rozstrzygnięć, a tym bardziej nie podlegają ocenie przesłanki leżące u podstaw tych rozstrzygnięć. Trybunał Konstytucyjny nie bada też, czy organ stosujący prawo prawidłowo ustalił stan faktyczny.

Skład orzekający

Teresa Dębowska-Romanowska

przewodnicząca

Janusz Niemcewicz

sprawozdawca

Marek Safjan

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji Trybunału Konstytucyjnego w postępowaniu ze skargi konstytucyjnej, w szczególności wymogu, aby zaskarżony przepis był podstawą rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowania ze skargi konstytucyjnej i relacji między Trybunałem Konstytucyjnym a sądami powszechnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie precyzuje fundamentalne zasady dotyczące skargi konstytucyjnej, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się tą materią. Pokazuje też, jak ważne jest precyzyjne wskazanie podstawy prawnej w postępowaniu.

Kiedy Trybunał Konstytucyjny może badać przepisy? Kluczowe zasady skargi konstytucyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
129 POSTANOWIENIE z dnia 17 kwietnia 2002 r. Sygn. akt Ts 80/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Dębowska-Romanowska – przewodnicząca Janusz Niemcewicz – sprawozdawca Marek Safjan po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2001 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Stefana Walczyka, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej z 21 czerwca 2001 r. zarzucono art. 418 § 1 k.c. sprzeczność z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, polegającą na konieczności wykazywania na podstawie zaskarżonego przepisu winy funkcjonariusza Skarbu Państwa w przypadku wyrządzenia przezeń szkody przez niezgodne z prawem działanie, podczas gdy zgodnie z art. 77 ust. 1 Konstytucji dla przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa wystarczy wykazać, iż zachowanie funkcjonariusza było bezprawne. Zaskarżony przepis, zdaniem skarżącego, stanowił podstawę oddalenia przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z 20 sierpnia 1998 r. powództwa o odszkodowanie. Wezwany zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej m.in. poprzez wskazanie naruszonego prawa lub wolności konstytucyjnej, a także poprzez uzasadnienie, iż podstawą wskazanych w skardze rozstrzygnięć był zaskarżony przepis, skarżący wskazał prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publiczne jako naruszone prawo konstytucyjne. Postanowieniem z 28 listopada 2001 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, ze względu na fakt, iż zaskarżony przepis nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia dotykającego konstytucyjnych praw skarżącego. Na postanowienie to skarżący w dniu 12 grudnia 2001 r. wniósł zażalenie, w którym zostało wskazane, iż przyjęty przez sądy brak związku przyczynowego pomiędzy powstałą szkodą a zarejestrowaniem instytucji parabankowej jest sztuczną konstrukcją, którą Trybunał Konstytucyjny nie jest związany. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Normatywne ukształtowanie instytucji skargi konstytucyjnej przesądza, iż w tym trybie można kwestionować tylko te przepisy ustaw lub innych aktów normatywnych, które były podstawą rozstrzygnięcia w prawomocnie zakończonym postępowaniu w indywidualnej sprawie skarżącego. Jak podnosi Trybunał Konstytucyjny w przedmiotowym postanowieniu zaskarżony przepis tylko wtedy stanowi podstawę rozstrzygnięcia naruszającego przysługujące mu konstytucyjne prawa lub wolności, gdy owo rozstrzygnięcie byłoby lub mogło być inne w przypadku nieobowiązywania normy prawnej o treści kwestionowanej przez skarżącego. Zaskarżonym postanowieniem Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdzając iż art. 418 k.c., stanowiący przedmiot skargi konstytucyjnej, nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Rozpatrujące sprawę sądy odrzuciły powództwo skarżącego powołując się na brak związku przyczynowego pomiędzy szkodą a działaniem organu władzy publicznej, a więc na przepis art. 361 k.c., nie zaś na niespełnienie przesłanek z art. 418 k.c. Jak wynika z treści wniesionego zażalenia, skarżący nie kwestionuje powyższego faktu, podnosi tylko, iż jest to sztuczna konstrukcja, którą Trybunał Konstytucyjny nie jest związany. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego powyższe stanowisko nie może zostać zaakceptowane. W trybie skargi konstytucyjnej nie można bowiem badać słuszność czy prawidłowość podjętych przez organy stosujące prawo rozstrzygnięć, a tym bardziej nie podlegają ocenie przesłanki leżące u podstaw tych rozstrzygnięć. Trybunał Konstytucyjny nie bada też, czy organ stosujący prawo prawidłowo ustalił stan faktyczny. Z tych też względów przedmiotem skargi konstytucyjnej może być tylko ten przepis, który faktycznie stanowił podstawę rozstrzygnięć wydanych w indywidualnej sprawie skarżącego. W tej sytuacji uzasadnione było ustalenie dokonane przez Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu z 28 listopada 2001 r., iż art. 418 k.c. nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP i przez to nie może stanowić przedmiotu skargi konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy uznać należy za zasadną odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej i nie uwzględnić zażalenia wniesionego na postanawianie Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2001 r. Na marginesie Trybunał pragnie podkreślić, iż wskazany w skardze konstytucyjnej art. 418 k.c. był przedmiotem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 4 grudnia 2001 r. (sygn. SK 18/00) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 418 k.c. jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI