Orzeczenie · 2023-01-05

Ts 74/22

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2023-01-05
tkinnepostępowanie cywilneŚredniakonstytucyjny
zwolnienie od kosztów sądowychapelacjasąd drugiej instancjiprawo do sąduKodeks postępowania cywilnegoTrybunał Konstytucyjnyskarżącykonstytucja

Skarga konstytucyjna została wniesiona przez I.K. przeciwko art. 394(2) § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 4 lipca 2019 r. Skarżąca zarzuciła, że przepis ten, w zakresie w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, narusza jej konstytucyjne prawa, w tym prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Stan faktyczny sprawy obejmował postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 5 marca 2021 r. oddalające wniosek skarżącej o zwolnienie od opłaty od apelacji. Sąd Okręgowy odrzucił następnie apelację skarżącej, a zażalenie na to postanowienie również zostało oddalone. Trybunał Konstytucyjny, działając na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK, przeprowadził wstępne rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Stwierdzono, że skarżąca nie uzyskała ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jej prawa, ponieważ nie skorzystała z przysługującego jej środka prawnego – zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zamiast tego, skarżąca wystąpiła jedynie o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia. Trybunał podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, dla zbadania zgodności z Konstytucją przepisów zamykających drogę sądową, konieczne jest uzyskanie orzeczenia w przedmiocie odrzucenia niedopuszczalnego środka. Ponadto, wskazano, że kwestionowany przepis nie był podstawą prawną rozstrzygnięcia, które skarżąca uznała za naruszające jej prawa. W konsekwencji, Trybunał Konstytucyjny postanowił odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Wymogi formalne skargi konstytucyjnej, w szczególności konieczność wyczerpania drogi prawnej i wskazania ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego konstytucyjne prawa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości zaskarżenia postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów przez sąd drugiej instancji, ale ogólne zasady dotyczące skargi konstytucyjnej są szeroko stosowalne.

Zagadnienia prawne (1)

Czy art. 394(2) § 1 pkt 1 KPC, w brzmieniu nadanym przez ustawę z 2019 r., jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych zawartego w apelacji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga nie może być merytorycznie rozpoznana, ponieważ skarżąca nie uzyskała ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jej prawa, gdyż nie wniosła zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny uznał, że skarżąca nie wyczerpała drogi prawnej, ponieważ nie zaskarżyła postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarga konstytucyjna wymaga, aby skarżący wskazał ostateczne rozstrzygnięcie wydane na podstawie zakwestionowanego przepisu, co w tym przypadku nie nastąpiło. Ponadto, kwestionowany przepis nie był podstawą prawną rozstrzygnięcia, które skarżąca uznała za naruszające jej prawa.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmówiono nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
I.K.osoba_fizycznaskarżąca

Przepisy (13)

Główne

k.p.c. art. 394 § 2 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten, w brzmieniu nadanym przez ustawę z 4 lipca 2019 r., wyłącza zaskarżalność postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych zawartego w apelacji.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie praw i wolności.

Konstytucja RP art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji o treści i podstawie rozstrzygnięć.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do zaskarżenia orzeczeń.

Konstytucja RP art. 176 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dwuescepcja postępowania.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa.

u.o.t.p.TK art. 61 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej na posiedzeniu niejawnym.

u.o.t.p.TK art. 79 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej.

u.o.t.p.TK art. 77 § 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wymóg wyczerpania drogi prawnej.

u.o.t.p.TK art. 37 § 1 pkt 1 lit. e in fine

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Wiążąca dyrektywa interpretacyjna.

u.o.t.p.TK art. 61 § 4 pkt 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa odmowy nadania dalszego biegu skardze.

u.o.t.p.TK art. 61 § 5

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie TK.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wyczerpała drogi prawnej, nie składając zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów. • Kwestionowany przepis nie był podstawą prawną rozstrzygnięcia, które skarżąca uznała za naruszające jej prawa. • Skarga konstytucyjna wymaga wskazania ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego na podstawie zakwestionowanego przepisu.

Godne uwagi sformułowania

nie uzyskała ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jej prawa określone w petitum skargi konstytucyjnej • nie wniosła zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów • kwestionowany przepis nie był normatywną podstawą postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 21 grudnia 2021 r.

Skład orzekający

Bogdan Święczkowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi formalne skargi konstytucyjnej, w szczególności konieczność wyczerpania drogi prawnej i wskazania ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego konstytucyjne prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości zaskarżenia postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów przez sąd drugiej instancji, ale ogólne zasady dotyczące skargi konstytucyjnej są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe wymogi formalne dotyczące wnoszenia skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników praktyków. Pokazuje, jak ważne jest dokładne przestrzeganie procedur i wyczerpanie dostępnych środków prawnych.

Niewłaściwe złożenie skargi konstytucyjnej: dlaczego możesz stracić szansę na obronę swoich praw?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst