Ts 67/05

Trybunał Konstytucyjny2006-02-14
SAOSAdministracyjneprawo wodneWysokakonstytucyjny
prawo wodnekonstytucjaskarga konstytucyjnawykładnia prawaSąd NajwyższyTrybunał Konstytucyjnywywłaszczenieprawo rzeczowe

Trybunał Konstytucyjny uwzględnił zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że interpretacja przepisów prawa wodnego przez Sąd Najwyższy może stanowić podstawę kontroli konstytucyjności.

Skarżący zarzucili niezgodność przepisów Prawa wodnego z Konstytucją, wskazując na rozszerzającą wykładnię Sądu Najwyższego, która miała prowadzić do wywłaszczenia bez odszkodowania. Trybunał Konstytucyjny początkowo odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając, że chodzi o wykładnię, a nie brzmienie przepisów. Po wniesieniu zażalenia, Trybunał uwzględnił je, stwierdzając, że orzeczenie Sądu Najwyższego jest jedyną istniejącą interpretacją przepisów i może być przedmiotem kontroli konstytucyjności.

W skardze konstytucyjnej wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 1 i 2 ustawy Prawo wodne z Konstytucją, zarzucając Sądowi Najwyższemu stosowanie przepisów w sposób naruszający zasadę clara non sunt interpretanda oraz zakaz wykładni rozszerzającej przepisów wywłaszczeniowych. Skarżący argumentowali, że taka interpretacja prowadzi do nacjonalizacji prywatnych wód płynących i wywłaszczenia bez odszkodowania. Trybunał Konstytucyjny pierwotnie odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że zarzuty dotyczą wykładni przepisów, a nie ich brzmienia, co wykracza poza zakres kontroli w trybie skargi konstytucyjnej. Pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie, podkreślając, że interpretacja Sądu Najwyższego jest jedyną istniejącą i zasadniczo zmienia znaczenie przepisów. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując zażalenie, uznał, że orzeczenie Sądu Najwyższego jest jedynym rozstrzygnięciem w przedmiocie zaskarżonych przepisów i stanowi jedyną istniejącą ich interpretację, co uzasadnia uwzględnienie zażalenia i nadanie skardze dalszego biegu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli orzeczenie Sądu Najwyższego jest jedynym rozstrzygnięciem w przedmiocie zaskarżonych przepisów i stanowi jedyną istniejącą ich interpretację.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że choć co do zasady kontroli nie podlega wykładnia przepisów, to w sytuacji, gdy orzeczenie sądu jest jedyną interpretacją danego przepisu, może ono stanowić podstawę do kontroli konstytucyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględnienie zażalenia

Strona wygrywająca

skarżący

Strony

NazwaTypRola
Jan Nowelosoba_fizycznaskarżący
Krzysztof Masalskiosoba_fizycznaskarżący
Wacław Janasosoba_fizycznaskarżący

Przepisy (7)

Pomocnicze

prawo wodne art. 1

Ustawa Prawo wodne

Zaskarżona przez skarżących interpretacja.

prawo wodne art. 2

Ustawa Prawo wodne

Zaskarżona przez skarżących interpretacja.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia zasady państwa prawa.

Konstytucja art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia.

Konstytucja art. 21 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia prawa do ochrony mienia.

Konstytucja art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia prawa do ochrony mienia.

Konstytucja art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia prawa do ochrony mienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie Sądu Najwyższego jest jedyną istniejącą interpretacją zaskarżonych przepisów, co uzasadnia kontrolę konstytucyjności. Interpretacja Sądu Najwyższego ma cechy stałości i powszechności wymagane przez Trybunał.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczą wykładni przepisów, a nie ich brzmienia, co wykracza poza zakres kontroli w trybie skargi konstytucyjnej (argument pierwotnego postanowienia TK).

Godne uwagi sformułowania

zasada clara non sunt interpretanda zakaz wykładni rozszerzającej nacjonalizując prywatne wody płynące dokonują także wywłaszczenia bez odszkodowania orzeczenie Sądu Najwyższego jest jedynym rozstrzygnięciem w przedmiocie zaskarżonych przepisów, zaś wskazany w nim kierunek jedyną istniejącą ich interpretacją

Skład orzekający

Jerzy Stępień

przewodniczący

Jerzy Ciemniewski

sprawozdawca

Ewa Łętowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność kontroli konstytucyjności wykładni przepisów prawa, gdy orzeczenie sądu jest jedyną interpretacją."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy brak jest innych orzeczeń interpretujących dany przepis.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii kontroli konstytucyjności i relacji między Trybunałem Konstytucyjnym a sądami powszechnymi, a także interpretacji przepisów dotyczących własności i wywłaszczenia.

Czy Trybunał Konstytucyjny może badać wykładnię prawa? Kluczowe postanowienie w sprawie Prawa wodnego.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
38/1/B/2006 POSTANOWIENIE z dnia 14 lutego 2006 r. Sygn. akt Ts 67/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień – przewodniczący Jerzy Ciemniewski – sprawozdawca Ewa Łętowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2005 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Jana Nowela, Krzysztofa Masalskiego i Wacława Janasa, p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej z 29 kwietnia 2005 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 34, poz. 158 ze zm.; dalej: prawo wodne) z art. 2, art. 5, art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Skarżący zarzucili w skardze konstytucyjnej naruszenie art. 2, art. 5, art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji polegające na przyjęciu takiej interpretacji art. 1 i 2 prawa wodnego, które w ich przekonaniu narusza zasadę clara non sunt interpretanda oraz zakaz wykładni rozszerzającej a fortiori przepisów wywłaszczeniowych. W ten sposób zdaniem skarżących Sąd Najwyższy dokonał takiego stosowania przepisów, które nacjonalizując prywatne wody płynące dokonują także wywłaszczenia bez odszkodowania uprawnienia rzeczowego przysługującego obywatelom na nieruchomości od dawna państwowej. Zdaniem skarżących przyjęta przez Sąd Najwyższy interpretacja zaskarżonych przepisów jest wykładnią rozszerzającą, niezgodną z zakazem rozszerzającej interpretacji wyjątków, pozostaje więc niezgodna z gwarancjami zawartymi w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, wynikającą z art. 2 zasadą państwa prawa, prowadzi do naruszeniu prawa człowieka do ochrony mienia oraz narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji poprzez przyjęcie takiego znaczenia zaskarżonych przepisów, które prowadzi do wywłaszczenia uprawnienia istniejącego i obciążającego majątek Skarbu Państwa bez wskazania celu publicznego i bez odszkodowania. Postanowieniem z 19 października 2005 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W szczególności wskazał, że istota zarzutów podniesionych przez skarżących w skardze konstytucyjnej nie jest związana z brzmieniem zaskarżonych przepisów, lecz z ich bezpośrednią wykładnią, dokonaną przez Sąd Najwyższy. Tymczasem wykładnia obowiązujących przepisów, zgodnie z zakresem kognicji Trybunału Konstytucyjnego nie mieści się co do zasady w zakresie kontroli dokonywanej w trybie skargi konstytucyjnej. Przyjęta przez Sąd Najwyższy interpretacja zaskarżonych przepisów nie ma wskazanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego cech stałości, powtarzalności i powszechności nadających przepisowi w sposób stały i powszechny pewien sens, przepisy te nie mogą stać się przedmiotem kontroli konstytucyjności. Pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Wskazał w nim, że przyjęta interpretacja skarżonych przepisów dokonana przez Sąd Najwyższy jest jedyną istniejącą obecnie interpretacją, która zmienia znaczenie tych przepisów w sposób zasadniczy. W przekonaniu skarżących wykładnia przepisu dokonana przez Sąd Najwyższy ma cechy wymagane przez Trybunał, pozostając jedyną wykładnią zaskarżonych przepisów. Wobec ograniczonego zakresu podmiotowo-przedmiotowego roszczenia można zdaniem skarżących uznać, że wykładnia Sądu Najwyższego jest już stała i powszechna, mimo oparcia na niej tylko jednego wyroku. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Przesłanką podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcia o odmowie nadania dalszego biegu niniejszej skardze konstytucyjnej było stwierdzenie, że orzeczenie Sądu Najwyższego zapadłe w sprawie skarżących, a więc zarzuty związane są ze stosowaniem przepisów, zaś przyjęta interpretacja nie jest wyrazem stałej linii orzeczniczej sądu. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, w przypadku analizowanej skargi znaleźć można jednak podstawy do zaaprobowania stanowiska skarżących odnośnie faktu, że stanowiące podstawę ustalenia sytuacji prawnej skarżących orzeczenie Sądu Najwyższego jest jedynym rozstrzygnięciem w przedmiocie zaskarżonych przepisów, zaś wskazany w nim kierunek jedyną istniejącą ich interpretacją. Powyższa konstatacja uzasadnia uwzględnienie zażalenia wniesionego na postanowienie odmawiające nadania skardze dalszego biegu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI