Ts 44/12

208/2/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 16 kwietnia 2013 r. Sygn. akt Ts 44/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Marek Zubik – sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2013 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Damiana P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 21 lutego 2012 r Damian P. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 302 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 459 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 17 stycznia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu ze względu na oczywistą bezzasadność zarzutów, które skarżący postawił w związku z pozbawieniem strony postępowania karnego możliwości poddania sądowej kontroli postanowienia prokuratora o zwolnieniu banku z obowiązku zachowania tajemnicy bankowej. Trybunał wskazał, że organ prowadzący postępowanie przygotowawcze ma zrealizować cele określone w art. 297 § 1 k.p.k., a zwłaszcza ustalić, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo oraz zebrać, zabezpieczyć i w niezbędnym zakresie utrwalić dowody dla sądu. Dodatkowo Trybunał zauważył, że zasadniczy cel ochrony tajemnicy bankowej – zapewnienie bezpieczeństwa wkładów oraz osób gromadzących środki i dokonujących transakcji – nie zostaje naruszony, czy choćby zagrożony w wyniku umożliwienia organom państwa, w uzasadnionych przypadkach, wglądu do informacji objętych tajemnicą bankową. Ponadto Trybunał podkreślił, że nie mają wspólnej cechy relewantnej np. podejrzany i bank lub strona transakcji bankowej będąca osobą trzecią. Dwa ostatnie podmioty nie są stroną postępowania karnego i nie miałyby żadnych uprawnień, gdyby nie istniały przepisy wprost im je przyznające. Podejrzany natomiast – jeśli zostanie przeciwko niemu wniesiony akt oskarżenia – będzie mógł w postępowaniu przed sądem kwestionować okoliczności, które prokurator ustali na podstawie informacji i dokumentów dostarczonych przez bank. Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone zażaleniem z 28 stycznia 2013 r. Zdaniem skarżącego do naruszenia tajemnicy bankowej doszło, ponieważ dane dotyczące transakcji czy osób gromadzących wkłady pieniężne znajdowały się w aktach postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego, a zatem miały do nich dostęp strony postępowania, tj. pozostali oskarżeni jak i pokrzywdzeni. Według skarżącego choć oskarżony może zwalczać tezy zawarte w akcie oskarżenia, to jednak nie doprowadzi tym do wyeliminowania z akt sprawy już pozyskanych dowodów w postaci wyciągów z rachunków bankowych ujawnionych w postępowaniu przygotowawczym na skutek zwolnienia banku z tajemnicy bankowej. Skarżący podniósł także, że przedstawiony w skardze problem można zestawić z regulacją dotyczącą pozyskiwania dowodów w oparciu o podsłuch, a zwłaszcza z tym, że osoba, której dotyczy postanowienie, może w zażaleniu domagać się zbadania zasadności oraz legalności kontroli rozmów telefonicznych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyniku wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest jedynie prawidłowość dokonanego w nim rozstrzygnięcia. 2. Pierwszy zarzut zażalenia dotyczy naruszenia tajemnicy bankowej przez to, że dane dotyczące transakcji czy osób gromadzących wkłady pieniężne znajdują się w aktach postępowania przygotowawczego, a następnie sądowego, do których mają dostęp inne strony postepowania. Powyższy pogląd abstrahuje od przedmiotu zaskarżenia określonego przez samego skarżącego oraz od cech konstrukcyjnych instytucji tajemnicy bankowej. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, ze zm.) bank, osoby w nim zatrudnione oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe, są obowiązane zachować tajemnicę bankową obejmującą wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej, uzyskane w czasie negocjacji, w trakcie zawierania i realizacji umowy, na podstawie której bank tę czynność wykonuje. Oznacza to, że krąg podmiotów obowiązanych do zachowania tajemnicy bankowej jest wyczerpująco określony w tym przepisie, a zatem – co wynika z istoty tej tajemnicy – nie obejmuje osób niezwiązanych z działalnością banku. Skarżący zakwestionował art. 302 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 459 § 1, 2 k.p.k. Sformułowany w zażaleniu zarzut odnosi się zaś do przepisów regulujących zasady dostępu do akt: art. 156 § 1 i 5 k.p.k. Pierwszy z tych przepisów przewiduje, że stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k., obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów; za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Natomiast drugi z nich stanowi, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, to w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze; za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Argumentacja skarżącego sformułowana w zażaleniu, a dotycząca niezakwestionowanego w skardze konstytucyjnej art. 156 k.p.k., wykracza poza granice skargi, a tym samym nie odnosi się do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2013 r. Jedynie na marginesie Trybunał wskazuje, że przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kserokopii możliwe jest nie tylko w odniesieniu do dokumentów objętych tajemnica bankową, lecz także w odniesieniu do akt, w których znajdują się informacje niejawne opatrzone klauzulą tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, mimo że zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia tych informacji, z tym że wskazane czynności wykonuje się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd, a uwierzytelnionych odpisów i kserokopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 156 § 4 k.p.k.). 3. W zażaleniu skarżący powołuje się na art. 240 k.p.k., przyznający osobie, której dotyczy postanowienie o kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych, prawo do tego, by w zażaleniu domagać się zbadania zasadności oraz legalności kontroli rozmów telefonicznych i pozyskiwania dowodów w oparciu o podsłuch. Wywodu tego skarżący nie przedstawił w skardze konstytucyjnej. Wówczas zestawiał swoją sytuację jako podejrzanego z sytuacją banku lub strony transakcji bankowej będącej osobą trzecią. W zakwestionowanym postanowieniu Trybunał odniósł się do tej argumentacji i stwierdził, że podmioty te nie mają wspólnej cechy relewantnej z podejrzanym. Bank ani strony transakcji bankowej (będąca osobą trzecią) nie są stroną postępowania karnego i nie miałyby żadnych uprawnień, gdyby nie istniały przepisy wprost im je przyznające. Podejrzany natomiast – jeśli zostanie przeciwko niemu wniesiony akt oskarżenia – będzie mógł w postępowaniu przed sądem kwestionować okoliczności, które prokurator ustali na podstawie informacji i dokumentów dostarczonych przez bank. Obecnie skarżący zestawia swoją pozycję procesową z pozycją podmiotów, których dotyczy postanowienie o kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych. Wywód ten należy uznać za spóźniony, ponieważ zarzuty niekonstytucyjności należy uzasadnić w skardze konstytucyjnej (art. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym; Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm., dalej: ustawa o TK). Powyższa argumentacja skarżącego, przytoczona dopiero w zażaleniu, pozostaje zatem bez wpływu na ocenę skargi konstytucyjnej zawartą w zakwestionowanym postanowieniu. 4. W zażaleniu skarżący zauważa, że niemożliwe jest wyeliminowanie z akt sprawy już pozyskanych dowodów w postaci wyciągów z rachunków bankowych ujawnionych w postępowaniu przygotowawczym na skutek zwolnienia banku z tajemnicy bankowej. Jednak sam skarżący dostrzega, że jako oskarżony będzie mógł podczas rozprawy głównej obalać tezy zawarte w akcie oskarżenia, oparte m.in. na tych dowodach, a następnie kwestionować m.in. ustalenia sądu I instancji poczynione na ich podstawie. 5. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 z art. 46 ustawy o TK, nie uwzględnił zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.