Ts 43/14

Trybunał Konstytucyjny2014-07-03
SAOSinnekontrola konstytucyjnościŚredniakonstytucyjny
renta policyjnazaopatrzenie emerytalnefunkcjonariuszeodpowiedzialność karnazasada nullum crimen nulla poena sine legeTrybunał Konstytucyjnyprawo konstytucyjne

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że pozbawienie prawa do renty policyjnej nie jest karą w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Skarżący J.A. zakwestionował zgodność przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy z art. 42 ust. 1 Konstytucji, twierdząc, że odmowa przyznania renty policyjnej z powodu skazania za przestępstwo stanowi karę, która nie była przewidziana w ustawie obowiązującej w momencie popełnienia czynu. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając ją za oczywiście bezzasadną, ponieważ postępowanie rentowe nie jest postępowaniem karnym. Po wniesieniu zażalenia, Trybunał podtrzymał swoje stanowisko, stwierdzając, że pozbawienie prawa do renty nie jest sankcją karną w rozumieniu Konstytucji, a przywołane orzeczenia ETPCz nie dotyczą tej kwestii.

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.A. Skarżący kwestionował zgodność art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w związku z art. 12 ustawy nowelizującej z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Argumentował, że odmowa przyznania renty policyjnej funkcjonariuszom skazanym za określone przestępstwa, nawet jeśli popełnili je przed wejściem w życie tej regulacji, narusza zasadę nullum crimen, nulla poena sine lege, ponieważ stanowi karę. Trybunał Konstytucyjny początkowo odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając ją za oczywiście bezzasadną, ponieważ postępowanie w sprawie renty policyjnej nie jest postępowaniem karnym, a zatem art. 42 ust. 1 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli. Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie, podnosząc, że pozbawienie renty ma charakter sankcji i powołując się na orzecznictwo ETPCz. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając zażalenie, stwierdził, że skarżący nie przedstawił argumentów podważających trafność postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze. Podtrzymał stanowisko, że postępowanie rentowe nie jest postępowaniem karnym i nie stosuje się do niego art. 42 ust. 1 Konstytucji. Trybunał wyjaśnił również, że przywołane przez skarżącego orzeczenia ETPCz (Welch przeciwko Wielkiej Brytanii i Jamil przeciwko Francji) dotyczą kwestii grzywny orzekanej przez sądy karne i nie można ich traktować jako podstawy do interpretacji art. 42 ust. 1 Konstytucji w niniejszej sprawie. W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pozbawienie prawa do renty policyjnej nie jest karą w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji, ponieważ postępowanie w sprawie ustalenia prawa do renty nie jest postępowaniem karnym.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że celem postępowania rentowego jest ustalenie przesłanek otrzymania świadczenia, a nie pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. W związku z tym art. 42 ust. 1 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli dla zakwestionowanych przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
J.A.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (5)

Główne

Konstytucja art. 42 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada nullum crimen, nulla poena sine lege - za dany czyn można wymierzyć jedynie taką karę, która była przewidziana przez ustawę obowiązującą w momencie jego popełnienia. Sąd uznał, że nie ma zastosowania do postępowania rentowego.

Pomocnicze

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 10 § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Zakwestionowany przepis odmawiający prawa do renty funkcjonariuszom skazanym za określone przestępstwa.

ustawa nowelizująca art. 12

Ustawa o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw

ustawa o TK art. 36 § 4

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

ustawa o TK art. 49

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Zakres rozpoznania zażalenia przez Trybunał Konstytucyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do renty policyjnej nie jest postępowaniem karnym. Artykuł 42 ust. 1 Konstytucji nie stanowi adekwatnego wzorca kontroli dla zakwestionowanej regulacji. Przywołane orzeczenia ETPCz nie dotyczą pozbawienia prawa do renty policyjnej i nie mogą być podstawą do interpretacji art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Odrzucone argumenty

Pozbawienie skarżącego prawa do renty policyjnej jest sankcją karną w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji. Pozbawienie prawa do renty policyjnej ma charakter kary w rozumieniu art. 7 Konwencji, a zakres zastosowania art. 42 ust. 1 Konstytucji powinien być taki sam.

Godne uwagi sformułowania

argumentacja skarżącego opiera się na błędnym założeniu, iż niemożność otrzymania renty policyjnej jest sankcją karną w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji postępowanie w sprawie ustalenia prawa do renty policyjnej nie można uznać za postępowanie dotyczące pociągnięcia skarżącego do odpowiedzialności karnej żadne ze wskazanych w zażaleniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (...) nie dotyczy pozbawienia osoby skazanej za określony typ przestępstw prawa do renty lub emerytury

Skład orzekający

Wojciech Hermeliński

przewodniczący

Stanisław Biernat

sprawozdawca

Małgorzata Pyziak-Szafnicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zastosowania art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz rozróżnienie między postępowaniem karnym a postępowaniem o świadczenia publiczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb mundurowych i prawa do renty policyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady konstytucyjnej (nullum crimen, nulla poena sine lege) i jej zastosowania w kontekście świadczeń publicznych dla funkcjonariuszy. Choć nie jest to przypadek sensacyjny, stanowi istotny przykład interpretacji przepisów przez Trybunał Konstytucyjny.

Czy utrata renty policyjnej po skazaniu to kara? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
357/4/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 3 lipca 2014 r. Sygn. akt Ts 43/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński – przewodniczący Stanisław Biernat – sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 kwietnia 2014 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.A., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 15 lutego 2014 r. J.A. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 667, ze zm.; dalej: ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy) w związku z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 82, poz. 558; dalej: ustawa nowelizująca) z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącego wprowadzenie w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy regulacji odmawiającej prawa do renty przyznawanej na podstawie tej ustawy funkcjonariuszom, którzy zostali skazani za popełnienie określonych przestępstw, nawet jeśli popełnili je przed wejściem w życie tej regulacji (a jedynie zostali za to skazani już w czasie jej obowiązywania), narusza art. 42 ust. 1 Konstytucji. Godzi bowiem w zasadę, że za dany czyn można wymierzyć jedynie taką karę, która była przewidziana przez ustawę obowiązującą w momencie jego popełnienia. Postanowieniem z 11 kwietnia 2014 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu jej oczywistej bezzasadności. Trybunał stwierdził, że argumentacja skarżącego opiera się na błędnym założeniu, iż niemożność otrzymania renty policyjnej jest sankcją karną w rozumieniu art. 42 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że postępowania w sprawie ustalenia prawa do renty policyjnej nie można uznać za postępowanie dotyczące pociągnięcia skarżącego do odpowiedzialności karnej w rozumieniu tego przepisu. Artykuł 42 ust. 1 Konstytucji nie stanowi więc adekwatnego wzorca kontroli regulacji zakwestionowanej w skardze. Zażalenie na powyższe postanowienie wzniósł pełnomocnik skarżącego. Stwierdził w nim, że pozbawienie skarżącego prawa do renty policyjnej było ściśle związane z wyrokiem sądu karnego i miało charakter sankcji. Pełnomocnik podkreślił, że nieprzyznanie skarżącemu uprawnienia do otrzymania renty na szczególnych – korzystniejszych – zasadach prowadzi do pozbawienia go godnego zabezpieczenia społecznego, a tym samym jest sankcją surowszą niż pozbawienie wolności. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że Europejski Trybunał Praw Człowieka przyjmuje w swoim orzecznictwie, iż pozbawienie prawa do renty policyjnej ma charakter kary w rozumieniu art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja), a zakres zastosowania art. 42 ust. 1 Konstytucji powinien być taki sam jak zakres zastosowania art. 7 Konwencji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że Trybunał Konstytucyjny analizuje te zarzuty sformułowane w zażaleniu, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, i do tego ogranicza rozpoznanie tego środka odwoławczego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego w rozpatrywanym zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które podałyby w wątpliwość przesłanki odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przedstawione w postanowieniu z 11 kwietnia 2014 r. Trybunał stwierdza zatem, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postanowieniu z 11 kwietnia 2014 r. Trybunał słusznie stwierdził, że do postępowania w sprawie ustalenia prawa do renty policyjnej nie ma zastosowania art. 42 ust. 1 Konstytucji. Postępowanie to nie ma bowiem charakteru postępowania karnego. Jego celem nie jest ustalenie, czy dana osoba popełniła czyn zabroniony oraz wymierzenie sankcji za jego popełnienie, lecz ustalenie, czy spełnia ona przesłanki otrzymania świadczenia określone w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Trybunał prawidłowo przyjął więc, że sformułowany przez skarżącego zarzut niezgodności zakwestionowanych przepisów z art. 42 ust. 1 Konstytucji jest oczywiście bezzasadny. Jednocześnie Trybunał zauważa, że wbrew temu, co sugeruje skarżący, żadne ze wskazanych w zażaleniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyrok z 9 lutego 1995 r. w sprawie Welch przeciwko Wielkiej Brytanii [skarga nr 17440/90] oraz wyrok z 8 czerwca 1995 r. w sprawie Jamil przeciwko Francji [skarga nr 15917/89]) nie dotyczy pozbawienia osoby skazanej za określony typ przestępstw prawa do renty lub emerytury ustalanej na korzystniejszych – niż w wypadku innych ubezpieczonych – zasadach. Oba przywołane orzeczenia dotyczą orzekanej przez sądy karne grzywny za naruszenie przepisów celnych oraz możliwości jej zamiany na karę pozbawienia wolności. Wbrew twierdzeniu skarżącego nie wynika z nich więc, że pozbawienie skarżącego prawa do renty policyjnej można uznać za karę w rozumieniu art. 7 Konwencji. Nie można ich więc traktować jako wskazówki co do interpretacji art. 42 ust. 1 Konstytucji w niniejszej sprawie. Wziąwszy powyższe okoliczności pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI