Ts 259/12

Trybunał Konstytucyjny2014-05-20
SAOSinneprawo konstytucyjneŚredniakonstytucyjny
skarga konstytucyjnaordynacja podatkowadroga prawnadostęp do sąduTrybunał Konstytucyjnypostępowanie podatkowezażalenie

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżąca nie wyczerpała drogi prawnej.

Spółka Marex.pl Sp. z o.o. zaskarżyła przepisy Ordynacji podatkowej, zarzucając naruszenie konstytucyjnych praw dostępu do sądu. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, stwierdzając niewyczerpanie drogi prawnej, w tym brak merytorycznego orzeczenia NSA. Spółka wniosła zażalenie, kwestionując ten wymóg. Trybunał nie uwzględnił zażalenia, potwierdzając konieczność wyczerpania drogi prawnej jako przesłanki formalnej.

Spółka Marex.pl Sp. z o.o. wniosła skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność szeregu przepisów Ordynacji podatkowej z Konstytucją. Główny zarzut dotyczył wyłączania przez te przepisy obowiązku wystąpienia organu podatkowego do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, w sytuacji wątpliwości korzystnych dla skarżącego. Spółka argumentowała, że narusza to jej konstytucyjne prawo do wszczęcia postępowania przed sądem. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 5 marca 2014 r. odmówił nadania skardze dalszego biegu, wskazując na niewyczerpanie drogi prawnej, w tym brak merytorycznego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik spółki złożył zażalenie, podnosząc, że wymóg wyczerpania drogi prawnej jest sprzeczny z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając zażalenie, nie uwzględnił go. Potwierdził, że wymóg wyczerpania drogi prawnej, rozumiany jako skorzystanie ze wszystkich zwyczajnych środków zaskarżenia i doprowadzenie do merytorycznego orzeczenia NSA, jest prawidłową przesłanką formalną dla wniesienia skargi konstytucyjnej. Stwierdził, że zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważyły trafności ustaleń zawartych w zaskarżonym postanowieniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wymóg wyczerpania drogi prawnej jest konieczny do spełnienia przed wniesieniem skargi konstytucyjnej.

Uzasadnienie

Trybunał podkreślił, że wyczerpanie drogi prawnej oznacza skorzystanie ze wszystkich przysługujących środków zaskarżenia, a w sprawach administracyjnych – doprowadzenie do merytorycznego orzeczenia NSA. Jest to ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Marex.pl Sp. z o.o.spółkaskarżąca

Przepisy (31)

Główne

ustawa o TK art. 46 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Stanowi negatywną przesłankę procesową niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej, jeśli nie została wyczerpana droga prawna.

Pomocnicze

ustawa o TK art. 36 § 7

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa do rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze.

ustawa o TK art. 49

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Reguluje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

ustawa o TK art. 25 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Określa skład i tryb rozpoznawania zażalenia na posiedzeniu niejawnym.

ustawa o TK art. 36 § 4

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Reguluje prawo do wniesienia zażalenia.

ustawa o TK art. 36 § 6

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Reguluje tryb rozpoznawania zażalenia.

ustawa o TK art. 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Ogólne przepisy dotyczące Trybunału Konstytucyjnego.

Ordynacja podatkowa art. 21 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 234

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 235

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 281 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 281 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 291 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 199

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 199a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 199a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 199a § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Ordynacja podatkowa art. 199a § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Konstytucja art. 190 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakwestionowany przepis.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymóg wyczerpania drogi prawnej jest konieczną przesłanką formalną dla skargi konstytucyjnej. Niewyczerpanie drogi prawnej, w tym brak merytorycznego orzeczenia NSA, skutkuje odmową nadania dalszego biegu skardze.

Odrzucone argumenty

Wymóg wyczerpania drogi prawnej jest sprzeczny z Konstytucją i stanowi nadmierną formalność. Skarga konstytucyjna powinna być rozpoznana merytorycznie mimo niewyczerpania drogi prawnej.

Godne uwagi sformułowania

nie uwzględnić zażalenia nie została wyczerpana droga prawna w zwykłym toku instancji nie uzyskała merytorycznego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego samodzielna negatywna przesłanka procesowa niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej nie zasługują na uwzględnienie niepopartą merytorycznymi argumentami polemikę wymóg wyczerpania drogi prawnej [...] rozumiany jest [...] jako konieczność skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie zwyczajnych środków zaskarżenia

Skład orzekający

Wojciech Hermeliński

przewodniczący

Małgorzata Pyziak-Szafnicka

sprawozdawca

Marek Kotlinowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu wyczerpania drogi prawnej jako warunku formalnego dla skargi konstytucyjnej, zwłaszcza w sprawach podatkowych i administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie skarg konstytucyjnych i procedury przed Trybunałem Konstytucyjnym. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową przesłankę formalną wnoszenia skarg konstytucyjnych, co jest istotne dla prawników procesowych. Pokazuje, jak Trybunał podchodzi do kwestii formalnych, zanim przejdzie do meritum.

Czy zawsze musisz wyczerpać wszystkie środki odwoławcze, zanim złożysz skargę konstytucyjną? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
205/3/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 20 maja 2014 r. Sygn. akt Ts 259/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński – przewodniczący Małgorzata Pyziak-Szafnicka – sprawozdawca Marek Kotlinowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2014 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Marex.pl Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 19 października 2012 r., Marex.pl Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej: skarżąca, spółka) zakwestionowała zgodność art. 21 § 1 pkt 1, art. 233 § 1, art. 234, art. 235, art. 281 § 1 i 2, art. 291 § 2, a także art. 199, art. 199a (w aktualnym brzmieniu) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.; dalej: ustawa podatkowa) z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 2, art. 84, art. 184 i art. 217 Konstytucji – w zakresie, w jakim przepisy te wyłączają obowiązek wystąpienia organu podatkowego do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego, w szczególności z zeznań strony, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, korzystne dla interesów prawnych skarżącego, a sprzeczne z interesami prawnymi Skarbu Państwa. Ponadto skarżąca wniosła o zbadanie zgodności art. 199 i art. 199a § 1-3 ustawy podatkowej z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji. Zdaniem skarżącej zakwestionowane regulacje naruszają konstytucyjne prawo spółki do wszczęcia postępowania przed sądem w określonym wyżej zakresie. Postanowieniem z dnia 5 marca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdził, że w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną, nie została wyczerpana droga prawna w zwykłym toku instancji, a w szczególności skarżąca nie uzyskała merytorycznego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego na skutek wniesienia środka odwoławczego od rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w jej sprawie. Powyższe stanowi samodzielną negatywną przesłankę procesową niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej (argumentum a contrario ex art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym; Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł w ustawowym terminie zażalenie. W złożonym środku odwoławczym zakwestionowano pogląd Trybunału odnośnie do konieczności wyczerpania drogi prawnej jako przesłanki formalnej warunkującej możliwość wniesienia skargi konstytucyjnej. W ocenie skarżącej wprowadzenie wymogu wyczerpania toku instancyjnego zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym jest przejawem sprzecznej z Konstytucją, literalnej wykładni art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 i art. 46 ust. 1 ustawy o TK). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6-7 i z art. 49 ustawy o TK). Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego sformułowane w zażaleniu zarzuty nie podważają ustaleń dokonanych w zakwestionowanym postanowieniu, a forma i treść przedstawionych przez skarżącą racji nie zasługują na uwzględnienie. Zażalenie w znacznej mierze stanowi jedynie niepopartą merytorycznymi argumentami polemikę z ustaleniami zawartymi w zaskarżonym postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego lub powtórzenie tez skargi. Trybunał podkreśla, że podstawą zażalenia powinien być zarzut dotyczący uchybień, do których – zdaniem skarżącego – doszło przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom skarżącej, wymóg wyczerpania drogi prawnej w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi konstytucyjnej, rozumiany jest – zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie – jako konieczność skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie zwyczajnych środków zaskarżenia. W szczególności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie już podkreślano, że w sytuacji, gdy skarżący wiąże swoje zarzuty z przepisami, na podstawie których wydana została decyzja administracyjna, wymóg wyczerpania drogi prawnej oznacza konieczność doprowadzenia do wydania merytorycznego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. przykładowo postanowienie TK z dnia 9 lipca 2012 r., Ts 112/12, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 209 oraz Z. Czeszejko-Sochacki, Skarga konstytucyjna w prawie polskim, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 1, s. 43 i n.; Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 165-166). Tym samym argumentację skarżącego w tym zakresie należało uznać za nietrafną. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI