Ts 202/09

371/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 19 października 2010 r. Sygn. akt Ts 202/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Adam Jamróz – sprawozdawca Mirosław Wyrzykowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Grzegorza K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 20 sierpnia 2009 r. skarżący zarzucił art. 18 ust. 8, art. 24 ust. 4, art. 26 ust. 1-4, art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.) sprzeczność z art. 2, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 217, art. 64 ust. 1-3, art. 75 ust. 1, art. 76, art. 80 oraz art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarga konstytucyjna została wniesiona w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z 7 lipca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Gdańsku odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 stycznia 2009 r. (nr 10 0000/421/36/2009/ZR). Skarga złożona na decyzję organu II instancji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 lipca 2009 r. (sygn. akt I SA/Gd 231/09). Z wydaniem wskazanego powyżej rozstrzygnięcia skarżący wiąże naruszenie m.in. zasady demokratycznego państwa prawnego „w zakresie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne” (art. 2 Konstytucji). W jego przekonaniu wysokość tych składek powinna być ustalana według faktycznie osiąganego przychodu, nie zaś według 60% wysokości przeciętnego wynagrodzenia dla prowadzonej działalności gospodarczej. Niemożność opłacania przez niego składek na ubezpieczenie społeczne jest – w jego ocenie – efektem wejścia w życie art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określającego ryczałtową podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zmuszającego go do opłacania składek od przychodu, którego nigdy nie osiągnął. Skarżący wyjaśnił także, na czym polegają nieprawidłowości w ustaleniach dokonanych przez ZUS przy rozpatrywaniu dopuszczalności umorzenia nieopłaconych przez niego składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto skarżący podniósł, że fakt zmiany okresu przedawnienia roszczeń z 5 na 10 lat bez zapewnienia odpowiedniego okresu vacatio legis narusza art. 32 ust. 1 w zw. z art. 217 Konstytucji. W jego ocenie, powyższa zmiana regulacji prowadzi także do naruszenia zasady ochrony praw nabytych oraz ochrony interesów w toku, a także zakazu wstecznego działania prawa. Zdaniem skarżącego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez nieprawidłowe przeprowadzanie egzekucji z nieruchomości naruszył także prawo własności (art. 64 ust. 1-3 Konstytucji). Inspektoraty ZUS nadużywają ponadto – w jego ocenie – swojego prawa przy prowadzeniu egzekucji i zakładaniu hipotek przymusowych, co prowadzi do naruszenia art. 75 ust. 1 i art. 76 Konstytucji. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał także na błędy, jakie zostały popełnione przy obciążeniu hipoteką jego mieszkania własnościowego oraz na konsekwencje, jakie fakt posiadania tej hipoteki miał dla możliwości prowadzenia przez niego dalszej działalności gospodarczej. Skarżący odwołuje się we wniesionej skardze również do brzmienia rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), które – jak wskazuje – „wprowadza humanitarne prądy do stosowania przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych”. Wadę powyższej regulacji upatruje jednak w uzależnieniu decyzji o umorzeniu „od dobrej woli i uznania urzędników ZUS-u, którzy są egzekutorami”. W jego ocenie, w przypadku spełnienia określonych przez prawo warunków, umorzenie roszczeń z tytułu zaległości w opłatach winno być (obligatoryjnie) stosowane przez ZUS. Postanowieniem z 22 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej, wskazując w uzasadnieniu, że zaskarżone przepisy: art. 18 ust. 8, art. 24 ust. 4 oraz art. 26 ust. 1–4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu konstytucyjnych praw. Skarżący nie wykazał także, w jaki sposób zastosowanie kwestionowanych przez niego przepisów doprowadziło do naruszenia wskazanych w skardze konstytucyjnych praw lub wolności. Zarzuty postawione ostatniemu z zaskarżonych przepisów – art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – dotyczą, w ocenie Trybunału, stosowania prawa, a zatem nie mogą stanowić przedmiotu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał Konstytucyjny wskazał także na niewyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), która to okoliczność stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie w dniu 30 lipca 2010 r. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi, która – jego zdaniem – została opracowana zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz wytycznymi zawartymi w informacji o warunkach, jakie powinna spełniać skarga konstytucyjna. Skarżący nie ustosunkował się do żadnej z podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący ponownie opisał postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jakie miało miejsce w jego sprawie oraz błędy, które zostały popełniane przez urzędników. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinno dotyczyć podstaw, na których odmowa ta była oparta. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest bowiem ustalenie prawidłowości podstaw tej odmowy. Brak jakiegokolwiek ustosunkowania się w zażaleniu do przyczyn odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu powoduje, że nie może ono zostać uwzględnione. Trybunał Konstytucyjny w niniejszym składzie potwierdza, że skarga konstytucyjna została złożona z naruszeniem wymogu wyczerpania drogi prawnej. Dla wyczerpania drogi prawnej konieczne było bowiem złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nawet gdyby przyjąć, że ostatecznym orzeczeniem w sprawie jest wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego, to i tak skarga konstytucyjna byłaby niedopuszczalna, ze względu na niespełnienie innych przesłanek tego środka prawnego: brak określenia, w jaki sposób zastosowanie zaskarżonych przepisów doprowadziło do naruszenia wskazanych w skardze konstytucyjnych praw lub wolności oraz zaskarżenie przepisów, które (poza art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) nie stanowiły podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny uznał za w pełni uzasadnione postanowienie z 22 lipca 2010 r. o odmowie nadania dalszego biegu niniejszej skardze i nie uwzględnił zażalenia złożonego na to postanowienie.