Ts 319/08

198/3/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 5 maja 2010 r. Sygn. akt Ts 319/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat – przewodniczący Marek Mazurkiewicz – sprawozdawca Stanisław Biernat, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 listopada 2009 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Kazimierza S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 14 października 2008 r. skarżący zarzucił art. 230 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k.) sprzeczność z art. 58 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 Konstytucji. Działając w oparciu o zaskarżony przepis, Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w wyroku z 1 lutego 2008 r. (sygn. akt III K 15/07) uznał, że skarżący, działając wspólnie i w porozumieniu ze swoim kolegą, utwierdzając oponentów politycznych w przekonaniu o istnieniu wpływów u posłów jednej z partii politycznych, podjął się pośrednictwa w załatwieniu sprawy w zamian za korzyści osobiste w postaci: zatrudnienia w Urzędzie Miasta trzech konkretnych osób, powołania w skład Rady Nadzorczej komunalizowanego przedsiębiorstwa osoby wskazanej przez skarżącego oraz powołania na dyrektora tegoż przedsiębiorstwa osoby współdziałającej ze skarżącym. W konsekwencji Sąd ten przypisał skarżącemu popełnienie czynu zabronionego z art. 230 § 2 w zw. z art. 230 § 1 w zw. z art. 12 k.k. i warunkowo umorzył postępowanie karne. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej od powyższego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 21 maja 2008 r. (sygn. akt II AKa 100/08) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Z wydaniem wskazanych w skardze rozstrzygnięć skarżący wiąże naruszenie wolności zrzeszania się, o której mowa w art. 58 ust. 1 Konstytucji, a której immanentnym składnikiem jest wolność podejmowania na rzecz partii politycznych działań nakierowanych na realizację ich celów, co – w ocenie skarżącego – łączyć się powinno z zasadą pluralizmu politycznego, o której mowa w art. 11 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu stawianych zarzutów skarżący wskazuje na cele partii politycznych, w tym dokonuje wykładni zwrotu: „sprawuje władze”. Odwołuje się przy tym do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, przypominając, że w ocenie Trybunału immanentną właściwością partii politycznych jest dążenie do przejęcia władzy w drodze obsadzania istotnych z ich punktu widzenia stanowisk również według kryteriów politycznych. Dalej skarżący wykazuje, że katalog spraw publicznych pozostających w zakresie zainteresowania partii politycznych jest dosyć rozległy. Wywodzi też, że konsekwencją pluralizmu politycznego jest istnienie partii o przeciwstawnych często poglądach, zmuszonych niejako do osiągania w drodze negocjacji porozumień dotyczących istotnych zamierzeń. Odnosząc się do treści art. 230 k.k., skarżący wskazuje, że podmiotem tego przestępstwa może być każdy, w tym osoba wyznaczona przez partie polityczne do negocjacji politycznych, zaś prowadzenie negocjacji politycznych, w ramach których dochodzi do powołania się na określone wpływy polityczne i celem których zasadniczo jest uzyskanie partycypacji w organach, może realizować pozostałe znamiona typu czynu zabronionego wynikającego z art. 230 k.k., tj. pośredniczenia w załatwieniu sprawy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazuje na niejednolitą praktykę wymiaru sprawiedliwości oraz na fakt odmiennego traktowania różnych sytuacji tej samej kategorii, tj. negocjacje koalicyjne pomiędzy dwiema partiami: Prawem i Sprawiedliwość oraz Platformą Obywatelską, których sukces był uzależniony od m.in. obsady stanowiska marszałka sejmu, czy też podziału wpływów w konkretnych ministerstwach oraz przypadek, który znajduje się na przedpolu sprawy, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną. Reasumując, skarżący niekonstytucyjność kwestionowanego unormowania upatruje w zbyt szerokim zakresie zastosowania wynikającej z niego normy sankcjonującej, który obejmuje także zachowania mieszczące się w konstytucyjnie gwarantowanych prawach partii politycznych. Postanowieniem z 17 listopada 2009 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej, wskazując w uzasadnieniu na brak uprawdopodobnienia przez skarżącego, że w jego sprawie doszło do naruszenia wolności konstytucyjnej, o której mowa w art. 58 ust. 1 Konstytucji, a przede wszystkim na niewykazanie, że podjęte przez niego działania stanowiły realizację ustawowych celów partii politycznej. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie w dniu 30 listopada 2009 r. W zażaleniu tym w pierwszej kolejności przywołał zarzuty wysuwane już w skardze konstytucyjnej przeciwko zaskarżonemu przepisowi. Podkreślił raz jeszcze, że działalność w ramach partii politycznych będzie zawsze prowadziła do realizacji znamion typu czynu zabronionego opisanego w art. 230 § 1 k.k. Stwierdził także, że Trybunał w zaskarżonym postanowieniu przedstawił inny stan faktyczny niż ten, który ustalił Sąd Okręgowy i Apelacyjny, ponieważ uwypuklił fakt „że porozumienie, jakie miało być zawarte pomiędzy politykami w związku z komunalizacją PWiK miało charakter tajny i dotyczyło przywrócenia do pracy trzech osób oraz udzielenia gwarancji zatrudnienia skarżącego w spółce powstałej w wyniku przekształcenia, a także wprowadzenia do rady nadzorczej spółki osoby rekomendowanej przez partię, której członkiem był skarżący”. W ocenie skarżącego sprawa wymagała szerszego ujęcia i oceny niż przedstawił to Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący podniósł ponadto, że przywrócenie do pracy wskazanych w porozumieniu osób uzasadniane były faktem uprzedniego ich zwolnienia, u którego podstaw znajdowały się względy polityczne. Jak pisze dalej skarżący: „zagwarantowanie stanowiska prezesa w nowo powstałej spółce miało być kontynuowaniem jego funkcji dyrektorskich a nastąpić miało w zamian za docenienie jego wkładu w ten projekt”. Także zagwarantowanie jednego stanowiska w radzie nadzorczej osobie posiadającej odpowiednie kwalifikacje miało być elementem rozwiązań politycznych związanych z nadzorem. Wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne przez orzekające w sprawie sądy wiąże skarżący ze zbyt szerokim luzem interpretacyjnym, stanowiącym konsekwencje bardzo ogólnikowo sformułowanego przepisu. Skarżący wskazuje także na sprzeczność w postanowieniu TK, który przyjął, że dążenie do odwołania starosty jest działaniem politycznym, pomijając przy tym treść aktu oskarżenia, w którym wskazano w zarzucie właśnie na te cele polityczne (tj. odwołanie starosty). Zdaniem skarżącego jego działania były działaniami w zakresie przysługujących mu uprawnień politycznych. In fine zażalenia skarżący – odwołując się do uzasadnienia postanowienia, w którym wskazano na korzyść osobistą mającą charakter prywatny – stawia pytanie o korzyści osobiste, które takiego charakteru nie posiadają. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy jeszcze raz podkreślić, że kontrola konstytucyjności zaskarżonego przepisu dokonywana w trybie skargi konstytucyjnej ma charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. Oznacza to konieczność wykazania przez osobę występującą z tym środkiem prawnym, że przez wydanie wskazanego w skardze rozstrzygnięcia doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa podmiotowego lub konstytucyjnej wolności. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił faktu naruszenia wskazanego w skardze prawa do zrzeszania się (art. 58 ust. 1 Konstytucji). Ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych we wniesionym zażaleniu należy zwrócić uwagę, że skarżący nie wykazał, na czym polegała odmienność stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu Trybunału Konstytucyjnego od tego, co się zdarzyło w rzeczywistości. Uwypuklenie pewnych elementów stanu faktycznego w zaskarżonym postanowieniu wynikało z faktu, że tylko w tym zakresie przedstawiony w skardze opis zdarzeń okazał się relewantny z punktu widzenia zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Innymi słowy: Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu podkreślił tylko te elementy stanu faktycznego, z których zaistnieniem orzekające w sprawie sądy wiązały realizację znamion typu czynu zabronionego opisanego w zaskarżonym art. 230 k.k. Nie budzi wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego, że przypisane skarżącemu działania, nawet jeżeli zostały podjęte celem realizacji zadań partii politycznych, mogą stanowić zachowania przestępne. Sądy orzekające w sprawie stwierdziły: „niezależnie od motywów kierujących działaniem oskarżonych podejmowali się oni pośrednictwa w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść osobistą” (por. s. 7 wyroku Sądu Apelacyjnego), ale uznając, że wina oskarżonego nie jest znaczna, warunkowo umorzyły postępowanie wobec tego oskarżonego. Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, iż skazanie go za przestępstwo z art. 230 § 1 k.k., narusza przysługujące mu prawo wynikające z art. 58 ust. 1 Konstytucji. Wolność zrzeszania się – także w formie partii politycznych – nie oznacza wolności w wyborze dowolnych zachowań mających stanowić realizację celów partii. Skarżący nie wykazał – ani we wniesionej skardze konstytucyjnej, ani w zażaleniu złożonym na postanowienie odmawiające nadania jej dalszego biegu – że wynikające z art. 58 ust. 1 Konstytucji prawo podmiotowe stanowi źródło uprawnień dla podejmowania każdego zachowania i w każdej formie, o ile u jego podstaw będzie leżało przekonanie o realizacji zadań politycznych, jako zadań służących realizacji celów konkretnego zrzeszenia. Zakres tych zachowań został określony w art. 11 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika – zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego – że celem działania partii jest wpływanie metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa (zob. np. wyrok TK z 14 grudnia 2004 r., K 25/03, OTK ZU nr 11/A/2004, poz. 116). Nie budzi najmniejszych wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego, że wykracza poza zakres gwarantowanej konstytucyjnie wolności sytuacja wskazana przez skarżącego we wniesionym zażaleniu, w której współdziałającej z nim osobie miało zostać zaproponowane stanowisko prezesa w nowo powstałej spółce, które – jak zauważa sam skarżący – „miało być kontynuowaniem jego funkcji dyrektorskich, a nastąpić miało w zamian za docenienie jego wkładu w ten projekt”. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że penalizacja tego typu działań nie narusza wolności konstytucyjnej, o której mowa w art. 58 Konstytucji, stanowiąc klasyczny przejaw korupcji politycznej. Raz jeszcze podkreślić należy, że Konstytucja nie gwarantuje realizacji zadań politycznych przy pomocy dowolnych metod, przez podejmowanie każdego rodzaju działań. Trybunał Konstytucyjny nie neguje faktu, że nie mogą obowiązywać w systemie prawnym regulacje, które ograniczają zbytnio zakres dopuszczalnych czynności przy realizacji celów partii politycznych. Skarżący jednak nie wykazał, aby zastosowany w jego sprawie przepis należał do takich regulacji. Wręcz przeciwnie – potwierdza, że w sprawie jego działania zmierzające zgodnie z jego intencjami do realizacji celów politycznych związane były z dążeniem do osiągnięcia przy tym korzyści osobistej. Takie działanie nie może korzystać z ochrony art. 58 ust. 1 Konstytucji. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny uznał za w pełni uzasadnione postanowienie z 17 listopada 2009 r. o odmowie nadania dalszego biegu niniejszej skardze i nie uwzględnił zażalenia złożonego na to postanowienie.