Ts 295/12

534/5/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 26 lutego 2013 r. Sygn. akt Ts 295/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej I.P. w sprawie zgodności: art. 123 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, ze zm.) z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 26 listopada 2012 r. I.P. (dalej skarżąca) wniosła o zbadanie zgodności art. 123 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, ze zm.; dalej: u.k.s.c.) z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji. Skargę konstytucyjną sformułowano w związku z następującym stanem faktycznym. Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności sądowych, określonych w postanowieniu Sądu Rejonowego w Choszcznie – Wydział I Cywilny z 9 lutego 2012 r. (sygn. akt I Ns 5/11). Zarządzeniem z 16 października 2012 r. (sygn. akt I Ns 5/11) Prezes Sądu Rejonowego w Choszcznie, na podstawie art. 123 w zw. z art. 120 u.k.s.c., rozłożył w/w należność na 12 rat. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane przepisy naruszają jej prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), ponieważ otrzymała ona nie rozstrzygnięcie dotyczące wniosku o umorzenie należności sądowych, ale orzeczenie w przedmiocie rozłożenia tych należności na raty, o co nie wnosiła. Ponadto, zdaniem skarżącej, art. 123 w zw. z art. 120 u.k.s.c. są sprzeczne z art. 78 Konstytucji (statuującym prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w I instancji), gdyż zarządzenie z 16 października 2012 r. doręczono jej wraz z pouczeniem, że rozstrzygnięcie to jest niezaskarżalne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna inicjuje procedurę, której celem jest zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Skargą konstytucyjną objęto art. 123 u.k.s.c., który stanowi: „o rozłożeniu na raty lub umorzeniu należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądami powszechnymi oraz przed Sądem Najwyższym rozstrzyga ostatecznie prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Uprawnienia te przysługują również kierownikowi ośrodka zamiejscowego sądu lub przewodniczącemu wydziału zamiejscowego sądu”. Zaskarżony został także art. 120 u.k.s.c., który stanowi, że „zapłata należności sądowych może być na wniosek dłużnika rozłożona na raty lub odroczona na okres do dwóch lat, a w wyjątkowych wypadkach na okres do trzech lat. Niezapłacenie którejkolwiek raty w terminie powoduje natychmiastową wymagalność pozostałej części należności [ust. 1]. Rozłożenie na raty lub odroczenie terminu zapłaty może być cofnięte w razie stwierdzenia, że nie istnieją już okoliczności, które je uzasadniały [ust. 2]. Zapłata sumy niższej niż trzykrotna wysokość opłaty podstawowej nie może być rozłożona na raty [ust. 3]”. Trybunał Konstytucyjny zbadał przede wszystkim, czy zakwestionowane przepisy były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie skarżącej. Treść sentencji zarządzenia z 16 października 2012 r. dotyczy rozłożenia należności sądowych na raty, nie zaś cofnięcia decyzji dotyczącej rozłożenia na raty. Wobec tego art. 120 ust. 2 u.k.s.c. nie był podstawą wskazanego orzeczenia. Powyższe zarządzenie nie zostało także wydane na podstawie art. 123 zdanie drugie u.k.s.c., ponieważ organem orzekającym był prezes sądu rejonowego, a nie kierownik ośrodka zamiejscowego sądu czy przewodniczący wydziału zamiejscowego sądu. W związku z niespełnieniem przesłanki formalnej wynikającej z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), polegającej na konieczności uzyskania ostatecznego orzeczenia wydanego na podstawie zaskarżonego przepisu, należało odmówić nadania dalszego biegu niniejszej skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym art. 120 ust. 2 u.k.s.c. oraz art. 123 zdanie drugie u.k.s.c. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że: „skarga konstytucyjna wedle Konstytucji nie jest skargą »na rozstrzygnięcie«, lecz skargą »na przepis«. Gdy przyczyną zarzucanego naruszenia jest niekonstytucyjne zastosowanie lub zinterpretowanie przepisu zgodnego z Konstytucją – skarga nie służy. Kształtuje to w szczególny sposób dowodowe powinności skarżącego: nawet bowiem wykazanie istnienia związku koniecznego (typu conditio sine qua non) między zarzucanym naruszeniem wolności (praw) konstytucyjnych a rozstrzygnięciem, które ów skutek spowodowało, nie jest tożsame z dowodem, że przyczyną zarzucanego naruszenia jest niekonstytucyjność samego przepisu będącego prawną podstawą rozstrzygnięcia. Niezbędne jest bowiem wykazanie, że związek ten istnieje między brakiem konstytucyjności przepisu a naruszeniem prawa lub wolności” (wyrok TK z 15 października 2002 r., SK 6/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 65). Skarżąca zarzuciła, że zakwestionowane przepisy naruszają prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Jednak wiąże ona naruszenie swoich praw konstytucyjnych z tym, że sąd według niej błędnie zastosował przepisy w jej sprawie. To oznacza, że chociaż skarżąca wykazała naruszenie prawa do sądu przez rozstrzygnięcie wydane w jej sprawie, to nie udowodniła istnienia związku koniecznego (typu conditio sine qua non) między zarzucanym naruszeniem wolności (praw) konstytucyjnych a treścią zakwestionowanych art. 123 w zw. z art. 120 u.k.s.c. Tymczasem stosowanie prawa, choćby nawet błędne, pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego, który powołany jest do oceny zgodności aktów normatywnych z Konstytucją. W skardze podniesiono również, że zakwestionowane przepisy naruszają prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w I instancji (art. 78 Konstytucji). Jednak to nie art. 120, ale art. 123 u.k.s.c. dotyczy ostateczności rozstrzygnięcia o rozłożeniu na raty należności sądowych. W związku z tym zarzut skarżącej, że art. 120 u.k.s.c. narusza art. 78 Konstytucji, jest oczywiście bezzasadny, ponieważ z treści tego przepisu nie wynika możliwość lub brak możliwości zaskarżenia orzeczenia. W odniesieniu do zakwestionowanego art. 123 u.k.s.c. Trybunał stwierdza, że skarżąca nie wniosła zażalenia na zarządzenie z 16 października 2012 r., a zatem nie uzyskała orzeczenia, z którego sentencji wynikałoby, że doszło do naruszenia prawa do zaskarżenia orzeczenia wydanego w I instancji. Skoro skarżąca nie zakwestionowała rozstrzygnięcia o rozłożeniu należności sądowych na raty, to jej zarzut mówiący, że art. 123 u.k.s.c. narusza art. 78 Konstytucji, ma charakter abstrakcyjny i potencjalny, a nie realny i konkretny. Z tego względu również ten zarzut jest oczywiście bezzasadny. Z przedstawionych wyżej powodów, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Ze względu na odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej na uwzględnienie nie zasługuje wniosek o wydanie postanowienia tymczasowego w sprawie wstrzymania wykonania zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w Choszcznie z 16 października 2012 r. (sygn. akt I Ns 5/11) o rozłożeniu należności sądowych na raty. Skarżąca uzasadniła ten wniosek, powołując się na brak źródeł utrzymania i majątku. Trybunał podkreśla, że na podstawie art. 50 ustawy o TK można wydać postanowienie o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzeczenia w sprawie, której skarga dotyczy, dopiero wtedy, gdy istnieje ryzyko wystąpienia nieodwracalnych skutków wiążących się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego. Tymczasem skarżąca nabyła w drodze dziedziczenia udział we własności nieruchomości wynoszący ¾ (zatem posiada majątek), a w toku postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności, jako uczestniczka, nie zgodziła się na ugodę pozasądową ani na to, by strony dokonały podziału spadku we własnym zakresie. Jak zatem trafnie zauważył Sąd Okręgowy w Szczecinie w uzasadnieniu postanowienia z 25 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II Cz 574/12), oddalającego zażalenie na punkt 4 postanowienia Sądu Rejonowego w Choszcznie – Wydział I Cywilny z 9 lutego 2012 r. (sygn. akt I Ns 5/11) w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności, skarżąca sama przyczyniła się do tego, że powołanie biegłego sądowego było konieczne. Co więcej, we wspomnianym postępowaniu skarżąca korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który powinien był ją pouczyć o konsekwencjach zajęcia takiego stanowiska w sprawie.