Ts 294/06

Trybunał Konstytucyjny2007-06-20
SAOSinnepostępowanie konstytucyjneWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnakoszty sądoweprawo do sądulegitymacja procesowaTrybunał Konstytucyjnynastępstwo prawnedziedziczenie

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżąca nie posiada legitymacji do jej wniesienia jako następczyni prawna zmarłego męża, który był stroną postępowania.

Skarżąca wniosła skargę konstytucyjną kwestionując zgodność art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z Konstytucją, twierdząc, że przepis ten narusza zasadę dobrej legislacji i prawo do sądu. Skarga dotyczyła sprawy jej zmarłego męża, którego apelacja została odrzucona z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdzając, że prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej nie podlega dziedziczeniu i skarżąca, nie będąc stroną postępowania, nie ma legitymacji do jej wniesienia.

Skarżąca Elżbieta Zieting złożyła skargę konstytucyjną, domagając się zbadania zgodności art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z art. 2, 45 i 176 Konstytucji RP. Zaskarżony przepis miał charakter międzyczasowy i regulował stosowanie przepisów o kosztach sądowych w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy. Skarżąca argumentowała, że przepis ten narusza zasadę dobrej legislacji (art. 2 Konstytucji) oraz ogranicza prawo do sądu (art. 45 w zw. z art. 176 Konstytucji), wskazując na nieprecyzyjność sformułowania "do zakończenia postępowania w danej instancji". Podkreśliła, że zastosowanie tego przepisu w sprawie jej zmarłego męża doprowadziło do odrzucenia jego apelacji przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy (sygn. akt I C 695/02) z powodu nieuiszczenia opłaty podstawowej, mimo że był on zwolniony w całości od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny w Gdańsku utrzymał to postanowienie w mocy. Trybunał Konstytucyjny, powołując się na art. 79 ust. 1 Konstytucji, stwierdził, że skarga konstytucyjna jest środkiem o charakterze osobistym, służącym ochronie praw i wolności skarżącego. Ponieważ stroną postępowania cywilnego, w którym zapadło ostateczne orzeczenie, był zmarły mąż skarżącej, a nie ona sama, Trybunał uznał, że skarżąca nie posiada legitymacji do wniesienia skargi konstytucyjnej, gdyż prawo to nie podlega dziedziczeniu. W związku z tym postanowiono odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, następca prawny nie posiada legitymacji do wniesienia skargi konstytucyjnej, ponieważ prawo to nie ma charakteru majątkowego i nie podlega dziedziczeniu.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że skarga konstytucyjna jest środkiem o charakterze osobistym, służącym ochronie konstytucyjnych praw i wolności skarżącego. Legitymacja do jej wniesienia przysługuje tylko osobie, której prawa zostały naruszone i która była stroną postępowania, w którym zapadło ostateczne orzeczenie. Prawo to nie przechodzi na spadkobierców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Elżbieta Zietingosoba_fizycznaskarżąca
Robert Zietingosoba_fizycznapowód (zmarły)
Szpital Uniwersytecki im. dr A. Jurasza w Bydgoszczyinstytucjapozwany

Przepisy (7)

Główne

u.o k.s.c. art. 149 § 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Przepis ma charakter międzyczasowy i określa zasady stosowania przepisów o kosztach sądowych w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy.

Konstytucja art. 79 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna do wniesienia skargi konstytucyjnej przez osobę, której prawa lub wolności zostały naruszone.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Dotychczasowe przepisy, które miały być stosowane do czasu zakończenia postępowania w danej instancji w sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada dobrej legislacji.

Konstytucja art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja art. 176

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu (w kontekście dwuinstancyjności).

u.o TK

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Regulacje dotyczące skargi konstytucyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej nie ma charakteru majątkowego i nie podlega dziedziczeniu. Legitymacja do wniesienia skargi konstytucyjnej przysługuje tylko osobie, której prawa lub wolności zostały naruszone i która była stroną postępowania, w którym zapadło ostateczne orzeczenie.

Odrzucone argumenty

Art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych narusza zasadę dobrej legislacji (art. 2 Konstytucji) i prawo do sądu (art. 45 w zw. z art. 176 Konstytucji) z powodu nieprecyzyjności. Skarżąca, jako następczyni prawna zmarłego męża, posiada legitymację do wniesienia skargi konstytucyjnej.

Godne uwagi sformułowania

skarga konstytucyjna została ukształtowana jako szczególny środek o charakterze osobistym Prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej nie ma charakteru majątkowego, nie podlega zatem dziedziczeniu i nie przechodzi na spadkobierców zmarłego obywatela.

Skład orzekający

Adam Jamróz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że skarga konstytucyjna jest środkiem osobistym i nie podlega dziedziczeniu, a legitymację do jej wniesienia posiada wyłącznie osoba, której prawa zostały naruszone w ostatecznym orzeczeniu."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw dotyczących skarg konstytucyjnych i kwestii dziedziczenia legitymacji procesowej w tym trybie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu konstytucyjnym – dziedziczenia prawa do skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.

Czy można odziedziczyć prawo do skargi konstytucyjnej? Trybunał Konstytucyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
284/6/B/2007 POSTANOWIENIE z dnia 20 czerwca 2007 r. Sygn. akt Ts 294/06 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Adam Jamróz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Elżbiety Zieting o zbadanie zgodności: art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) z art. 2, art. 45 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 21 grudnia 2006 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie, iż art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.; dalej: u.o k.s.c.) jest niezgodny z art. 2, art. 45 i art. 176 Konstytucji. Zaskarżony przepis ma charakter międzyczasowy i stwierdza, że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie u.o k.s.c. stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych, tj. ustawę z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88, ze zm.). Zdaniem skarżącej, przepis ten narusza zasadę dobrej legislacji wynikającą z art. 2 Konstytucji, a jego zastosowanie w sprawie jej zmarłego męża ograniczyło prawo do sądu zawarte w art. 45 w zw. z art. 176 Konstytucji. W opinii skarżącej zwrot „do zakończenia postępowania w danej instancji”, użyty dla określenia ram czasowych stosowania ustawy starej i nowej jest nieprecyzyjny i prowadzi do trudności interpretacyjnych skutkujących negatywnymi konsekwencjami dla stron postępowania cywilnego, zwłaszcza reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Taka regulacja stoi w sprzeczności z nakazem określoności prawa. Adresaci tej normy nie są w stanie właściwie odczytać swoich obowiązków, wskutek czego tracą prawo zaskarżenia przysługujące im w postępowaniu cywilnym. Wyrokiem z 21 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił powództwo męża skarżącej, Roberta Zietinga przeciwko Szpitalowi Uniwersyteckiemu im. dr A. Jurasza w Bydgoszczy. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy postanowieniem z 26 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I C 695/02) odrzucił apelację powoda, wskazując, że zgodnie z przepisami u.o k.s.c. apelacja wnoszona przez stronę zwolnioną w całości od kosztów sądowych podlega opłacie podstawowej. Powód, zastępowany przez adwokata, nie uiścił tej opłaty, co skutkowało odrzuceniem apelacji bez wezwania o usunięcie uchybienia. Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z 13 września 2006 r. (sygn. akt I ACz 1303/06) oddalił zażalenie Roberta Zietinga. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje prawa lub wolności zostały naruszone ma prawo wnieść do Trybunału Konstytucyjnego skargę konstytucyjną w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach określonych w Konstytucji. Skarga konstytucyjna została w przepisach Konstytucji i ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) ukształtowana jako szczególny środek o charakterze osobistym, służący ochronie konstytucyjnych praw i wolności skarżącego. W niniejszej sprawie skarżąca wywodzi swoją legitymację do wniesienia skargi konstytucyjnej z okoliczności, że jest ona następczynią prawną zmarłego męża oraz, że – wspólnie z dziećmi – odziedziczyła na podstawie ustawy spadek po zmarłym mężu. Stroną postępowania cywilnego, w którym zapadło ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także w którym doszło, zdaniem skarżącej, do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, był jednakże wyłącznie nieżyjący już mąż skarżącej. Prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej nie ma charakteru majątkowego, nie podlega zatem dziedziczeniu i nie przechodzi na spadkobierców zmarłego obywatela. Legitymacja do wystąpienia ze skargą konstytucyjną przysługuje skarżącemu tylko wówczas, gdy jest on adresatem normy prawnej i na skutek przewidzianych w tej normie okoliczności powstają prawa lub obowiązki, które dotyczą go osobiście, a wydane na podstawie kwestionowanego aktu normatywnego ostateczne rozstrzygnięcie narusza konstytucyjnie chronioną sferę wolności i praw skarżącego (por. postanowienia TK z: 16 stycznia 2001 r., Ts 84/00, OTK ZU nr 5/2001, poz. 130 i 6 czerwca 2001 r., Ts 7/01, OTK ZU nr 5/2001, poz. 148). Skarżąca, która nie była stroną przedmiotowego postępowania nie jest w konsekwencji podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi konstytucyjnej, zmierzającej do obrony konstytucyjnych praw przysługujących nie jej, lecz osobie trzeciej. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI