Ts 287/07

745/II/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 11 maja 2009 r. Sygn. akt Ts 287/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Adam Jamróz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 459 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 5 grudnia 2007 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 459 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została oparta na następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z 13 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy w Tychach – VIII Wydział Grodzki (sygn. akt VIII Ko 49/07) odmówił wyłączenia sędziego tego Sądu od udziału w sprawie przeciwko skarżącemu. Zarządzeniem z 23 lipca 2007 r. Przewodniczący VIII Wydziału Grodzkiego Sądu Rejonowego w Tychach (sygn. akt VIII Ko 49/07) odmówił przyjęcia zażalenia na postanowienie z 13 lipca 2007 r. Postanowieniem z 21 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy w Katowicach – XXIII Wydział Karny Odwoławczy utrzymał zaskarżone zarządzenie w mocy. Skarżący zarzucił w skardze konstytucyjnej, że zaskarżony art. 459 2 k.p.k., w części zawierającej zwrot „w wypadkach przewidzianych w ustawie”, który wyłącza możliwość złożenia zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 42 k.p.k., jest niezgodny z konstytucyjnym prawem do sądu, prowadzi do zamknięcia drogi do dwuinstancyjnego postępowania w zakresie badania bezstronności sędziego orzekającego w sprawie, narusza także zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Zdaniem skarżącego art. 459 § 2 k.p.k. wprowadza zasadę jednoinstancyjnego postępowania, od której ustanawia wyjątki, co jest niezgodne z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępowania karnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Oznacza to, że przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być wskazanie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia. Istota zarzutów skarżącego związana jest z twierdzeniem, że art. 459 § 2 k.p.k. niezgodny jest z wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, albowiem zdaniem skarżącego pomija kontrolę postanowienia dotyczącego wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Takie twierdzenie skarżącego jest jednak oczywiście bezzasadne. Przepisy art. 459 k.p.k., zawarte w rozdziale 50 kodeksu postępowania karnego, określają rodzaje orzeczeń sądu, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie z ich treścią zażalenie przysługuje na wskazane kategorie postanowień, tj. postanowień zamykających drogę do wydania wyroku, jeśli ustawa nie stanowi inaczej, postanowień co do środka zabezpieczającego oraz innych postanowień w wypadkach przewidzianych w ustawie. Przepisy te zawierają więc ogólne normy kompetencyjne wskazujące zakres przedmiotowy zażalenia na postanowienie. Zgodnie z przyjętą systematyką przepisów procesowych nie jest to wyczerpujące wyliczenie sytuacji, w których uprawnionym podmiotom przysługuje zażalenie, lecz jedynie wskazanie kategorii postanowień. Postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego nie należy do kategorii postanowień zamykających drogę do wydania wyroku, ani też nie jest bez wątpienia związane ze stosowaniem środków zabezpieczających, tym samym uznać należy, że zawierać się może w trzeciej grupie – tj. innych postanowień w wypadkach przewidzianych w ustawie. Przepis art. 459 § 2 k.p.k. nie wskazuje jednak wprost, o jakich postanowieniach mowa. Rozwinięciem tej ogólnej kompetencji są bowiem pozostałe przepisy ustawy wskazujące szczegółowo sytuacje, w których postanowienie jest zaskarżalne zażaleniem. Przykładowo tylko wskazać można postanowienia: art. 22 § 2 – o zawieszeniu postępowania; art. 35 § 3 – w kwestii właściwości sądu; art. 69 § 3 – co do zabezpieczenia roszczenia; art. 85 § 1 – określające obowiązek wyboru innego obrońcy w razie kolizji interesów albo wyznaczenia obrońcy z urzędu; art. 159 – na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym; art. 290 § 2 w zakresie kar porządkowych; art. 306 § 1 – na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, na postanowienie o jego umorzeniu; art. 420 § 4 – dotyczące rozstrzygnięcia w zakresie tymczasowego aresztowania, zatrzymania, dowodów rzeczowych, o których nie orzeczono w wyroku; art. 482 § 2 – na nieuwzględnienie sprzeciwu od wyroku zaocznego; art. 547 § 1 – oddalające wniosek o wznowienie postępowania lub pozostawieniu go bez rozpoznania; art. 611a § 5 – w przedmiocie przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania. Tym samym uznać należy, że przepisu wskazującego na dopuszczalność bądź niedopuszczalność kontroli postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego poszukiwać należałoby nie w treści art. 459 § 2 k.p.k. – który stanowi tylko reguły ogólne w tym zakresie, lecz w przepisach rozdziału 2 ustawy, dotyczących bezpośrednio wyłączenia sędziego. Zaskarżony przepis art. 459 § 2 k.p.k. nie zawiera przy tym żadnego wyłączenia dopuszczalności zaskarżenia postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, a tym samym nie sposób uznać, by prowadził do pominięcia kontroli instancyjnej w tym zakresie. Jej istnienie lub brak uzależnione są bowiem jedynie od kształtu szczegółowej regulacji w zakresie postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego. Przyjęcie innego założenia oznaczałoby konieczność zawarcia w treści art. 459 § 2 k.p.k. kazuistycznego i wyczerpującego wyliczenia wszystkich sytuacji, w których zażalenie przysługuje na inne postanowienia niż postanowienia dotyczące środków zabezpieczających i postanowień zamykających drogę do wydania wyroku. Tylko w takiej sytuacji, w której do czynienia mielibyśmy z owym enumeratywnym wyliczeniem, możliwe byłoby przyjęcie, że brak w zaskarżonym przepisie postanowienia w przedmiocie europejskiego nakazu aresztowania oznacza jego pominięcie i tym samym spełnione zostałyby przesłanki do merytorycznego rozpoznania stawianych w skardze zarzutów. Tym samym uznać należy, że istota zarzutów skarżącego nie jest w sposób oczywisty związana z treścią zaskarżonego przepisu, co wyłącza dopuszczalność orzekania w tym zakresie. Podobne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 25 października 2006 r. (Ts 87/06, OTK ZU nr 5/B/2006, poz. 246), w którym Trybunał oceniał zarzuty dotyczące art. 459 § 2 k.p.k., w zakresie, w jakim nie przewidują zażalenia na postanowienie w przedmiocie zastosowania europejskiego nakazu aresztowania. W postanowieniu tym Trybunał wskazał, że zaskarżony art. 459 § 2 k.p.k. „w sposób oczywisty nie stanowił podstawy wskazanego naruszenia praw i wolności skarżącego, albowiem w istocie nie zawierał żadnego wyłączenia możliwości zaskarżenia postanowienia o zastosowaniu europejskiego nakazu aresztowania, stanowiąc jedynie ogólne reguły stosowania zażalenia”. Ustalenia Trybunału dokonane w postanowieniu Ts 87/06 pozostają aktualne i mają zastosowanie do niniejszej skargi konstytucyjnej. Powyższe prowadzi do uznania oczywistej bezzasadności zarzutów skarżącego. W tym stanie rzeczy, należy odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.