Ts 28/11

Trybunał Konstytucyjny2013-03-21
SAOSinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnaTrybunał KonstytucyjnyKodeks karnystosowanie prawaakt stosowania prawakognicja TKzażalenie

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżący kwestionowali praktykę stosowania prawa, a nie jego zgodność z Konstytucją.

Skarżący Jan i Tadeusz G. zakwestionowali zgodność art. 253 § 1 Kodeksu karnego z Konstytucją, jednak Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu ich skardze, wskazując, że przedmiotem skargi była praktyka stosowania prawa, a nie sama ustawa. W zażaleniu skarżący zarzucili błędy w ustaleniu stanu faktycznego i zakresu kognicji Trybunału. Trybunał uznał jednak, że postanowienie o odmowie było prawidłowe, ponieważ Trybunał nie kontroluje aktów stosowania prawa.

W niniejszej sprawie Jan i Tadeusz G. wnieśli skargę konstytucyjną kwestionującą zgodność art. 253 § 1 Kodeksu karnego z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając, że skarżący zakwestionowali nie tyle sam przepis, co jego interpretację i stosowanie przez sądy, co pozostaje poza kognicją Trybunału. Skarżący wnieśli zażalenie, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego, nadmierny formalizm oraz zbyt późne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania kar. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając zażalenie na posiedzeniu niejawnym, stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Podkreślono, że Trybunał jako sąd prawa nie jest władny kontrolować aktów stosowania prawa, nawet jeśli prowadzą one do niekonstytucyjnych skutków. Skarga konstytucyjna powinna dotyczyć ograniczenia praw lub wolności konstytucyjnych wynikającego bezpośrednio z ustawy, a nie naruszenia spowodowanego indywidualnym aktem stosowania prawa. Trybunał wyjaśnił również kwestię rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania kar, wskazując, że nie może on być rozpoznany przed rozstrzygnięciem o dopuszczalności samej skargi. W konsekwencji zażalenie nie zostało uwzględnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Trybunał Konstytucyjny nie jest właściwy do kontrolowania aktów stosowania prawa, nawet jeśli prowadzą one do niekonstytucyjnych skutków. Skarga konstytucyjna powinna dotyczyć ograniczenia praw lub wolności konstytucyjnych wynikającego bezpośrednio z ustawy lub innego aktu normatywnego.

Uzasadnienie

Trybunał podkreślił, że jego rolą nie jest kontrola indywidualnych aktów stosowania prawa, a jedynie kontrola zgodności z Konstytucją przepisów prawa stanowionego. Kwestionowanie sposobu interpretacji prawa przez sądy lub wadliwego ustalenia stanu faktycznego nie mieści się w kognicji Trybunału.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Jan G.osoba_fizycznaskarżący
Tadeusz G.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (13)

Główne

k.k. art. 253 § 1

Kodeks karny

Kwestionowany przepis, którego stosowanie było przedmiotem skargi.

Pomocnicze

ustawa o TK art. 36 § 4

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

ustawa o TK art. 49

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

ustawa o TK art. 25 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

ustawa o TK art. 36 § 6

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

ustawa o TK art. 36 § 7

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

ustawa o TK art. 50

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

ustawa nowelizująca

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy o Policji, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks karny oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 42 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 42 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trybunał Konstytucyjny nie jest właściwy do badania aktów stosowania prawa. Skarga konstytucyjna powinna dotyczyć przepisów prawa, a nie ich interpretacji przez sądy. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia jest niemożliwe przed rozstrzygnięciem o dopuszczalności skargi, jeśli brak jest podstaw formalnych.

Odrzucone argumenty

Trybunał błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze w sposób niezasadny. Postanowienie Trybunału wyraża błędny pogląd co do zakresu kognicji Trybunału. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania kar nastąpiło zbyt późno. Skarga zawierała adekwatny i samodzielny wzorzec konstytucyjny (art. 42 ust. 1 Konstytucji).

Godne uwagi sformułowania

ocena stosowania prawa przez sądy pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego Trybunał, jako sąd prawa, nie jest władny kontrolować aktów stosowania prawa skarga konstytucyjna dotyczy bowiem ochrony tych praw lub wolności konstytucyjnych, których ograniczenie wynika bezpośrednio z ustawy bądź innego aktu normatywnego, a nie zaś tych, które doznały naruszenia w rezultacie wydania indywidualnego aktu stosowania prawa

Skład orzekający

Maria Gintowt-Jankowicz

przewodnicząca

Teresa Liszcz

sprawozdawca

Andrzej Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji Trybunału Konstytucyjnego w zakresie kontroli konstytucyjności przepisów prawa i aktów stosowania prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki skargi konstytucyjnej i postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie precyzyjnie określa granice kognicji Trybunału Konstytucyjnego, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się skargami konstytucyjnymi. Pokazuje, że Trybunał nie jest instancją odwoławczą od błędnych interpretacji sądów.

Trybunał Konstytucyjny: Nie jesteśmy od poprawiania błędów sądów!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
150/2/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 21 marca 2013 r. Sygn. akt Ts 28/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz – przewodnicząca Teresa Liszcz – sprawozdawca Andrzej Wróbel, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 grudnia 2012 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Jana i Tadeusza G., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 stycznia 2011 r. Jan i Tadeusz G. (dalej: skarżący) zakwestionowali zgodność art. 253 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k.), uchylonego ustawą z dnia 20 maja 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy o Policji, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks karny oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 98, poz. 626; dalej: ustawa nowelizująca), z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 7 grudnia 2012 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze. Skarżący przedmiotem skargi konstytucyjnej uczynili przyjęcie niekorzystnej dla nich interpretacji zakwestionowanego przepisu, a ocena stosowania prawa przez sądy pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucają, że Trybunał błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, a w konsekwencji niezasadnie odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze. W ocenie skarżących, postanowienie Trybunału wyraża błędny pogląd co do zakresu kognicji Trybunału i stanowi wyraz nadmiernego formalizowania szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Ponadto skarżący podnoszą, że rozpoznanie przez Trybunał wniosku o wstrzymanie wykonania kar pozbawienia wolności dopiero w postanowieniu o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu nasuwa wątpliwości co do konstytucyjności tej praktyki. Skarżący wskazują również, że skarga zawierała adekwatny i samodzielny wzorzec konstytucyjny, tj. art. 42 ust. 1 Konstytucji, i nie można jej było odmówić nadania dalszego biegu z uwagi na braki w tym zakresie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada – w granicach podniesionych w zażaleniu zarzutów – czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo ustalił istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty sformułowane w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Trybunał zwraca uwagę, że podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu było uczynienie przedmiotem skargi praktyki stosowania przepisu i to – jak wykazali skarżący – praktyki nieutrwalonej. Trybunał, jako sąd prawa, nie jest władny kontrolować aktów stosowania prawa, nawet jeżeli in concreto prowadziłyby one do niekonstytucyjnych skutków (zob. postanowienia TK z: 28 lutego 2012 r., SK 27/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 20; 13 października 2008 r., SK 20/08, OTK ZU nr 8/A/2008, poz. 146; a także wyrok TK z 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 101). Nie oznacza to bynajmniej, że Trybunał może badać zgodność z Konstytucją tylko takich przepisów, które nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Merytoryczne rozpoznanie skargi zależy jednak w dużej mierze od konstrukcji samej skargi i zawartej w niej argumentacji. W związku z powyższym za niedopuszczalną należy uznać skargę, której zarzuty odnoszą się do sposobu interpretowania prawa przez sądy lub wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Skarga konstytucyjna dotyczy bowiem ochrony tych praw lub wolności konstytucyjnych, których ograniczenie wynika bezpośrednio z ustawy bądź innego aktu normatywnego, a nie zaś tych, które doznały naruszenia w rezultacie wydania indywidualnego aktu stosowania prawa (zob. postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Trzeba podkreślić, że rolą Trybunału Konstytucyjnego nie jest ujednolicanie orzecznictwa sądowego, a zatem zarzuty skargi nie mogą być oparte na istnieniu rozbieżności w orzecznictwie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżący w zażaleniu nie podważyli trafności stanowiska Trybunału wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego zbyt późnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania kar pozbawienia wolności, które odbywają skarżący, Trybunał zauważa, że nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia może nastąpić na dwa sposoby. Jeśli skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek określonych w art. 50 ustawy o TK, Trybunał wydaje osobne postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku. Jednakże w przypadku, gdy nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia wynika z braku spełnienia przesłanek formalnych samej skargi konstytucyjnej, Trybunał z oczywistych przyczyn nie może rozpoznać wniosku przed wydaniem postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zawarte na końcu kwestionowanego postanowienia uwagi dotyczące przywołanych przez skarżących wzorców konstytucyjnych mają tylko charakter porządkujący. Podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu w sprawie skarżących nie był brak wskazania adekwatnego i samodzielnego wzorca konstytucyjnego, lecz skierowanie zarzutów skargi przeciwko praktyce stosowania prawa. Skarżący zasadnie podnoszą, że art. 42 ust. 1 Konstytucji mógłby być samodzielnym i adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjnej w ich sprawie. Z tego właśnie względu nie został w zakwestionowanym postanowieniu wymieniony jako nieprawidłowy. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI