Ts 265/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M.J. złożył skargę konstytucyjną, w której podniósł zarzuty niezgodności z Konstytucją szeregu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 126 § 1, art. 126 § 1 pkt 6, art. 394 § 3, art. 130 § 1, art. 394[1a] § 1 k.p.c.). Kwestionował m.in. ograniczenie pojęcia pisma i podpisu do formy papierowej, mechanizm ograniczenia prawa do sądu związany z opłatami, a także dwuetapowe rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 9 października 2024 r. odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że pismo skarżącego z 19 lipca 2023 r., informujące o pozostawieniu zażalenia w aktach bez dalszych czynności, nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 77 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, domagając się m.in. skierowania pytania prejudycjalnego dotyczącego zgodności art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK z Konstytucją oraz kwestionując wydanie postanowienia w składzie jednoosobowym. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając zażalenie, nie uwzględnił go. Podtrzymał stanowisko, że pismo z 19 lipca 2023 r. nie jest orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, nawet jeśli pojęcie 'ostatecznego orzeczenia' jest autonomiczne. Podkreślił, że skarga konstytucyjna jest wnoszona na zasadach określonych w ustawie, a art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK doprecyzowuje to pojęcie. Odnosząc się do żądania pytania prejudycjalnego, Trybunał stwierdził, że taka forma aktywności procesowej nie jest przewidziana prawem. Wyjaśnił również, że art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wyklucza wydawania orzeczeń w składzie jednoosobowym, jeśli ustawa tak stanowi. Trybunał uznał, że zarzuty skarżącego nie podważają podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu, a kontrola konstytucyjna nie może być przeprowadzana z punktu widzenia prawa międzynarodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'ostatecznego orzeczenia' w kontekście skargi konstytucyjnej, dopuszczalność kontroli konstytucyjnej wyłącznie z perspektywy Konstytucji RP, a nie prawa międzynarodowego, oraz zasady postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Dotyczy specyficznej procedury przed Trybunałem Konstytucyjnym i interpretacji przepisów dotyczących skargi konstytucyjnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pismo informujące o pozostawieniu zażalenia w aktach bez dalszych czynności jest 'ostatecznym rozstrzygnięciem' w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pismo takie nie jest orzeczeniem w rozumieniu wskazanych przepisów, ponieważ nie przybiera formy prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego przez sąd w ramach wyczerpania drogi prawnej.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że choć pojęcie 'ostatecznego orzeczenia' jest autonomiczne, to skarga konstytucyjna jest wnoszona na zasadach określonych w ustawie, a art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK doprecyzowuje to pojęcie. Pismo skarżącego nie spełniało wymogów formalnych żadnej z tych kategorii.
Czy Trybunał Konstytucyjny może wydawać orzeczenia w składzie jednoosobowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli przepisy ustawy (np. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym) na to pozwalają, nawet jeśli art. 190 ust. 5 Konstytucji stanowi o większości głosów w wieloosobowym składzie.
Uzasadnienie
Art. 190 ust. 5 Konstytucji wyraża zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, gdy skład Trybunału jest wieloosobowy, ale nie wyklucza wydawania pewnych rozstrzygnięć (jak odmowa nadania dalszego biegu skardze) w składzie jednoosobowym, zgodnie z przepisami ustawowymi określającymi tryb postępowania.
Czy w skardze konstytucyjnej można kwestionować przepisy prawa krajowego z punktu widzenia prawa międzynarodowego lub unijnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w trybie skargi konstytucyjnej dopuszczalna jest kontrola wyłącznie z punktu widzenia konstytucyjnych wolności lub praw zawartych w Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Art. 79 ust. 1 Konstytucji stanowi, że skargę konstytucyjną wnosi się w celu ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Kontrola z punktu widzenia prawa międzynarodowego lub unijnego nie jest dopuszczalna w tym trybie, niezależnie od tego, czy przepisy te pokrywają się treściowo z Konstytucją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (23)
Główne
u.o.t.p.TK art. 77 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Doprecyzowuje pojęcie 'ostatecznego orzeczenia' z art. 79 ust. 1 Konstytucji, wskazując, że obejmuje ono prawomocny wyrok, ostateczną decyzję lub inne ostateczne rozstrzygnięcie.
u.o.t.p.TK art. 79 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Stanowi podstawę do wniesienia skargi konstytucyjnej w celu ochrony konstytucyjnych wolności lub praw naruszonych przez przepisy prawa.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa kontroli w skardze konstytucyjnej skarżącego (prawo do rzetelnego procesu sądowego).
k.p.c. art. 126 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy formy pisma procesowego i podpisu, kwestionowany przez skarżącego.
k.p.c. art. 126 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy formy pisma procesowego i podpisu, kwestionowany przez skarżącego.
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy opłat od pism procesowych, kwestionowany przez skarżącego.
k.p.c. art. 394 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na zarządzenie o zwrocie pozwu, kwestionowany przez skarżącego.
k.p.c. art. 394[1a] § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienie referendarza, kwestionowany przez skarżącego.
k.p.c. art. 126 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Kwestionowany przez skarżącego w zakresie definicji pisma i podpisu.
k.p.c. art. 126 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Kwestionowany przez skarżącego w zakresie definicji pisma i podpisu.
k.p.c. art. 130 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Kwestionowany przez skarżącego w zakresie opłat.
k.p.c. art. 394 § § 3
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Kwestionowany przez skarżącego.
k.p.c. art. 394[1a] § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Kwestionowany przez skarżącego.
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 61 § ust. 5
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Przyznaje skarżącemu prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu.
Konstytucja art. 78 § § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy formy podpisu, przywołany przez skarżącego w kontekście art. 126 k.p.c.
Konstytucja art. 190 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje skład i sposób podejmowania rozstrzygnięć przez Trybunał Konstytucyjny (większość głosów).
Konstytucja art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wyczerpania drogi prawnej przez sąd.
Konstytucja art. 191 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa podmioty uprawnione do występowania z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją.
Konstytucja art. 197
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Umożliwia ustawowe określenie trybu postępowania przed Trybunałem.
k.p.c. art. 394 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozpoznania zażalenia na zarządzenie o zwrocie pozwu przez Sąd Apelacyjny.
k.p.c. art. 398[23] § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skargi na postanowienie referendarza.
k.p.c. art. 398[23] § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy właściwości sądu do rozpoznania skargi na postanowienie referendarza.
k.p.c. art. 398[23] § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu rozpoznającego skargę na postanowienie referendarza.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo skarżącego z 19 lipca 2023 r. nie jest ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. • Skarga konstytucyjna jest wnoszona na zasadach określonych w ustawie, a art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK doprecyzowuje pojęcie 'ostatecznego orzeczenia'. • Nie istnieją podstawy prawne do skierowania przez Trybunał 'pytania prejudycjalnego' na wniosek strony. • Art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wyklucza wydawania orzeczeń w składzie jednoosobowym, jeśli ustawa tak stanowi. • Kontrola konstytucyjna w trybie skargi konstytucyjnej dotyczy wyłącznie zgodności z Konstytucją, a nie z prawem międzynarodowym czy unijnym.
Odrzucone argumenty
Pismo skarżącego z 19 lipca 2023 r. jest ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. • Wydanie postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu w składzie jednoosobowym jest niezgodne z art. 190 ust. 5 Konstytucji. • Należy skierować pytanie prejudycjalne do Trybunału o zbadanie zgodności art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK z Konstytucją. • Przepisy prawa krajowego powinny być badane pod kątem zgodności z prawem unijnym w ramach skargi konstytucyjnej.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'ostatecznego orzeczenia', którym posługuje się art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest terminem autonomicznym • skargę konstytucyjną wnosi się 'na zasadach określonych w ustawie' • nie przewidują takiej formy aktywności procesowej [pytania prejudycjalnego] • nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Bogdan Święczkowski
członek
Rafał Wojciechowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'ostatecznego orzeczenia' w kontekście skargi konstytucyjnej, dopuszczalność kontroli konstytucyjnej wyłącznie z perspektywy Konstytucji RP, a nie prawa międzynarodowego, oraz zasady postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przed Trybunałem Konstytucyjnym i interpretacji przepisów dotyczących skargi konstytucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i procedury przed Trybunałem Konstytucyjnym, co jest istotne dla prawników. Wyjaśnia kluczowe kwestie formalne dotyczące dopuszczalności skargi.
“Czy pismo z sądu to już 'ostateczne orzeczenie'? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia zasady skargi konstytucyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.