Ts 25/12

462/5/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 18 czerwca 2013 r. Sygn. akt Ts 25/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej W.Ż. w sprawie zgodności: art. 100 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 lutego 2012 r. (data nadania) W.Ż. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 100 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) „w zakresie, w jakim jego dyspozycja ogranicza osobie niebędącej stroną postępowania, możliwość powzięcia wiedzy o podstawach odmowy wszczęcia postępowania karnego, a tym samym zamyka jej drogę do skorzystania z prawa żądania wznowienia zakończonego prawomocnym wyrokiem postępowania cywilnego, z uwagi na ograniczenie wprowadzone przez art. 404 [ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.); dalej: k.p.c.]”, z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Postanowieniem z 6 września 2006 r. (sygn. akt VI Po 120/06) Sąd Rejonowy dla Warszawy-Pragi-Północ – VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił złożoną przez skarżącego skargę o wznowienie postępowania cywilnego. Zażalenie skarżącego na to rozstrzygnięcie oddalił Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie – VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 15 listopada 2007 r. (sygn. akt VII Pz 148/07), doręczonym skarżącemu dopiero 27 września 2011 r. W skardze konstytucyjnej wskazano, że zgodnie z art. 404 k.p.c. wznowienia postępowania cywilnego z powodu przestępstwa można żądać między innymi wówczas, gdy postępowanie karne dotyczące danego czynu nie może być wszczęte lub zostało umorzone z przyczyn innych niż brak dowodów. Aby wnieść skargę o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy postępowanie karne zostało umorzone, trzeba więc zdobyć informacje o przyczynach tego umorzenia. Dlatego, zdaniem skarżącego, art. 100 § 2 k.p.k., który przewiduje doręczenie postanowienia o umorzeniu postępowania jedynie stronom postępowania karnego, uniemożliwia podmiotom, które nie były stronami tego postępowania, wznowienie postępowania cywilnego na podstawie art. 404 k.p.c. Tym samym narusza art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: podanie daty wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej; doręczenie odpisu postanowienia o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej oraz pisma o wyznaczeniu adwokata Grzegorza Podlasiewicza pełnomocnikiem skarżącego; doręczenie odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ z 6 września 2006 r. oraz odpisu postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 15 listopada 2007 r. z uzasadnieniami wraz z 4 kopiami; wskazanie, w jakim zakresie zaskarżony przepis stanowił podstawę wydania orzeczenia, które skarżący uważa za ostateczne w rozumieniu art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; oraz dokładne określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych praw i wolności skarżącego, wyrażonych w art. 77 ust. 2 Konstytucji, przez zaskarżony art. 100 § 2 k.p.k. Pełnomocnik skarżącego ustosunkował się do powyższego zarządzenia w piśmie z 28 stycznia 2013 r. Wyjaśnił, że wniosek skarżącego o wyznaczenie dla niego pełnomocnika z urzędu został złożony 10 października 2012 r. Ponadto pełnomocnik skarżącego przesłał dokumenty wyszczególnione w zarządzeniu i wskazał, że za ostateczne rozstrzygnięcie w swojej sprawie skarżący uważa postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 15 listopada 2007 r., którym oddalono zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący podał okoliczność, że orzeczenie, którego wzruszenia się domagał, zostało oparte na podrobionym lub przerobionym dokumencie, o czym zawiadomił Prokuraturę Rejonową Warszawa-Wola. Postępowanie karne w tej sprawie zostało jednak umorzone. Pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na to, że w uzasadnieniu postanowienia z 15 listopada 2007 r. sąd okręgowy stwierdził między innymi, że skarżący nie wykazał, iż powodem umorzenia postępowania karnego nie był brak dowodów, a więc że spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania wskazane w art. 403 § 1 w związku z art. 404 k.p.c. Niemożność wykazania tej okoliczności wynikała natomiast – zdaniem skarżącego – z treści zaskarżonego art. 100 § 2 k.p.k., który ogranicza możliwość zapoznania się z powodami umorzenia postępowania karnego osobom niebędącym jego stronami. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka ochrony wolności i praw, precyzuje ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). W świetle powyższych unormowań konstytucyjnych i ustawowych nie ulega wątpliwości, że przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być wskazanie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia, a zarazem doprowadził do naruszenia wolności lub praw wskazanych jako podstawa skargi konstytucyjnych. W związku z tym obowiązkiem skarżącego jest dołączenie do skargi konstytucyjnej orzeczenia, które wykazuje tę złożoną kwalifikację, tzn. zostało wydane na podstawie przepisów będących przedmiotem wniesionej skargi i prowadzi do niedozwolonej ingerencji w sferę konstytucyjnie chronionych praw podmiotowych. Niespełnienie tego wymogu, podobnie jak oczywista bezzasadność skargi, skutkuje odmową nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zasadniczym powodem odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej wniesionej w niniejszej sprawie jest ustalenie, że zaskarżony przepis nie był podstawą orzeczenia, które skarżący wskazuje jako ostateczne rozstrzygnięcie o swoich wolnościach lub prawach. Postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 15 listopada 2007 r., wskazane przez skarżącego jako ostateczne orzeczenie, na podstawie którego wniósł on skargę konstytucyjną, zakończyło postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o wznowienie postępowania cywilnego. Nie można przyjąć, że podstawą prawną jego wydania był art. 100 § 2 k.p.k., który mówi o doręczaniu orzeczeń w postępowaniu karnym. Postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 15 listopada 2007 r. nie dotyczy doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania karnego w sprawie, w której skarżący składał zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Przedmiotem tego orzeczenia jest stwierdzenie, że sąd pierwszej instancji słusznie odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę o wznowienie postępowania. Jako jeden z powodów wydania takiego rozstrzygnięcia sąd okręgowy podał okoliczność, że skarżący nie wykazał jakoby powodem umorzenia postępowania karnego w sprawie posłużenia się w sprawie, w której żądał wznowienia postępowania, sfałszowanym dokumentem, nie był brak dowodów. Podstawą orzeczenia w tym zakresie były zatem art. 403 § 1 i art. 404 k.p.c., nie zaś przepisy procedury karnej dotyczące zasad informowania osób zainteresowanych wynikiem postępowania przygotowawczego o podstawach wydanych w nim orzeczeń. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd okręgowy w ogóle nie odwoływał się też do przepisów procedury karnej, w tym do zaskarżonego art. 100 §2 k.p.k. Samo wskazanie przez skarżącego, że powodem niewykazania przez niego zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania cywilnego było nieotrzymanie odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania karnego, nie uzasadnia stwierdzenia, że art. 100 § 2 k.p.k. był podstawą orzeczeń wydanych w cywilnym postępowaniu wznowieniowym. Na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK stanowi to samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postawiony przez skarżącego zarzut, jakoby art. 100 § 2 k.p.k. uniemożliwiał mu zapoznanie się z treścią postanowienia o umorzeniu postępowania karnego, jest oczywiście bezzasadny. Przepis ten wymienia podmioty, którym należy doręczyć orzeczenie lub zarządzenie wydane poza rozprawą. Nie uniemożliwia jednak zapoznania się z treścią wydanego orzeczenia innym podmiotom. Możliwość taką wyraźnie przewiduje art. 156 § 5 k.p.k., który stanowi, że w wyjątkowych wypadkach, za zgodą prokuratora, akta postępowania przygotowawczego mogą być udostępnione osobom innym niż strony tego postępowania. Skarżący nie wskazał jednak, że w niniejszej sprawie ubiegał się o uzyskanie takiej zgody. Na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK oczywista bezzasadność zarzutów sformułowanych w skardze konstytucyjnej również jest samodzielną przesłanką odmowy nadania jej dalszego biegu. Wziąwszy powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.