Ts 215/13

Trybunał Konstytucyjny2013-10-08
SAOSubezpieczenia społeczneodpowiedzialność za składkiŚredniakonstytucyjny
ordynacja podatkowaskładki ZUSodpowiedzialność zarząduskarga konstytucyjnaTrybunał Konstytucyjnypostępowanie cywilneprawo ubezpieczeń społecznych

Trybunał Konstytucyjny zawiesił postępowanie w sprawie skargi konstytucyjnej dotyczącej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółki, oczekując na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w sprawie kasacji.

Skarżąca J.Z. wniosła skargę konstytucyjną kwestionującą przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności członków zarządu za zaległe składki na ubezpieczenia społeczne. Sprawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego po tym, jak Sąd Apelacyjny w Poznaniu orzekł o odpowiedzialności skarżącej, mimo wcześniejszego wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze uchylającego tę odpowiedzialność. Trybunał Konstytucyjny zawiesił postępowanie, uznając, że skarga konstytucyjna ma charakter subsydiarny i należy poczekać na zakończenie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym, które może wpłynąć na ocenę naruszenia praw konstytucyjnych.

Skarżąca J.Z. złożyła skargę konstytucyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przez art. 116 § 1 w związku z art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 14 stycznia 2005 r. do 1 stycznia 2009 r.) szeregu przepisów Konstytucji RP, w tym zasad sprawiedliwości społecznej, prawidłowej legislacji, proporcjonalności oraz równej ochrony praw majątkowych. Skarga dotyczyła odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu spółki „Dekoratex” Sp. z o.o. za zaległe składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Sprawa przeszła przez Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, który stwierdził brak odpowiedzialności skarżącej, a następnie przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu, który zmienił ten wyrok, uznając odpowiedzialność skarżącej za określone okresy. Po wyroku Sądu Apelacyjnego, skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego oraz skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny, działając na podstawie przepisów ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz Kodeksu postępowania cywilnego, postanowił zawiesić postępowanie. Uzasadnieniem tej decyzji był subsydiarny charakter skargi konstytucyjnej oraz fakt, że postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym mogło wpłynąć na ustalenie podstaw wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Trybunał podkreślił, że nie może podejmować rozstrzygnięć przed zakończeniem postępowania przez sądy powszechne lub Sąd Najwyższy, gdyż oznaczałoby to wkroczenie w ich kompetencje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Trybunał Konstytucyjny zawiesił postępowanie, uznając, że skarga konstytucyjna jest subsydiarnym środkiem ochrony praw i wolności, a postępowanie przed Sądem Najwyższym w sprawie kasacji może wpłynąć na ocenę konstytucyjności zakwestionowanych przepisów.

Uzasadnienie

Trybunał podkreślił subsydiarny charakter skargi konstytucyjnej i konieczność oczekiwania na zakończenie postępowania przed sądem powszechnym lub Sądem Najwyższym, jeśli może ono wpłynąć na ocenę naruszenia praw konstytucyjnych. Bez rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego nie można badać potencjalnego naruszenia praw skarżącej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zawieszenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
J.Z.osoba_fizycznaskarżąca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górzeinstytucjaorgan
Zakład Dywanów i Chodników „Dekoratex” Sp. z o.o.spółkaspółka

Przepisy (9)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 116 § § 1 w związku z § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Zakwestionowane brzmienie przepisów dotyczące odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Pomocnicze

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady sprawiedliwości społecznej, prawidłowej legislacji i określoności prawa.

Konstytucja art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada konieczności, przydatności i proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych wolności i praw.

Konstytucja art. 32 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości i niedyskryminowania.

Konstytucja art. 64 § ust. 1-3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równej ochrony praw majątkowych.

u.s.u.s. art. 31

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie odpowiedzialności za składki.

ustawa o TK art. 47

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Zasady wnoszenia skargi konstytucyjnej.

ustawa o TK art. 20

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa do zawieszenia postępowania.

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zawieszenia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Subsydiarny charakter skargi konstytucyjnej i konieczność oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Najwyższy.

Godne uwagi sformułowania

Skarga konstytucyjna jest szczególnym, a zarazem subsydiarnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Bez orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego po rozpoznaniu skargi kasacyjnej nie można badać naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej ze względu na potencjalność tego naruszenia.

Skład orzekający

Teresa Liszcz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty skargi konstytucyjnej i zasady zawieszania postępowań przez Trybunał Konstytucyjny w związku z toczącymi się innymi postępowaniami sądowymi."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i proceduralnego, nie rozstrzyga meritum sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań konstytucyjnych i ich relację z innymi postępowaniami sądowymi, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Trybunał Konstytucyjny zawiesza sprawę: dlaczego czekamy na Sąd Najwyższy?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
434/5/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 8 października 2013 r. Sygn. akt Ts 215/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Liszcz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.Z. w sprawie zgodności: art. 116 § 1 w związku z art. 116 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.) z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: zawiesić postępowanie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 23 lipca 2013 r. J.Z. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 116 § 1 w związku z art. 116 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.; dalej: ustawa podatkowa), w brzmieniu obowiązującym od 14 stycznia 2005 r. do 1 stycznia 2009 r., z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górze (dalej: ZUS) w decyzji z 19 października 2007 r. (nr 35/2007, znak RD/510000/451/2007/9290093551) orzekł o przeniesieniu na skarżącą, jako członka zarządu spółki Zakład Dywanów i Chodników „Dekoratex” Sp. z o.o. (dalej: spółka), odpowiedzialności za zaległe należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (dalej: FUS) za okresy wskazane w tej decyzji. Decyzją z 11 lipca 2011 r. (nr 17/2011, znak RD/510000/451/17/2011/13585/RED) ZUS zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że zawęził zakres odpowiedzialności skarżącej. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji ZUS. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze – IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń wyrokiem z 27 czerwca 2012 r. (sygn. akt IV U 491/09) zmienił zaskarżone decyzje i stwierdził, że skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za należności z tytułu składek na FUS za wskazane w decyzjach okresy w określonych w nich kwotach. Na skutek apelacji ZUS Sąd Apelacyjny w Poznaniu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 21 marca 2013 r. (sygn. akt III AUa 977/12) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uznał odpowiedzialność skarżącej za należności z tytułu składek na FUS za okres od listopada 2003 r. do października 2004 r. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem pełnomocnik skarżącej otrzymał 23 kwietnia 2013 r. Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Natomiast 23 lipca 2013 r. skierowała skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego. Jak Trybunał Konstytucyjny ustalił z urzędu, 1 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu przekazał skargę kasacyjną (sygn. akt III WSCU 84/13) do Sądu Najwyższego. W ocenie skarżącej zakwestionowane regulacje ustawy podatkowej w związku z odesłaniem zawartym w art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.) naruszają w szczególności: zasady sprawiedliwości społecznej, prawidłowej legislacji i określoności prawa (art. 2 Konstytucji), zasadę konieczności, przydatności i proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), zasadę równości i niedyskryminowania w życiu społecznym i gospodarczym (art. 32 Konstytucji) oraz zasadę równej ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji) przez zróżnicowanie pozycji podmiotów (członek zarządu odpowiadający za zaległości finansowe spółki) znajdujących się w takiej samej sytuacji – w zależności od tego, czy wierzycielem spółki jest Skarb Państwa czy podmiot prawa prywatnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym, a zarazem subsydiarnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw, przysługującym na zasadach określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 47 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Pomocniczy charakter skargi konstytucyjnej wyraża się między innymi w niemożności prowadzenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, w sytuacji gdy w sprawie będącej podstawą skargi konstytucyjnej toczy się postępowanie sądowe. Jak długo trwa rozpatrywanie sprawy przez sądy powszechne, administracyjne bądź – w pewnych przypadkach – przez Sąd Najwyższy, tak długo istnieje szansa na usunięcie stanu ewentualnego naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw podmiotów postępowania. Trybunał nie może podejmować rozstrzygnięć przed zakończeniem postępowania przez sąd, gdyż oznaczałoby to wkraczanie Trybunału w kompetencje zastrzeżone przez Konstytucję dla organów wymiaru sprawiedliwości. Trybunał uznaje za zasadne przypomnieć, że choć nie w każdym przypadku zainicjowanie wszelkich procedur pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy jest wymagane do spełnienia przesłanek skargi konstytucyjnej (tak jest np. w przypadku skargi kasacyjnej w sprawach cywilnych i kasacji w sprawach karnych), to jednak w sytuacji, w której zostały one już wszczęte i mogą mieć wpływ na ustalenie podstaw wystąpienia ze skargą konstytucyjną, uzasadnione staje się zawieszenie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym do czasu ich zakończenia (zob. postanowienia TK z: 4 grudnia 2007 r., Ts 190/07, niepubl.; 12 lutego 2007 r., Ts 4/07, niepubl.). Bez orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego po rozpoznaniu skargi kasacyjnej nie można badać naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej ze względu na potencjalność tego naruszenia. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 20 ustawy o TK oraz art. 177 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) Trybunał zawiesił niniejsze postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Najwyższym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI