Ts 204/11

150/1/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 14 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 204/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz – przewodnicząca Adam Jamróz – sprawozdawca Wojciech Hermeliński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 października 2011 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Edwarda D., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 lipca 2011 r. (data nadania) Edward D. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 3989 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) „w zakresie w jakim przepis ten narusza powszechne prawo do dochodzenia naruszonych praw i wolności poprzez zbyt wąski zakres normowania odnośnie zasad i wymogów jakim powinno odpowiadać uzasadnienie postanowienia w przedmiocie przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania”, z art. 2 w związku z art. 7 w związku z art. 31 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego nieuregulowanie w zaskarżonym przepisie szczegółowych „zasad i wymogów”, jakie powinno spełniać uzasadnienie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stanowi niezgodne z Konstytucją pominięcie prawodawcze. Narusza w szczególności wymogi prawidłowej legislacji, zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadę działania organów władzy sądowniczej na podstawie i w granicach prawa, powszechne prawo do dochodzenia naruszonych praw i wolności, prawo obywatela do rzetelnego procesu, a także zakaz zamykania obywatelowi drogi sądowej. Postanowieniem z 10 października 2011 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Wskazuje bowiem na brak uregulowania zasad dotyczących uzasadniania postanowień o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w sytuacji gdy do postanowień tych – w myśl przepisów odsyłających do odpowiedniego stosowania w postępowaniu przed Sądem Najwyższym przepisów regulujących postępowanie przed sądami pierwszej i drugiej instancji – mają zastosowanie ogólne zasady dotyczące uzasadniania rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu cywilnym. Ponadto Trybunał wskazał, że przynajmniej częściowo zarzuty podniesione w skardze konstytucyjnej dotyczyły sfery stosowania prawa – odnosiły się bowiem do zdawkowości uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego, wynikającej z nieprawidłowej praktyki, nie zaś treści normatywnej art. 3989 k.p.c. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Trybunał błędnie przyjął, że skarga konstytucyjna dotyczy braku uregulowania warunków, jakie musi spełniać uzasadnienie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (a więc braku normy), w sytuacji gdy w skardze zarzucono zbyt wąski zakres normy istniejącej. Tym samym skarga dotyczy pominięcia prawodawczego, nie zaś zaniechania prawodawczego, do orzekania o którym Trybunał Konstytucyjny nie ma kompetencji. Ponadto, pełnomocnik skarżącego podniósł, że Trybunał pominął w rozważaniach uzasadniających uznanie skargi konstytucyjnej za oczywiście bezzasadną kwestię stosowania art. 357 § 2 k.p.c. do postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz niesłusznie przyjął, że do takiego postanowienia znajdują zastosowanie przepisy dotyczące uzasadniania orzeczeń przez sąd pierwszej i drugiej instancji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają dokonanych w nim ustaleń i nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Trybunał Konstytucyjny zauważa, że – wbrew temu, co mogłoby wynikać z treści zażalenia wniesionego w niniejszej sprawie – w zaskarżonym postanowieniu nie stwierdzono, jakoby zarzuty skarżącego dotyczyły zaniechania prawodawczego i dlatego nie mogły być przedmiotem rozpoznania przez Trybunał. Rzeczywiście, jak podnosi skarżący, Trybunał Konstytucyjny rozróżnia w swoim orzecznictwie sytuację, w której wnioskodawca stawia zarzut, iż ustawodawca nie wydał określonego aktu normatywnego, pomimo że obowiązek jego wydania wynika z obowiązujących norm konstytucyjnych (zaniechanie prawodawcze), od sytuacji, w której istniejącemu uregulowaniu zarzuca się brak pewnych elementów, których istnienie warunkowałoby konstytucyjność danej regulacji (pominięcie prawodawcze). O ile pierwsza z wymienionych sytuacji pozostaje poza kognicją Trybunału, o tyle druga może być przedmiotem orzekania. Jak bowiem wielokrotnie podkreślał Trybunał, zarzut niekonstytucyjności aktu normatywnego może dotyczyć zarówno tego, co ustawodawca w danym akcie unormował, jak i tego, co w akcie tym pominął, choć postępując zgodnie z Konstytucją, powinien był unormować (zob. np. wyroki TK z 8 listopada 2005 r., SK 25/02, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 112 oraz 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 39). W zaskarżonym postanowieniu Trybunał nie uznał jednak, że argumentacja skarżącego dotycząca braku uregulowania w art. 3989 k.p.c. zasad i wymogów, jakie powinno spełniać uzasadnienie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stanowi zarzut zaniechania prawodawczego. Wskazał natomiast, że zarzut ten, nawet jeśli odnosi się do pominięcia prawodawczego, jest oczywiście bezzasadny i z tego powodu odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że poczynione w postanowieniu z 10 października 2011 r. ustalenia odnośnie do oczywistej bezzasadności skargi konstytucyjnej są prawidłowe. Trybunał słusznie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że nie ma konieczności odrębnego uregulowania w art. 3989 k.p.c. warunków, jakie ma spełniać uzasadnienie postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, w sytuacji gdy zastosowanie znajdują do niego odpowiednio przepisy dotyczące uzasadniania rozstrzygnięć wydanych przez sądy pierwszej i drugiej instancji. Niezasadne jest przy tym stwierdzenie pełnomocnika skarżącego, że Trybunał niesłusznie pominął kwestię stosowania w tzw. przedsądzie kasacyjnym art. 357 § 2 k.p.c., nieprzewidującego sporządzania uzasadnień postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, od których nie przysługuje środek zaskarżenia. Jak bowiem podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, od czasu wejścia w życie wyroku TK z 30 maja 2007 r. (SK 68/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53) i utraty mocy obowiązującej przez art. 3989 § 2 zdanie drugie k.p.c., Sąd Najwyższy ma obowiązek uzasadniać postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uznany w tym wyroku za niezgodny z Konstytucją przepis stanowił bowiem wyjątek od ogólnej zasady uzasadniania postanowień kończących postępowanie w sprawie, wyrażonej w art. 387 § 1 k.p.c., który na podstawie art. 39821 k.p.c. znajduje zastosowanie do postępowania przed Sądem Najwyższym (zob. wyrok TK z 30 maja 2007 r., SK 68/06, pkt 5 uzasadnienia). Niesłuszny jest więc argument skarżącego, że brak jest podstaw prawnych dla obowiązku uzasadnienia przez Sąd Najwyższy postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Co więcej, takie uzasadnienie zostało sporządzone w sprawie skarżącego, która legła u podstaw wniesienia skargi konstytucyjnej. Wbrew twierdzeniom podniesionym w zażaleniu, Trybunał prawidłowo wskazał również, że do uzasadnienia postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy dotyczące uzasadnień orzeczeń sądów pierwszej i drugiej instancji, mimo że odnoszą się one między innymi do dokonanych przez te sądy ustaleń faktycznych, których nie dokonuje w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy. Z nakazu odpowiedniego stosowania tych przepisów wynika bowiem konieczność dostosowania treści uzasadnienia postanowienia wydanego przez Sąd Najwyższy do specyfiki postępowania kasacyjnego. Kwestia prawidłowości takiego dostosowania oraz wystarczającej staranności w sporządzeniu uzasadnienia w konkretnej sprawie jest natomiast zagadnieniem z zakresu stosowania prawa, które nie może być przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.