Ts 241/13

Trybunał Konstytucyjny2014-11-19
SAOSinnekontrola konstytucyjnościŚredniakonstytucyjny
skarga konstytucyjnaTrybunał Konstytucyjnyprawo do leczeniarozporządzenieprzesłanki formalneakt stosowania prawa

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżąca nie wykazała istnienia ostatecznego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej.

Skarżąca J.G. wniosła skargę konstytucyjną kwestionując przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczące wniosków o leczenie za granicą, wskazując na brak możliwości uzyskania opinii lekarza. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, stwierdzając brak ostatecznego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej. W zażaleniu skarżąca argumentowała, że brak drogi prawnej nie powinien skutkować odmową. Trybunał odrzucił zażalenie, podkreślając, że skarga konstytucyjna wymaga indywidualnego aktu stosowania prawa.

Skarżąca J.G. wniosła skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju z Konstytucją RP. Głównym zarzutem skarżącej był brak możliwości uzyskania opinii lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, niezbędnej do leczenia za granicą, co uniemożliwiało jej skuteczne wyegzekwowanie prawa do leczenia. Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r., odmówił nadania skardze dalszego biegu, wskazując na brak wydania wobec skarżącej jakiejkolwiek decyzji lub orzeczenia sądowego, które legitymowałoby ją do wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie, argumentując, że art. 46 ust. 1 ustawy o TK wymaga wyczerpania drogi prawnej tylko wtedy, gdy jest ona przewidziana, a w tej sprawie była niemożliwa do zrealizowania. Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył zażalenie na posiedzeniu niejawnym i postanowił go nie uwzględnić. W uzasadnieniu podkreślono, że skarga konstytucyjna, zgodnie z art. 79 Konstytucji oraz przepisami ustawy o TK, musi być powiązana z indywidualnym aktem stosowania prawa, czyli ostatecznym rozstrzygnięciem organu władzy publicznej. Trybunał zaznaczył, że nie jest „sądem nad faktami”, a przedmiotem jego oceny jest prawo. Brak pisemnego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wydania ostatecznego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej w formie pisemnej uniemożliwia skuteczne wniesienie skargi konstytucyjnej, ponieważ skarga ta musi być powiązana z indywidualnym aktem stosowania prawa.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że skarga konstytucyjna jest środkiem kontroli prawa w powiązaniu z konkretnym aktem jego stosowania. Brak pisemnego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej oznacza, że nie doszło do indywidualnego aktu stosowania prawa, który mógłby być przedmiotem oceny Trybunału. Trybunał nie jest organem właściwym do oceny faktycznych działań organów państwowych czy braku możliwości wyegzekwowania pewnych praw, jeśli nie zostało to poprzedzone formalnym rozstrzygnięciem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
J.G.osoba_fizycznaskarżąca

Przepisy (6)

Główne

ustawa o TK art. 49

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Konstytucja art. 79

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej.

Pomocnicze

ustawa o TK art. 46 § ust. 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Wymaga, by wniesienie skargi konstytucyjnej poprzedzało wyczerpanie drogi prawnej, ale tylko wtedy, gdy droga taka jest przewidziana.

ustawa o TK art. 47 § ust. 2

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Stanowi o konieczności załączenia do skargi konstytucyjnej orzeczenia organu władzy publicznej.

ustawa o TK art. 36 § ust. 4

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Dotyczy rozpatrywania zażaleń na postanowienia Trybunału.

ustawa o TK art. 36 § ust. 6-7

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Dotyczy rozpatrywania zażaleń na postanowienia Trybunału.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga konstytucyjna wymaga istnienia ostatecznego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej w formie pisemnej. Trybunał Konstytucyjny jest sądem nad prawem, a nie nad faktami. Skarga konstytucyjna jest środkiem zindywidualizowanym, powiązanym z konkretnymi orzeczeniami.

Odrzucone argumenty

Brak możliwości uzyskania orzeczenia sądu lub organu administracyjnego nie powinien skutkować odmową nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Niemożliwość wyegzekwowania opinii lekarza stanowi naruszenie praw konstytucyjnych.

Godne uwagi sformułowania

Trybunał Konstytucyjny jest „sądem nad prawem”, a nie „nad faktami”. model skargi konstytucyjnej funkcjonujący w polskim prawie, który zakłada, że skarga jest zindywidualizowanym środkiem kontrolnym, pozostającym w ścisłym związku z wydanymi wobec skarżącej orzeczeniami organów władzy publicznej.

Skład orzekający

Marek Zubik

przewodniczący

Piotr Tuleja

sprawozdawca

Mirosław Granat

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, w szczególności konieczności istnienia ostatecznego rozstrzygnięcia organu władzy publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ostatecznego rozstrzygnięcia, nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z prawem do leczenia za granicą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe wymogi formalne dotyczące skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników praktyków. Nie zawiera jednak nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Kiedy skarga konstytucyjna nie ma szans? Trybunał przypomina o kluczowym wymogu formalnym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
571/6/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 19 listopada 2014 r. Sygn. akt Ts 241/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Zubik – przewodniczący Piotr Tuleja – sprawozdawca Mirosław Granat, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 2013 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.G., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 września 2013 r. J.G. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. Nr 249, poz. 1867, ze zm.; dalej: rozporządzenie) z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 45, art. 68 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona bez związku ze sprawą rozstrzyganą przez organy administracji publicznej lub sądy. Zdaniem skarżącej niekonstytucyjność rozporządzenia wynika z braku możliwości uzyskania opinii lekarza ubezpieczenia zdrowotnego niezbędnej do leczenia poza granicami kraju. Skarżąca zauważyła, że świadczeniobiorcy nie mają „jakiegokolwiek instrumentu, który pozwalałby (…) na skuteczne wyegzekwowanie od lekarza wymaganej opinii”. Postanowieniem z 20 listopada 2013 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu Trybunał wskazał, że w sprawie skarżącej nie została wydana żadna decyzja ani orzeczenie sądowe, które legitymowałyby ją do wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na to postanowienie. Jego zdaniem art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wymaga, by wniesienie skargi konstytucyjnej poprzedzało wyczerpanie drogi prawnej, ale tylko wtedy, gdy droga taka jest przewidziana. W sprawie skarżącej niemożliwe było uzyskanie orzeczenia sądu lub organu administracyjnego, jednak okoliczność ta, nie powinna skutkować odmową nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 49 w związku z art. 36 ust. 4 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6-7 i w związku z art. 49 ustawy o TK). Trybunał Konstytucyjny w szczególności bada, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. W zażaleniu skarżąca wyraziła przekonanie, że do merytorycznego rozpatrzenia skargi konstytucyjnej nie jest wymagane wydanie orzeczenia rozstrzygającego o przysługujących jej wolnościach i prawach. Trybunał Konstytucyjny nie zgadza się z tym stanowiskiem. Jak wynika z art. 79 Konstytucji, a zwłaszcza z uszczegóławiających ten przepis unormowań zawartych w art. 46 i art. 47 ustawy o TK, skarga nie może dotyczyć – czego oczekuje skarżąca – bliżej niezidentyfikowanych działań organów państwowych. Po pierwsze dlatego, że sfera stosowania prawa nie może stanowić przedmiotu oceny Trybunału Konstytucyjnego, który jest „sądem nad prawem”, a nie „nad faktami”. Po drugie, ze względu na model skargi konstytucyjnej funkcjonujący w polskim prawie, który zakłada, że skarga jest zindywidualizowanym środkiem kontrolnym, pozostającym w ścisłym związku z wydanymi wobec skarżącej orzeczeniami organów władzy publicznej. Po trzecie, z uwagi na przepisy ustawy o TK stanowiące o doręczeniu skarżącemu innego rozstrzygnięcia (art. 46 ust. 1), a także o konieczności załączenia do skargi tego orzeczenia (art. 47 ust. 2). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego powyższe względy przesądzają, że ostateczne rozstrzygnięcie organów władzy publicznej musi mieć formę pisemną, a odmienna interpretacja nosi znamiona wykładni contra legem. Skarżąca jest zatem zobowiązana do wykazania, w jaki sposób niekonstytucyjna treść regulacji wykorzystanej przez organ władzy publicznej w indywidualno-konkretnym akcie stosowania prawa prowadzi do naruszenia konstytucyjnych praw podmiotowych. Nie sposób więc uznać przedstawionych w zażaleniu racji skarżącej, zmierzających do objęcia pojęciem „ostatecznego rozstrzygnięcia” także faktycznych działań organów władzy publicznej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK – nie uwzględnił zażalenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI