Ts 199/00

Trybunał Konstytucyjny2001-05-10
SAOSAdministracyjneprawo podatkoweŚredniakonstytucyjny
skarga konstytucyjnapodatek dochodowyprawa konstytucyjnedroga prawnaTrybunał Konstytucyjnyuzasadnienieprawo podatkowezakład pracy chronionej

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżący nie wykazał naruszenia konkretnych praw konstytucyjnych i nie wyczerpał drogi prawnej.

Skarżący Ryszard R. zakwestionował zgodność z Konstytucją przepisów dotyczących zmian w podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych, powołując się na naruszenie zasad konstytucyjnych. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, wskazując na brak wykazania naruszenia konkretnych praw konstytucyjnych oraz niewyczerpanie drogi prawnej (brak rozstrzygnięcia NSA). W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych TK. Trybunał rozpatrzył zażalenie, podkreślając, że skarga konstytucyjna może dotyczyć jedynie materialnie rozumianych praw lub wolności konstytucyjnych, a skarżący nie wykazał takiego naruszenia.

Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył zażalenie Ryszarda R. na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją przepisów dotyczących zmian w ustawach o podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych, argumentując naruszenie zasad konstytucyjnych (art. 2, 7, 217 Konstytucji) oraz prawa do zwolnienia z podatku dochodowego dla podatników prowadzących działalność gospodarczą i posiadających status Zakładu Pracy Chronionej. Trybunał pierwotnie odmówił nadania dalszego biegu skardze, wskazując na niewykonanie zarządzenia sędziego wzywającego do uzupełnienia braków formalnych, w szczególności do wskazania konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego oraz do określenia, czy wyczerpano drogę prawną (skarga do NSA nie została jeszcze rozpoznana). W zażaleniu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 46 ust. 1 i 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Podjął próbę zakwestionowania braku wskazania konstytucyjnych praw lub wolności, nadal utożsamiając ustawowe prawo do zwolnienia z podatku z zasadami konstytucyjnymi. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia podkreślił, że podstawę skargi konstytucyjnej mogą stanowić jedynie materialnie rozumiane prawa lub wolności konstytucyjne, a skarżący nie wykazał konkretnego i bezpośredniego naruszenia przysługującego mu prawa lub wolności o randze konstytucyjnej. Wskazał również na ugruntowaną linię orzeczniczą Trybunału w kwestii wymogu wyczerpania drogi prawnej. W konsekwencji, Trybunał uznał za uzasadnioną odmowę nadania dalszego biegu skardze i nie uwzględnił zażalenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga konstytucyjna może być podstawą jedynie do kwestionowania przepisów naruszających materialnie rozumiane prawa lub wolności konstytucyjne, które zostały konkretnie i bezpośrednio naruszone.

Uzasadnienie

Trybunał podkreślił, że skarga konstytucyjna wymaga wykazania przez skarżącego konkretnego i bezpośredniego naruszenia przysługującego mu prawa lub wolności o randze konstytucyjnej. Ogólne zasady konstytucyjne nie stanowią samodzielnej podstawy do jej wniesienia bez wskazania naruszonych praw podmiotowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Ryszard R.osoba_fizycznaskarżący
pełnomocnik skarżącegoinnepełnomocnik

Przepisy (11)

Główne

u. TK art. 47 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Wymóg wskazania przez skarżącego konstytucyjnych praw lub wolności naruszonych przez zaskarżony przepis.

u. TK art. 47 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Skutek niewykonania zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych.

u. TK art. 36 § 3

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Skutek braku uzupełnienia braków formalnych skargi.

Konstytucja RP art. 79 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wymóg wyczerpania drogi prawnej przez skarżącego.

u. TK art. 46 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Wymóg wyczerpania drogi prawnej.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych art. 2

Kwestionowany przepis, który miał naruszać zasady konstytucyjne.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis dotyczący nakładania podatków.

Ord. pr. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa

Przepis dotyczący podstaw prawnych opodatkowania.

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis dotyczący zwolnień podatkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga konstytucyjna może dotyczyć jedynie materialnie rozumianych praw lub wolności konstytucyjnych. Skarżący nie wykazał konkretnego i bezpośredniego naruszenia przysługującego mu prawa lub wolności o randze konstytucyjnej. Niewyczerpanie drogi prawnej jest podstawą do odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Odrzucone argumenty

Ustawowe prawo do zwolnienia z podatku dochodowego stanowi konstytucyjne prawo skarżącego. Zasady konstytucyjne (art. 2, 7, 217 Konstytucji) mogą stanowić samodzielną podstawę skargi konstytucyjnej. Naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 46 ust. 1 ustawy o TK przez Trybunał.

Godne uwagi sformułowania

Podstawę skargi konstytucyjnej stanowić mogą jedynie prawa lub wolności konstytucyjne rozumiane materialnie Owo konkretne naruszenie praw lub wolności konstytucyjnych uzasadnia dopiero przyznanie skarżącemu uprawnienia do żądania zbadania przez Trybunał zgodności z konstytucją określonej ustawy lub innego aktu normatywnego. Dopóki skarżący nie wykaże, iż konkretnie i bezpośrednio naruszono przysługujące mu prawo lub wolność rangi konstytucyjnej, jego zarzuty niezgodności ustawy lub innego aktu normatywnego z konstytucją nie mogą być merytorycznie rozpoznane.

Skład orzekający

Krzysztof Kolasiński

przewodniczący

Janusz Niemcewicz

sprawozdawca

Jadwiga Skórzewska-Łosiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie wymogów formalnych skargi konstytucyjnej, w szczególności konieczności wykazania naruszenia konkretnych praw konstytucyjnych i wyczerpania drogi prawnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki skargi konstytucyjnej i jej dopuszczalności, a nie meritum przepisów podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe wymogi formalne dla skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą materią, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.

Kiedy skarga konstytucyjna ma szansę na rozpoznanie? Trybunał przypomina o kluczowych wymogach formalnych.

Sektor

podatki

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
108 POSTANOWIENIE z dnia 10 maja 2001 r. Sygn. Ts 199/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krzysztof Kolasiński – przewodniczący Janusz Niemcewicz – sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2001 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Ryszarda R. p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej Ryszarda R. zakwestionowano zgodność z konstytucją art. 2 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 95, poz. 1101) z art. 2, art. 7 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 4 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a także art. 21 ust. 1 pkt 35 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 80, poz. 350 ze zm.). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 30 stycznia 2001 r., pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków skargi konstytucyjnej poprzez wskazanie, czy w niniejszej sprawie została wyczerpana droga prawna, w szczególności przez podanie czy skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz dokładne określenie konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego naruszonych ostatecznym rozstrzygnięciem opartym na zaskarżonym przepisie wraz z podaniem sposobu ich naruszenia przez zaskarżony przepis. W piśmie procesowym z 12 lutego 2001 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga ta nie została dotychczas rozpoznana. Jednocześnie wskazano, iż dokonana – ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 95, poz. 1101) – zmiana zasad zwolnień od podatku dochodowego narusza zasady wyrażone w art. 2 i art. 7 Konstytucji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego z zasad tych wynikają również prawa konstytucyjne skarżącego, których zdaje się on upatrywać w prawie do zwolnienia z podatku dochodowego, podatników prowadzących działalność gospodarczą i posiadających status Zakładu Pracy Chronionej. Postanowieniem z 6 marca 2001 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, ze względu na niewykonanie zarządzenia sędziego wzywającego do uzupełnienia braków formalnych złożonej skargi, w kwestii wskazania konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego oraz niewyczerpania przez skarżącego drogi prawnej wskutek braku wydania orzeczenia w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W zażaleniu na to postanowienie, zarzucono naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Zażalenie zostało wniesione w terminie. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego podjął próbę zakwestionowania, stwierdzonego przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, braku wskazania konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego. Jednocześnie w dalszym ciągu utożsamia on ustawowe prawo do zwolnienia z podatku z zasadami wyrażonymi w art. 2, art. 7 oraz art. 217 Konstytucji stwierdzając, iż w oparciu o te przepisy skarżący ma prawo do zwolnienia od podatku dochodowego. Rozpatrując wniesione zażalenie Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Podstawę skargi konstytucyjnej stanowić mogą jedynie prawa lub wolności konstytucyjne rozumiane materialnie, czyli jako konstytucyjnie chronione wolności oraz dające się wywieść z konstytucji prawa podmiotowe. Owo konkretne naruszenie praw lub wolności konstytucyjnych uzasadnia dopiero przyznanie skarżącemu uprawnienia do żądania zbadania przez Trybunał zgodności z konstytucją określonej ustawy lub innego aktu normatywnego. O naruszeniu praw lub wolności konstytucyjnych danego podmiotu można mówić wówczas, gdy organ władzy publicznej poprzez wydanie konkretnego orzeczenia w sposób nieusprawiedliwiony wkroczył w sferę przysługujących temu podmiotowi praw lub wolności konstytucyjnych, albo tym prawom lub wolnościom odmówił ochrony lub urzeczywistnienia. Trybunał Konstytucyjny nie znajduje w katalogu praw konstytucyjnych, ujętych w Rozdziale II Konstytucji – wskazanego w zażaleniu – “prawa skarżącego upoważniającego do zwolnienia jego dochodów z działalności gospodarczej, z tytułu zatrudnienia osób niepełnosprawnych”. Dopóki skarżący nie wykaże, iż konkretnie i bezpośrednio naruszono przysługujące mu prawo lub wolność rangi konstytucyjnej, jego zarzuty niezgodności ustawy lub innego aktu normatywnego z konstytucją nie mogą być merytorycznie rozpoznane. Sytuacja taka zachodzi w niniejszym przypadku, ponieważ skarżący nie wskazał, ani też nie wyinterpretował z treści art. 2 Konstytucji przysługujących mu podmiotowych praw lub wolności konstytucyjnych naruszonych przez zakwestionowany w skardze przepis, co zgodnie z rygorem przewidzianym w art. 47 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym skutkuje odmową nadania dalszego biegu skardze. W odniesieniu do polemiki pełnomocnika skarżącego w punktach dotyczących naruszenia przez Trybunał art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, z uwagi na jednolitość i przejrzystość linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego odnośnie określonego w tych przepisach wymogu wyczerpania przez skarżącego drogi prawnej, w niniejszej sprawie należy ograniczyć się do wskazania uprzednich rozstrzygnięć Trybunału zawierających tezy potwierdzające prawidłowość interpretacji wyżej wskazanych przepisów w zaskarżonym postanowieniu (por. postanowienia z: 5 grudnia 1997 r., sygn. Ts 1/97, OTK ZU Nr 2/1998, poz. 17; 21 stycznia 1998 r., sygn. Ts 27/97, OTK ZU Nr 2/1998, poz. 19; 23 września 1998 r., sygn. Ts 90/98, OTK ZU Nr 1/1999, poz. 69). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Trybunał Konstytucyjny uznał za uzasadnioną odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej i nie uwzględnił zażalenia na postanowienie z 6 marca 2001 roku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI