Ts 19/08

79/2/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 22 lipca 2009 r. Sygn. akt Ts 19/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Przemysława S. w sprawie zgodności: art. 140 oraz art. 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, ze zm.) z art. 32, art. 67, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu skarżącego – Przemysława S. – skardze konstytucyjnej zakwestionowana została zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 140 oraz art. 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, ze zm.; dalej: ustawa o FUS). Zakwestionowanym przepisom ustawy o FUS, które „zezwalają na zajęcie w toku prowadzonej egzekucji komorniczej świadczenia emerytalnego lub rentowego przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, w zakresie, w jakim nie wskazują kwoty wolnej od potrąceń zapewniającej środki egzystencji lub niewskazujących możliwości wstrzymania lub wyłączenia egzekucji w sytuacjach szczególnie wyjątkowych”, skarżący zarzucił niezgodność z art. 32, art. 67, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Postanowieniem z 29 maja 2007 r. (sygn. akt I Co 634/07) Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił skargę skarżącego na czynność komornika sądowego, polegającą na wydaniu postanowień o odrzuceniu wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Rejonowy w Kaliszu wskazał, że w sprawie skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w art. 824 § 1 pkt 3 i art. 825 k.p.c., albowiem skarżący posiada stałe źródło dochodu, co umożliwia egzekucję świadczeń w przyszłości. Zażalenie skarżącego na opisane wyżej postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Kaliszu z 10 lipca 2007 r. (sygn. akt II Cz 313/07). Sąd II instancji podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wskazując dodatkowo na unormowania k.p.c., przewidujące ograniczenie prowadzonej egzekucji. Uzasadniając zarzut niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów ustawy o FUS, pełnomocnik skarżącego szczegółowo opisał przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym na rzecz Miasta Kalisz. Następnie obszernie przedstawił sposób rozumienia konstytucyjnej zasady równości, statuowanej w art. 32 Konstytucji, zarówno na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jak i na gruncie prawa międzynarodowego i wspólnotowego. Następnie dokonał szczegółowej prezentacji treści zakwestionowanych przepisów ustawy o FUS, podkreślając, że w świetle zaskarżonych unormowań jedynym zabezpieczeniem egzystencji osób pobierających świadczenia w postaci emerytury lub renty, podlegające następnie potrąceniom, byłoby wprowadzenie tzw. kwoty wolnej. Argumentem na rzecz dyskryminacyjnego charakteru unormowania ustawy o FUS ma być – zdaniem skarżącego – odmienna regulacja przyjęta w kodeksie pracy, przewidująca lepszą ochronę pracowników. Porównanie tych unormowań prowadzi pełnomocnika skarżącego do wniosku o naruszeniu art. 32, art. 67 oraz art. 69 Konstytucji. Remedium na zaistniałą dyskryminację miałaby być właśnie kwota wolna od potrąceń, zapewniająca minimum środków potrzebnych do utrzymania osoby pobierającej świadczenia rentowe. Zakwestionowanym przepisom zarzucono również, że nie przewidują możliwości wstrzymania lub wyłączenia egzekucji w przypadkach szczególnie uzasadnionych, związanych np. z koniecznością utrzymywania dziecka przez osobę uprawnioną do świadczenia. Stanowi to naruszenie art. 71 oraz art. 75 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji jedynym dopuszczalnym przedmiotem skargi konstytucyjnej może być przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, wykazujący szczególną kwalifikację. Po pierwsze, musi być on podstawą prawną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w sprawie, z związku z którą skarga konstytucyjna została wniesiona. Po drugie, to w normatywnej treści przepisów stanowiących przedmiot skargi konstytucyjnej tkwić winna przyczyna naruszenia praw i wolności skarżącego, wskazanych w skardze jako jej podstawa, a zarazem wzorzec kontroli zaskarżonych unormowań. Przedmiotem niniejszej skargi konstytucyjnej uczynił skarżący art. 140 oraz art. 141 ustawy o FUS, wobec których sformułował cały szereg zarzutów związanych z ich niezgodnością z przepisami Konstytucji wyrażającymi określone prawa socjalne skarżącego. Należy jednak zauważyć, że skarga konstytucyjna wniesiona została w związku z postępowaniem, którego przedmiotem nie była kwestia normowana zaskarżonymi przepisami, tj. problem zasad i wysokości dokonywanych potrąceń oraz egzekucji ze świadczeń emerytalno-rentowych. Przedmiotem postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w Kaliszu był natomiast wniosek skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zagadnienie to normowane jest zupełnie odrębnymi przepisami, w szczególności art. 824 oraz art. 825 k.p.c. Sam wniosek skarżącego skierowany do komornika sądowego oparty był na treści art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c. i w świetle tego przepisu, jak również pozostałych przesłanek ustawowych warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego, został następnie przez sąd rozpoznany. Tylko te przepisy mogą być więc uznane za podstawę prawną ostatecznego orzeczenia, wydanego w sprawie skarżącego (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Kwestionowane przepisy ustawy o FUS niewątpliwie kształtują sytuację faktyczną skarżącego, wskutek ich stosowania przez organy prowadzące postępowanie egzekucyjne. Taka jednakże zależność, występująca między ich treścią, a orzeczeniem wydanym w postępowaniu, w związku z którym wniesiono skargę konstytucyjną, nie jest wystarczająca dla uznania, że mogą one w niniejszej sprawie stanowić dopuszczalny przedmiot skargi konstytucyjnej. Nie wykazują one bowiem wskazanej wyżej kwalifikacji, wymaganej w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, działając na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 oraz art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.), orzeka się jak w sentencji.