Ts 187/05

Trybunał Konstytucyjny2006-09-28
SAOSinnekontrola konstytucyjnościŚredniakonstytucyjny
ustawa lustracyjnaTKskarżącyprawo do sądupostępowanie karnezażalenierozstrzygnięcie

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia ostatecznego orzeczenia o naruszonych prawach.

Skarżący Józef Oleksy wniósł skargę konstytucyjną kwestionując przepisy dotyczące ujawniania pracy w organach bezpieczeństwa państwa oraz sposób ich zastosowania w jego sprawie, zarzucając naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd i prawa do zaskarżenia. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia ostatecznego orzeczenia o jego prawach, a jedynie otrzymał informację o braku dopuszczalnej drogi sądowej. Zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone.

Skarżący, Józef Oleksy, wniósł skargę konstytucyjną, domagając się stwierdzenia niezgodności przepisów ustawy o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa oraz przepisów Kodeksu postępowania karnego z Konstytucją. Zarzucił naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd, prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy oraz prawa do zaskarżenia orzeczeń. Argumentował, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie lustracyjnej był rozpatrywany przez Przewodniczącą Wydziału, a nie przez sąd, co naruszało jego prawa. Trybunał Konstytucyjny pierwotnie odmówił nadania skardze dalszego biegu, wskazując, że skarżący nie wykazał istnienia ostatecznego orzeczenia o jego prawach, a jedynie otrzymał pismo informujące o braku dopuszczalnej drogi sądowej. W zażaleniu skarżący podtrzymał swoje stanowisko, twierdząc, że pismo Przewodniczącej II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego stanowiło decyzję procesową o walorze rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując zażalenie, uznał je za bezzasadne. Podtrzymał stanowisko, że pismo informujące o braku drogi sądowej nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem o prawach i wolnościach jednostki. Podkreślono, że wskazanie na brak drogi prawnej nie jest rozstrzygnięciem kształtującym sytuację prawną skarżącego. Trybunał wyjaśnił również, że zarzut wewnętrznej sprzeczności orzeczenia wynika z niezrozumienia przez skarżącego uzasadnienia, a decyzja o załączeniu wniosku do akt sprawy miała charakter organizacyjny i nie była rozstrzygnięciem merytorycznym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, informacja o braku dopuszczalnej drogi sądowej nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach i wolnościach jednostki.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że wskazanie na brak drogi prawnej nie jest rozstrzygnięciem kształtującym sytuację prawną skarżącego, a jedynie informacją o istniejącym stanie prawnym. Tylko orzeczenie merytoryczne lub formalne rozstrzygające o prawach może być przedmiotem kontroli.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Józef Oleksyosoba_fizycznaskarżący
Przewodnicząca II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższegoorgan_państwowyorgan procesowy

Przepisy (10)

Pomocnicze

u.o.u.p. art. 27 § 1 i 3

Ustawa o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne

Skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją art. 27 ust. 1 i 3 tej ustawy w zw. z przepisami k.p.k.

k.p.k. art. 540 § 2 i 3

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego

Skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją art. 540 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z innymi przepisami.

k.p.k. art. 542 § 3

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego

Skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z innymi przepisami.

k.p.k. art. 9 § 2

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego

Skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją art. 9 § 2 k.p.k. w zw. z innymi przepisami.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił naruszenie zasady państwa prawnego.

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił naruszenie zasady działania organów na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił naruszenie zasady równości.

Konstytucja art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił naruszenie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd.

Konstytucja art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił naruszenie prawa do dochodzenia na drodze sądowej naruszonych praw i wolności.

Konstytucja art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił naruszenie prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacja o braku drogi prawnej nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem o prawach i wolnościach jednostki. Pismo informujące o braku drogi sądowej nie ma waloru rozstrzygnięcia. Decyzja o załączeniu wniosku do akt sprawy ma charakter organizacyjny i nie rozstrzyga o merytorycznej treści wniosku ani o prawach skarżącego.

Odrzucone argumenty

Pismo Przewodniczącej Wydziału Sądu Najwyższego jest decyzją procesową o walorze rozstrzygnięcia. Trybunał wydał orzeczenie wewnętrznie sprzeczne, wskazując na brak rozstrzygnięcia, a jednocześnie na jego istnienie. Sposób wykładni przyjęty przez Sąd Najwyższy jest zgodny z ustaloną praktyką i stanowi przedmiot kontroli konstytucyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Nie sposób bowiem przyjąć, że orzeczeniem takim było pismo Przewodniczącej II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego z 19 lipca 2005 r., w którym skarżący poinformowany został o załączeniu wniosku do akt sprawy bez nadawaniu mu biegu. Informacja skierowana przez organ procesowy do wnioskodawcy informująca o braku drogi prawnej w zakresie przedstawionych przez niego żądań nie może być uznana za rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku. Wskazanie braku istnienia drogi prawnej nie stanowi rozstrzygnięcia. Nie można mówić o realizacji przysługujących jednostce praw, a więc ich aktualizacji, uszczupleniu czy rozszerzeniu tam gdzie nie ma samego prawa, lecz jedynie informacja o istniejącym stanie prawnym. Skarżący skarży w istocie określone zachowanie organów procesowych, a nie obowiązujące przepisy.

Skład orzekający

Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska

przewodnicząca

Adam Jamróz

sprawozdawca

Teresa Dębowska-Romanowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że informacja o braku drogi sądowej nie jest rozstrzygnięciem podlegającym kontroli konstytucyjnej oraz że skarga konstytucyjna powinna dotyczyć przepisów prawa, a nie sposobu ich stosowania przez organy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku drogi sądowej w kontekście ustawy lustracyjnej i k.p.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze skargą konstytucyjną i prawem do sądu, choć jej kontekst jest specyficzny i dotyczy konkretnej ustawy.

Czy informacja o braku drogi sądowej zamyka drogę do Trybunału Konstytucyjnego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
209/5/B/2006 POSTANOWIENIE z dnia 28 września 2006 r. Sygn. akt Ts 187/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska – przewodnicząca Adam Jamróz – sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Józefa Oleksego, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej z 12 października 2005 r., wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428) w zw. z art. 540 § 2 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) w zw. z art. 542 § 3 k.p.k. i w zw. z art. 9 § 2 k.p.k. z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji. Skarżący zarzucił w skardze konstytucyjnej, że w niniejszej sprawie naruszone zostało przysługujące mu prawo do rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy sąd, gdyż w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania w zakresie wniosku o zawieszenie postępowania lustracyjnego, zakończonego prawomocnym orzeczeniem, rozstrzygała Przewodnicząca Wydziału, oraz prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy sąd, którego podstawę stanowiłyby przepisy prawa, a nie poglądy wyrażone w literaturze karnoprocesowej. Skarżący uznał ponadto, że pozbawiony został prawa do zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku, mimo że uprawnienie to przysługuje wnioskodawcom, których wniosek o wznowienie podlegał rozpoznaniu przez sąd okręgowy. Prowadzi to do naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji i prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Ponadto zdaniem skarżącego został on pozbawiony prawa dochodzenia na drodze sądowej naruszonych praw i wolności. Postanowieniem z 7 marca 2006 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Za zasadniczy powód odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej Trybunał uznał fakt, że skarżący nie wykazał istnienia ostatecznego orzeczenia o przysługujących mu prawach lub wolnościach, które oparte zostało na zaskarżonych przepisach. Nie sposób bowiem przyjąć, że orzeczeniem takim było pismo Przewodniczącej II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego z 19 lipca 2005 r., w którym skarżący poinformowany został o załączeniu wniosku do akt sprawy bez nadawaniu mu biegu. Powodem był brak dopuszczalnej drogi sądowej w zakresie wniesionego przez skarżącego wniosku. Trybunał uznał, że informacja skierowana przez organ procesowy do wnioskodawcy informująca o braku drogi prawnej w zakresie przedstawionych przez niego żądań nie może być uznana za rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku. Wskazanie braku istnienia drogi prawnej nie stanowi rozstrzygnięcia. Nie można mówić o realizacji przysługujących jednostce praw, a więc ich aktualizacji, uszczupleniu czy rozszerzeniu tam gdzie nie ma samego prawa, lecz jedynie informacja o istniejącym stanie prawnym. Jedyne rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie to decyzja o załączeniu pisma do akt sprawy, która nie jest jednak równoznaczna z rozpatrzeniem wniosku, i z podanych powyżej powodów nie może być za takie uznana. Niezależnie od wskazanej podstawy odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej Trybunał wskazał, że istota zarzutów skarżącego wiąże się nie tyle z brzmieniem zaskarżonych przepisów, ile z nieakceptowanym przez skarżącego sposobem ich zastosowania. Skarżący dowodzi bowiem braku możliwości prawnych określonego zachowania organów procesowych. Prowadzi to do wniosku, że skarżący skarży w istocie określone zachowanie organów procesowych, a nie obowiązujące przepisy. Zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu wniósł pełnomocnik skarżącego. Wskazał w nim, że pismo Przewodniczącej II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego jest w istocie decyzją procesową, która ma walor rozstrzygnięcia. Gdyby bowiem, zdaniem skarżącego Przewodnicząca Wydziału jedynie informowała o braku drogi prawnej, wówczas zbędne byłoby wskazywanie na prawomocność rozstrzygnięcia o załączeniu wniosku do akt sprawy. Wskazał też na wewnętrzną sprzeczność orzeczenia, w którym Trybunał stwierdza brak ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach skarżącego by dalej wskazać na jego istnienie. Skarżący raz jeszcze podniósł, że pismo Przewodniczącej II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego zamknęło drogę sądową, uznając wniosek za niedopuszczalny. Jest to w przekonaniu skarżącego „rzeczywista decyzja procesowa” i jako taka powinna być oceniana przez Trybunał. Skarżący podniósł ponadto, że sposób wykładni przyjęty przez Sąd Najwyższy w jego sprawie zgodny jest z ustaloną w tym zakresie praktyką, a tym samym stanowi adekwatny przedmiot kontroli, sprzeczny jest bowiem z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń dokonanych w przedmiotowym postanowieniu i w ocenie Trybunału nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty sformułowane w zażaleniu stanowią w części powtórzenie stanowiska skarżącego, zastosowanie mają więc do nich odpowiednio argumenty wskazane przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Trybunał przyjął bowiem, że pismo Przewodniczącej II Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego informujące o niemożności nadania biegu wnioskowi ze względu na brak dopuszczalnej drogi sądowej w zakresie wniesionego przez skarżącego wniosku nie może być uznane za ostateczne rozstrzygnięcie o jego wolnościach i prawach. Wskazywane przez skarżącego pismo z 19 lipca 2005 r. nie ma waloru rozstrzygnięcia, o niczym nie rozstrzyga, albowiem nie istnieje droga prawna w ramach której owo rozstrzygnięcie mogłoby zapaść. W niniejszej sytuacji chodzi więc jedynie o wskazanie owego braku drogi prawnej. Bezsporne jest więc, że nie może być ono uznane za rozstrzygnięcie kształtujące sytuację prawną skarżącego w zakresie przysługujących mu konstytucyjnych praw i wolności. Podnoszony przez skarżącego zarzut wewnętrznej sprzeczność orzeczenia polega na nieporozumieniu i niezrozumieniu uzasadnienia postanowienia Trybunału z 7 marca 2006 r. Naruszenie swoich praw wiąże skarżący z nieuwzględnieniem wniosku o wznowienie postępowania, jednak w tym zakresie Trybunał nie dopatrzył się istnienia ostatecznego orzeczenia, lecz jedynie wskazał na brak drogi procesowej. Trybunał zasadnie dostrzegł ponadto, że Przewodnicząca Wydziału rozstrzygnęła o załączeniu wniosku do akt sprawy. To rozstrzygnięcie jednakże nie wiąże się z zarzutami skarżącego ma bowiem charakter organizacyjny, niezależny od merytorycznej treści wniosku i w związku z tym nie jest adekwatne do podniesionych zarzutów, a więc nie jest rozstrzygnięciem w zakresie zarzutów i nie zmienia oceny sytuacji. Jak wskazuje skarżący potwierdzeniem istnienia decyzji procesowej jest fakt, że Przewodnicząca podjęła niezaskarżalną decyzję o załączeniu wniosku skarżącego do akt sprawy. Wbrew jednak twierdzeniom skarżącego Trybunał zwracał uwagę na ten fakt w wydanym postanowieniu, wskazując na istnienie dwóch okoliczności – pisma informującego o braku drogi prawnej oraz decyzji o załączeniu wniosku do akt sprawy. Skarżący naruszenia swych praw upatrywał w przekazanej mu informacji o braku drogi prawnej, a nie w załączeniu wniosku do akt sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należało nie uwzględnić zażalenia wniesionego na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania niniejszej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI