Ts 178/14

625/6/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 1 października 2014 r. Sygn. akt Ts 178/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej MKS Sp. z o.o. w sprawie zgodności: art. 1304 § 5 w związku z art. 1304 § 1 i w związku z art. 177 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 28 czerwca 2014 r. (data nadania) MKS Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 1304 § 5 w związku z art. 1304 § 1 i w związku z art. 177 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim przepisy te „przewidują umorzenie postępowania i uchylenie wydanego orzeczenia na skutek nieuiszczenia przez stronę zaliczki na pokrycie należności biegłego tłumacza w związku z koniecznością doręczenia orzeczenia podmiotowi mającemu siedzibę w innym państwie członkowskim oraz w zakresie w jakim ustalenie wysokości zaliczki przez Sąd następuje w sposób całkowicie dowolny bez ustawowej regulacji w tym zakresie”, są niezgodne z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W pozwie z 7 września 2011 r. skarżąca wystąpiła o zapłatę należności przeciwko podmiotowi mającemu siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z roszczeniem skarżącej 27 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Tychach Wydział VI Gospodarczy (dalej: Sąd Rejonowy w Tychach) wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Pozwany odmówił jego przyjęcia, ponieważ nakaz oraz dołączone do niego dokumenty nie były przetłumaczone. Zarządzeniem z 16 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy w Tychach wezwał skarżącą do uiszczenia zaliczki na wynagrodzenie biegłego tłumacza. W dniu 22 lutego 2012 r. skarżąca, wskazawszy, że kwota zaliczki przekracza jej możliwości finansowe, wniosła o zwolnienie jej od kosztów. Postanowieniem z 7 maja 2012 r. (sygn. akt VI GNc 2107/11/3) Sąd Rejonowy w Tychach oddalił wniosek skarżącej. Postanowieniem z 14 czerwca 2012 r. (sygn. akt XIX Gz 358/12) Sąd Okręgowy w Katowicach XIX Wydział Gospodarczy Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy w Katowicach) oddalił zażalenie, które skarżąca wniosła na powyższe orzeczenie. Postanowieniem z 5 października 2012 r. Sąd Rejony w Tychach, na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c., zawiesił postępowanie. Postanowieniem z 17 lipca 2013 r. (sygn. akt VI GNc 2107/11/3) Sąd Rejonowy w Tychach, stwierdziwszy, że skarżąca w ustawowym terminie nie złożyła wniosku o podjęcie postępowania, uchylił nakaz zapłaty z 27 grudnia 2011 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie. Postanowieniem z 7 października 2013 r. (sygn. akt XIX Gz 712/13), doręczonym skarżącej 13 grudnia 2013 r., Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił zażalenie, które skarżąca wniosła na to postanowienie. W dniu 23 grudnia 2013 r. skarżąca wystąpiła do Sądu Rejonowego w Tychach Wydział IX Cywilny z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 10 marca 2014 r. sąd ustanowił dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. Pismem z 26 marca 2014 r. (doręczonym pełnomocnikowi 28 marca 2014 r.) Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach (dalej: OIRP w Katowicach) wyznaczyła pełnomocnika. Zarządzeniem z 23 lipca 2014 r. (doręczonym 29 lipca 2014 r.) Sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. do doręczenia odpisu i czterech kopii postanowienia Sądu Rejonowego w Tychach IX Wydział Cywilny z 10 marca 2014 r., ustanawiającego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej, oraz kopii pisma Dziekana OIRP w Katowicach z 26 marca 2014 r., wyznaczającego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, a także do wskazania daty doręczenia tego dokumentu pełnomocnikowi. W piśmie z 4 sierpnia 2014 r. reprezentujący skarżącą radca prawny odniósł się do zarządzenia. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane przepisy naruszają jej prawa konstytucyjne, ponieważ uzależniają prowadzenie postępowania od spełnienia dodatkowej przesłanki, tj. uiszczenia przez stronę zaliczki na wynagrodzenie biegłego tłumacza. Jej zdaniem niekonstytucyjny jest także mechanizm ustalania wysokości zaliczki. Sąd prognozuje należności, nie biorąc pod uwagę ani wartości przedmiotu sporu, ani sytuacji finansowej strony. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Wspomniane zasady korzystania z tego środka ochrony praw i wolności precyzuje ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). W myśl art. 46 ust. 1 tej ustawy skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w terminie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. W związku z podjętymi przez skarżącą działaniami zmierzającymi do uzyskania pomocy prawnej z urzędu istotnego znaczenia nabiera także unormowanie art. 48 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK, zgodnie z którym „[d]o czasu rozstrzygnięcia przez sąd wniosku [w tej sprawie] nie biegnie termin przewidziany w art. 46 ust. 1 [ustawy o TK]”. Na podstawie powyższych regulacji Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowaną skargę konstytucyjną wniesiono z przekroczeniem terminu. Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego w skardze, odpis ostatecznego orzeczenia, tj. postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 7 października 2013 r., doręczono skarżącej 13 grudnia 2013 r. Następnego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. Wystąpienie przez skarżącą (23 grudnia 2013 r.) z wnioskiem, o którym mowa w art. 48 ust. 2 ustawy o TK, spowodowało zawieszenie tego terminu. Trwało ono do 28 marca 2014 r., tj. do dnia, w którym pełnomocnik skarżącej odebrał pismo OIRP w Katowicach, wydane w celu wykonania postanowienia Sądu Rejonowego w Tychach z 10 marca 2014 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w myśl art. 20 ustawy o TK w sprawach nieuregulowanych w ustawie o TK do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Z powodu braku odrębnej regulacji w ustawie o TK termin, o którym mowa w art. 46 ust. 1 oraz art. 48 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK, powinno się obliczyć na podstawie unormowań zawartych w k.p.c., a w myśl odesłania wynikającego z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie zaś z art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się jako 30 dni. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie wniesienie skargi konstytucyjnej 28 czerwca 2014 r. nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Należy bowiem zauważyć, że od doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia do wystąpienia przez nią z wnioskiem do sądu rejonowego upłynęło 10 dni, natomiast od dnia doręczenia pełnomocnikowi pisma OIRP w Katowicach do wniesienia skargi – 92 dni. A zatem od dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia skarżącej do dnia wniesienia przez nią skargi (nie licząc okresu zawieszenia) upłynęły 102 dni. Powyższa okoliczność jest – w myśl art. 49 w związku z art. 46 ust. 1 ustawy o TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że wniesiona skarga nie spełnia także innego podstawowego warunku przekazania jej do merytorycznego rozpoznania. Jak wskazano wyżej, w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej wydały ostateczne orzeczenie. Przedmiotem skargi mogą być zatem tylko te przepisy, które były normatywną podstawą takiego orzeczenia wydanego w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną. Skarżąca zakwestionowała art. 1304 § 5 k.p.c. w brzmieniu: „W razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną z wydatkami”. Powyższy przepis skarżąca zaskarżyła w związku z § 1 k.p.c. – zgodnie z którym „[s]trona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd. Jeżeli więcej niż jedna strona wnosi o podjęcie czynności, sąd zobowiązuje każdą stronę, która z czynności wywodzi skutki prawne, do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub w innym stosunku według swego uznania” – i w związku z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. stanowiącym, że „[s]ąd może zawiesić postępowanie z urzędu: (…) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub danych pozwalających sądowi na ustalenie numerów, o których mowa w art. 2081, lub niewykonania przez powoda innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu”. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zakwestionowane przepisy nie były podstawą postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 7 października, tj. orzeczenia, w związku z którym skarżąca wniosła skargę konstytucyjną. Nie były one także podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w Tychach z 17 lipca 2013 r. Trybunał zauważa, że orzeczeniem tym sąd umorzył postępowanie, ponieważ skarżąca nie złożyła wymaganego przez ustawę wniosku o podjęcie postępowania. Rozstrzygnięcie to zostało zatem wydane na podstawie nieobowiązującego już art. 47911 k.p.c. (verba legis: „Sąd umarza postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 6, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu”), zastosowanego przez sąd w sprawie skarżącego na mocy przepisów przejściowych. Przepisy zakwestionowane w skardze były natomiast podstawą zarządzenia sądu o uiszczeniu zaliczki, prawomocnych postanowień wydanych w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej o zwolnienie jej od kosztów, a także postanowienia o zawieszeniu postępowania, na które – w myśl art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c. – przysługuje zażalenie. Wskazana okoliczność jest – zgodnie art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK – następną podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. W związku z tym Trybunał postanowił jak na wstępie.