Orzeczenie · 2026-01-27

Ts 169/20

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2026-01-27
tkAdministracyjneprawo samorządoweWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnaTrybunał Konstytucyjnyjednostka samorządu terytorialnegopowiatsubwencja oświatowaprawo publicznelegitymacja procesowaochrona praw jednostki

Skarga konstytucyjna złożona przez Powiat Moniecki dotyczyła § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej, w zakresie w jakim pomijał on wychowanków skierowanych do młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Powiat zarzucił niezgodność przepisu z kilkoma artykułami Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze, uznając, że powiat jako osoba prawna prawa publicznego, uczestnicząca w sprawowaniu władzy publicznej, nie mieści się w kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Trybunał podkreślił, że skarga konstytucyjna ma chronić jednostkę przed władzą, a nie rozstrzygać spory między ogniwami władzy publicznej. Powiat wniósł zażalenie, argumentując, że w tej sprawie działał jako osoba prawna, a nie organ władzy publicznej, i że sprawa dotyczy sporu między dwoma podmiotami prawa publicznego. Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył zażalenie na posiedzeniu niejawnym i postanowił je nie uwzględnić. Stwierdził, że zażalenie nie zawiera argumentów podważających prawidłowość postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze. Podkreślono, że relacje między państwem a jednostkami samorządu terytorialnego mają charakter publicznoprawny i nie podlegają ochronie skargi konstytucyjnej. Trybunał zauważył również wewnętrzną sprzeczność w argumentacji powiatu, który raz twierdził, że działa jako osoba prawna chroniona art. 79 ust. 1 Konstytucji, a jednocześnie przyznawał, że sprawa dotyczy sporu między dwoma podmiotami prawa publicznego, co potwierdzało stanowisko Trybunału.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego dotyczącej braku legitymacji jednostek samorządu terytorialnego do wnoszenia skarg konstytucyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wyłącznie kwestii legitymacji procesowej podmiotów prawa publicznego do wnoszenia skarg konstytucyjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy jednostka samorządu terytorialnego (powiat) posiada legitymację do wniesienia skargi konstytucyjnej na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jednostka samorządu terytorialnego, będąca osobą prawną prawa publicznego i uczestnicząca w sprawowaniu władzy publicznej, nie mieści się w zakresie pojęcia "każdy" zawartego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, który określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi konstytucyjnej.

Uzasadnienie

Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki przed działaniami władzy publicznej, a nie instrumentem do rozstrzygania sporów między poszczególnymi ogniwami tej władzy. Podmioty prawa publicznego, takie jak powiat, korzystają ze swoich praw wyłącznie w celu realizacji zadań publicznych i nie są beneficjentami ochrony w drodze skargi konstytucyjnej.

Czy spór między jednostką samorządu terytorialnego a organem władzy publicznej dotyczący wysokości subwencji oświatowej może być przedmiotem skargi konstytucyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga konstytucyjna nie jest instrumentem służącym rozstrzyganiu sporów o charakterze publicznoprawnym.

Uzasadnienie

Relacje między państwem a jednostkami samorządu terytorialnego, w tym spory dotyczące zadań publicznych, mają charakter publicznoprawny i nie podlegają ochronie wynikającej ze skargi konstytucyjnej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględniono zażalenia
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Powiat Monieckiinstytucjaskarżący

Przepisy (6)

Główne

Konstytucja RP art. 79 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pojęcie "każdy" nie obejmuje podmiotów prawa publicznego, takich jak jednostki samorządu terytorialnego, które nie mogą korzystać ze skargi konstytucyjnej.

Pomocnicze

u.o.t.p.TK art. 61 § 4

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Określa przesłanki odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Konstytucja RP art. 16 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa status jednostek samorządu terytorialnego jako osób prawnych prawa publicznego uczestniczących w sprawowaniu władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 163

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa rolę jednostek samorządu terytorialnego w wykonywaniu zadań publicznych.

Konstytucja RP art. 165 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przyznaje jednostkom samorządu terytorialnego osobowość prawną i prawo sądowej ochrony.

u.s.p.

Ustawa o samorządzie powiatowym

Precyzuje katalog zadań publicznych realizowanych przez powiat.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jednostka samorządu terytorialnego jako podmiot prawa publicznego nie mieści się w kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi konstytucyjnej. • Skarga konstytucyjna służy ochronie jednostki przed władzą, a nie rozstrzyganiu sporów między podmiotami prawa publicznego. • Relacje między państwem a jednostkami samorządu terytorialnego mają charakter publicznoprawny i nie podlegają ochronie skargi konstytucyjnej. • Argumentacja skarżącego była wewnętrznie sprzeczna.

Odrzucone argumenty

Powiat działał jako osoba prawna, a nie organ władzy publicznej, i powinien być traktowany jako podmiot wolności i praw konstytucyjnych. • Sprawa dotyczyła sporu między dwoma podmiotami prawa publicznego, co powinno być rozstrzygane w drodze skargi konstytucyjnej.

Godne uwagi sformułowania

„każdy” zawarte w art. 79 ust. 1 Konstytucji nie odnosi się do podmiotów prawa publicznego • istotą skargi konstytucyjnej jest stworzenie ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki przed działaniami władzy publicznej, a nie stworzenie procedury rozstrzygającej spory między poszczególnymi ogniwami tej władzy • Skarga konstytucyjna nie jest instrumentem służącym rozstrzyganiu sporów o charakterze publicznoprawnym • Powiązania ustrojowe państwa i jednostek samorządowych oraz powstałe na tym tle ewentualne spory każą jednoznacznie zakwalifikować te relacje jako publicznoprawne.

Skład orzekający

Jakub Stelina

przewodniczący

Justyn Piskorski

sprawozdawca

Bartłomiej Sochański

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego dotyczącej braku legitymacji jednostek samorządu terytorialnego do wnoszenia skarg konstytucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie kwestii legitymacji procesowej podmiotów prawa publicznego do wnoszenia skarg konstytucyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z dostępem do ochrony konstytucyjnej dla jednostek samorządu terytorialnego, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i konstytucyjnym.

Czy powiat może skarżyć Konstytucję? Trybunał Konstytucyjny odpowiada.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst