Orzeczenie · 2007-09-12

TS 168/06

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2007-09-12
SAOSinneprawo konstytucyjneŚredniakonstytucyjny
prawo do sądudwuinstancyjnośćKodeks postępowania cywilnegoskarga kasacyjnaTrybunał Konstytucyjnyprawo do obronysprawiedliwy proces

Skarga konstytucyjna Ewy i Jerzego Pochwałowskich dotyczyła zgodności art. 386 § 1 i art. 368 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący zarzucili, że przepisy te naruszają ich prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy oraz prawo do obrony, rozumiane jako prawo do zaskarżenia niekorzystnego rozstrzygnięcia do sądu wyższej instancji. Ich sprawa zakończyła się wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu (sygn. akt IX Ga 23/06), który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Poznaniu (sygn. akt XII GC 894/05) i nakazał skarżącym opróżnienie lokalu użytkowego. Z uwagi na wartość przedmiotu sporu, skarga kasacyjna nie przysługiwała. Skarżący argumentowali, że przegrywając sprawę przed sądem odwoławczym, zostali pozbawieni możliwości obrony przed nieprawidłowym orzeczeniem. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym, odmówił jej nadania dalszego biegu. Uzasadnił, że zarzuty skarżących opierają się na błędnym rozumieniu prawa do sądu i zasady dwuinstancyjności. Podkreślono, że dwuinstancyjność oznacza możliwość kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji, a nie konieczność dwukrotnego badania każdego ustalenia. Orzeczenie sądu apelacyjnego jest orzeczeniem drugiej instancji, a jego zmiana ustaleń nie czyni go orzeczeniem pierwszoinstancyjnym. Trybunał powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że prawo do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, odpowiednie ukształtowanie procedury i prawo do wyroku. Zarzut naruszenia prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy uznano za niezasadny, gdyż skarżący mieli możliwość przedstawienia swoich racji, skorzystania z prawa do obrony i rzetelnego postępowania. W konsekwencji, Trybunał uznał, że skarżący nie wykazali naruszenia praw i wolności konstytucyjnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego oraz prawa do sądu w kontekście ograniczeń skargi kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na wartość przedmiotu sporu.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, ograniczające możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w zależności od wartości przedmiotu sporu, naruszają prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prawo do obrony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie naruszają prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy ani prawa do obrony.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że dwuinstancyjność postępowania nie oznacza konieczności dwukrotnego badania każdego ustalenia, a orzeczenie sądu drugiej instancji jest orzeczeniem drugiej instancji, od którego niekoniecznie musi przysługiwać środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej.

Czy orzeczenie sądu drugiej instancji, które zmienia ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, staje się orzeczeniem pierwszoinstancyjnym, od którego przysługuje środek odwoławczy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie sądu drugiej instancji jest orzeczeniem drugiej instancji, nawet jeśli zmienia ustalenia sądu pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Trybunał powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że przyjęcie odmiennego założenia skutkowałoby swego rodzaju trójinstancyjnością postępowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Ewa Pochwałowskaosoba_fizycznaskarżąca
Jerzy Pochwałowskiosoba_fizycznaskarżący

Przepisy (6)

Główne

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prawo do obrony.

Konstytucja RP art. 79 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Warunki dopuszczalności skargi konstytucyjnej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Kwestionowany przepis w kontekście możliwości uwzględnienia apelacji przez sąd odwoławczy.

k.p.c. art. 368 § § 4

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Kwestionowany przepis w kontekście braku możliwości wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na wartość przedmiotu sporu.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.

Konstytucja RP art. 176 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasada dwuinstancyjności postępowania nie oznacza konieczności dwukrotnego badania każdego ustalenia. • Orzeczenie sądu drugiej instancji jest orzeczeniem drugiej instancji, nawet jeśli zmienia ustalenia sądu pierwszej instancji. • Prawo do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, odpowiednie ukształtowanie procedury i prawo do wyroku. • Skarżący mieli możliwość przedstawienia swoich racji i skorzystania z prawa do obrony.

Odrzucone argumenty

Przepisy k.p.c. ograniczające skargę kasacyjną naruszają prawo do zaskarżenia orzeczenia sądu drugiej instancji. • Przegrana przed sądem odwoławczym, przy braku skargi kasacyjnej, pozbawia prawa do obrony.

Godne uwagi sformułowania

„nie sposób uznać, że orzeczenie sądu odwoławczego oparte na ustaleniach odmiennych od ustaleń sądu niższej instancji staje się z tego powodu orzeczeniem pierwszoinstancyjnym, od którego nie przysługuje środek odwoławczy. • „nie oznacza zaś, wbrew stanowisku skarżących, konieczności dwukrotnego badania każdego ustalenia dokonanego przez sąd w trakcie postępowania, w szczególności ustaleń podjętych przez sąd odwoławczy. • „skutkowałoby swego rodzaju trójinstancyjnością postępowania, bowiem od jego orzeczenia przysługiwać by musiał jakiś środek zaskarżenia – swoista apelacja od wyroku apelacyjnego”.

Skład orzekający

Marek Mazurkiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego oraz prawa do sądu w kontekście ograniczeń skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na wartość przedmiotu sporu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad postępowania cywilnego, takich jak dwuinstancyjność i prawo do sądu, co jest istotne dla praktyków prawa, choć stan faktyczny jest rutynowy.

Czy brak skargi kasacyjnej to naruszenie prawa do sądu? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst