Ts 164/98

Trybunał Konstytucyjny1999-04-19
SAOSinneprawa konstytucyjneWysokakonstytucyjny
ustawa lustracyjnaskarga konstytucyjnaprawo do sąduprawo do prywatnościorzeczenieczynność faktycznaMonitor Polski

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że publikacja oświadczenia lustracyjnego nie jest orzeczeniem w rozumieniu konstytucji.

Skarżący konstytucyjnie kwestionował art. 40 ust. 3 ustawy lustracyjnej, zarzucając naruszenie konstytucyjnych praw i wolności. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, ponieważ publikacja oświadczenia lustracyjnego w Monitorze Polskim nie stanowiła ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wymaganego przez art. 79 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący wniósł zażalenie, argumentując, że publikacja ma znamiona „innego ostatecznego rozstrzygnięcia”. Trybunał podtrzymał swoje stanowisko, wyjaśniając, że publikacja jest czynnością faktyczną, a nie orzeczeniem, a skarga konstytucyjna nie ma charakteru prewencyjnego.

W niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny rozpatrywał zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej wniesionej przez Zbigniewa K. Skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją RP art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. Zarzucał, że przepis ten narusza zasadę równości, prawo do prywatności oraz prawo do sądu, poprzez nałożenie obowiązku publikacji w „Monitorze Polskim” oświadczenia zawierającego dane osobowe, w tym adres zamieszkania. Trybunał Konstytucyjny pierwotnie odmówił nadania dalszego biegu skardze, powołując się na art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, który wymaga wydania ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej o prawach lub wolnościach konstytucyjnych skarżącego. Skarżący w zażaleniu argumentował, że publikacja oświadczenia lustracyjnego, choć nie jest wyrokiem ani decyzją administracyjną, stanowi „inne ostateczne rozstrzygnięcie”. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że sama publikacja w „Monitorze Polskim” ma charakter czynności faktycznej, a nie orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślono, że Konstytucja nie przewiduje możliwości kwestionowania w drodze skargi konstytucyjnej działań faktycznych, nawet jeśli naruszają one prawa konstytucyjne. Obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego wynika bezpośrednio z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w orzeczeniu. Trybunał zaznaczył, że instytucja skargi konstytucyjnej nie ma charakteru prewencyjnego, a potencjalne zagrożenie nie spełnia przesłanek merytorycznego rozpoznania skargi. Możliwość wniesienia skargi istnieje tylko wtedy, gdy akt normatywny stanowił podstawę wydania ostatecznego orzeczenia naruszającego prawa skarżącego, a nie gdy skarżący dopatruje się ograniczenia praw bezpośrednio w treści aktu normatywnego. W związku z tym zażalenie skarżącego nie mogło zostać uwzględnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, publikacja oświadczenia lustracyjnego w "Monitorze Polskim" nie stanowi orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, lecz jest czynnością faktyczną realizującą obowiązek ustawowy.

Uzasadnienie

Trybunał wyjaśnił, że skarga konstytucyjna może być wniesiona tylko wtedy, gdy zakwestionowany akt normatywny stanowił podstawę wydania ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej o prawach lub wolnościach konstytucyjnych skarżącego. Sama publikacja jest czynnością faktyczną, a nie orzeczeniem, a obowiązek złożenia oświadczenia wynika bezpośrednio z ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Zbigniew K.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (3)

Główne

ustawa lustracyjna art. 40 § ust. 3

Ustawa o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne

Publikacja w "Monitorze Polskim" oświadczenia lustracyjnego nie jest orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP.

Konstytucja RP art. 79 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wydanie na podstawie zakwestionowanego aktu normatywnego ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej o przysługujących skarżącemu prawach lub wolnościach konstytucyjnych.

Pomocnicze

ustawa o TK art. 46 § ust. 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Skarżący powołał się na ten przepis, twierdząc, że publikacja ma znamiona "innego ostatecznego rozstrzygnięcia".

Argumenty

Skuteczne argumenty

Publikacja oświadczenia lustracyjnego jest czynnością faktyczną, a nie orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP. Obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego wynika bezpośrednio z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w orzeczeniu sądu lub decyzji organu administracji publicznej. Instytucja skargi konstytucyjnej nie ma charakteru prewencyjnego, a potencjalne zagrożenie nie spełnia przesłanek merytorycznego rozpoznania skargi. Możliwość wniesienia skargi konstytucyjnej jest wykluczona, gdy skarżący dopatruje się ograniczenia praw bezpośrednio w treści aktu normatywnego nie wymagającego konkretyzacji.

Odrzucone argumenty

Publikacja oświadczenia lustracyjnego w "Monitorze Polskim" ma znamiona "innego ostatecznego rozstrzygnięcia" w rozumieniu art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Zakwestionowany przepis narusza zasadę równości, prawo do prywatności oraz prawo do sądu.

Godne uwagi sformułowania

Sama publikacja w "Monitorze Polskim" oświadczenia [...] nie ma charakteru orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi bowiem czynność faktyczną, przez którą realizowany jest obowiązek określony w ustawie. Konstytucja RP nie przewiduje możliwości kwestionowania w drodze skargi konstytucyjnej działań faktycznych podejmowanych przez organy władzy państwowej, chociażby działania te wkraczały w sferę praw lub wolności konstytucyjnych. Instytucja skargi konstytucyjnej nie ma charakteru prewencyjnego, potencjalne zaś jedynie zagrożenie dla interesów skarżącego nie spełnia określonych w tym przepisie przesłanek merytorycznego rozpoznania skargi.

Skład orzekający

Krzysztof Kolasiński

przewodniczący

Andrzej Mączyński

sprawozdawca

Marek Safjan

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu stosowania skargi konstytucyjnej, rozróżnienie między orzeczeniem a czynnością faktyczną w kontekście konstytucyjnym, interpretacja art. 79 ust. 1 Konstytucji RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą lustracyjną i wymogiem wydania orzeczenia przez sąd lub organ administracji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące dopuszczalności skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem konstytucyjnym i administracyjnym.

Czy publikacja danych lustracyjnych to "orzeczenie"? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia granice skargi konstytucyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
84 POSTANOWIENIE z dnia 19 kwietnia 1999 r. Sygn. Ts 164/98 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krzysztof Kolasiński – przewodniczący Andrzej Mączyński – sprawozdawca Marek Safjan po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia z 25 lutego 1999 r. na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 17 lutego 1999 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Zbigniewa K. p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej Zbigniewa K. wniesionej 12 grudnia 1998 r. zarzucono, iż art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U. Nr 70, poz. 443; zm.: z 1998 r. Nr 131, poz. 860) jest niezgodny z art. 2, art. 5, art. 31 ust. 1 i ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 40, art. 42, art. 47 oraz art. 51 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego, zakwestionowany przepis narusza zasadę równości i prowadzi do dyskryminacji określonej grupy obywateli, narusza jego konstytucyjne prawo do prywatności przez nałożenie obowiązku publikacji w “Monitorze Polskim” oświadczenia zawierającego imię, nazwisko, adres oraz numer Pesel. W piśmie procesowym z 16 stycznia 1999 r. skarżący stwierdził ponadto, iż art. 40 ust. 3 zakwestionowanej ustawy narusza jego konstytucyjne prawo do sądu oraz stanowi zagrożenie jego życia i zdrowia przez nałożenie obowiązku podania do publicznej wiadomości adresu zamieszkania. Skarżący wskazał, iż na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy z 11 kwietnia 1997 r. nie wydano żadnego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej dotyczącego jego konstytucyjnych wolności lub praw. Zdaniem skarżącego, ostateczne rozstrzygnięcie odnoszące się do przysługujących mu praw i wolności konstytucyjnych stanowi publikacja w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej “Monitor Polski” treści oświadczenia, o którym mowa w art. 6 zaskarżonej ustawy. Skarżący podnosi, że fakt ten mieści się “w kategorii innego ostatecznego rozstrzygnięcia”, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 17 lutego 1999 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdzając iż zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wydanie na podstawie zakwestionowanego w skardze aktu normatywnego ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej o przysługujących skarżącemu prawach lub wolnościach konstytucyjnych. Ponieważ w sprawie skarżącego orzeczenie takie nie zostało wydane, w szczególności zaś nie stanowi go podanie do publicznej wiadomości w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej “Monitor Polski” oświadczenia, o którym mowa w art. 6 zaskarżonej ustawy, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na postanowienie to skarżący wniósł zażalenie z 25 lutego 1999 r. stwierdzając w nim, iż publikacja oświadczenia, o którym mowa w art. 40 ust. 3 zaskarżonej ustawy, nie będąc wyrokiem lub decyzją administracyjną, ma jednak znamiona “innego ostatecznego rozstrzygnięcia”, o którym mówi art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: Sama publikacja w “Monitorze Polskim” oświadczenia, o którym mówi art. 40 ust. 1 zaskarżonej ustawy nie ma charakteru orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi bowiem czynność faktyczną, przez którą realizowany jest obowiązek określony w ustawie. Konstytucja RP nie przewiduje możliwości kwestionowania w drodze skargi konstytucyjnej działań faktycznych podejmowanych przez organy władzy państwowej, chociażby działania te wkraczały w sferę praw lub wolności konstytucyjnych. Nie można także przypisać charakteru orzeczenia, o którym mówi art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, nałożeniu na skarżącego obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego. Obowiązek ten wynika bowiem bezpośrednio z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w orzeczeniu sądu lub decyzji organu administracji publicznej. Za orzeczenie takie natomiast może zostać uznana decyzja Sądu Apelacyjnego w W. o podaniu do publicznej wiadomości treści oświadczenia lustracyjnego na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy z 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna Zbigniewa K. nie może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania także i z tego powodu, że jeszcze nie doszło do uznanej przez skarżącego za rozstrzygnięcie o jego prawach konstytucyjnych publikacji w “Monitorze Polskim” złożonego przez niego oświadczenia lustracyjnego. Uregulowana w art. 79 ust. 1 Konstytucji RP instytucja skargi konstytucyjnej nie ma charakteru prewencyjnego, potencjalne zaś jedynie zagrożenie dla interesów skarżącego nie spełnia określonych w tym przepisie przesłanek merytorycznego rozpoznania skargi. Zgodnie z wyraźnym brzmieniem przepisów konstytucji możliwość wniesienia skargi konstytucyjnej istnieje wyłącznie w przypadkach, gdy zakwestionowany w skardze akt normatywny stanowił podstawę wydania przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia naruszającego prawa lub wolności konstytucyjne skarżącego. Możliwość ta jest natomiast wykluczona wówczas, gdy skarżący dopatruje się ograniczenia przysługujących mu praw lub wolności bezpośrednio w treści aktu normatywnego nie wymagającego konkretyzacji przez orzeczenie sądu lub innego organu władzy publicznej. Dopóki więc określony akt normatywny nie stanie się podstawą wydania wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia przesądzającego w sposób władczy o zakresie przysługujących skarżącemu praw lub wolności konstytucyjnych, dopóty wyłączona jest możliwość zakwestionowania konstytucyjności tego aktu w procedurze skargi konstytucyjnej. Z tych wszystkich powodów zażalenie skarżącego na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 17 lutego 1999 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej nie mogło zostać uwzględnione.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI