Ts 15/99

Trybunał Konstytucyjny1999-04-27
SAOSinneprawo konstytucyjneŚredniakonstytucyjny
swoboda umówprawo własnościumowa dostawyTrybunał KonstytucyjnyKodeks cywilny Konstytucja RP

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej art. 605 Kodeksu cywilnego, uznając, że zasada swobody umów jest zgodna z Konstytucją.

Skarżący Franciszek K. zaskarżył art. 605 Kodeksu cywilnego, twierdząc, że jego ogólnikowe sformułowanie narusza prawo do własności (art. 64 Konstytucji RP) poprzez brak precyzyjnych warunków umowy dostawy wody. Sąd Rejonowy i Wojewódzki oddaliły jego apelację w sprawie o zapłatę za wodę. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) jest zgodna z Konstytucją, a zarzuty skarżącego dotyczące braku szczegółowych regulacji powinny być kierowane przeciwko Radzie Ministrów, a nie przeciwko aktowi normatywnemu.

Skarga konstytucyjna Franciszka K. dotyczyła zgodności art. 605 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) z art. 64 Konstytucji RP. Skarżący podnosił, że zaskarżony przepis, regulujący umowę dostawy, jest zbyt ogólnikowy i nie określa precyzyjnie warunków umowy, co daje dostawcy nadmierną swobodę i może prowadzić do nierzetelnej realizacji umowy, w tym przypadku dostawy wody. Wcześniej Sąd Rejonowy dla K.-P. w K. wyrokiem z 3 listopada 1997 r. uwzględnił powództwo M.P.K. w K. o zapłatę przeciwko Franciszkowi K., który odmawiał zapłaty za wodę, tłumacząc to podłączeniem do sieci wodociągowej sąsiadów bez jego zgody. Apelacja skarżącego została oddalona przez Sąd Wojewódzki 4 listopada 1998 r., który uznał, że odmowa zapłaty nie jest prawnie dopuszczalnym działaniem. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując skargę, stwierdził, że umowa dostawy jest uregulowana w ramach prawa zobowiązań, gdzie kluczową zasadą jest swoboda umów (art. 353¹ k.c.). Trybunał uznał, że sposób unormowania umowy dostawy w art. 605 k.c. służy realizacji tej zasady. Konkretyzacja umowy, której domagał się skarżący, byłaby sprzeczna z zasadą swobody umów, która sama w sobie stanowi gwarancję realizacji praw majątkowych i wolności gospodarczej. Trybunał zaznaczył, że ewentualne ograniczenia swobody umów mogą być wprowadzane w celu ochrony strony słabszej, np. poprzez rozporządzenia wykonawcze na podstawie art. 384 k.c. Skoro jednak skarżący kwestionował brak takich regulacji, jego zarzuty dotyczyły zaniechania prawodawczego Rady Ministrów, a nie niezgodności samego aktu normatywnego z Konstytucją. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna może dotyczyć jedynie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny postanowił odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 605 Kodeksu cywilnego jest zgodny z art. 64 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) jest zgodna z Konstytucją i stanowi gwarancję praw majątkowych. Konkretyzacja umowy dostawy, której domagał się skarżący, byłaby sprzeczna z tą zasadą. Zarzuty dotyczące braku szczegółowych regulacji powinny być kierowane przeciwko zaniechaniom legislacyjnym Rady Ministrów, a nie przeciwko samemu przepisowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Franciszka K.osoba_fizycznaskarżący
M.P.K. w K.spółkapowód

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 605

Kodeks cywilny

Reguluje umowę dostawy, która powinna być kształtowana zgodnie z zasadą swobody umów.

Konstytucja RP art. 64

Prawo do własności, które nie jest naruszane przez art. 605 k.c. ze względu na zgodność z zasadą swobody umów.

Pomocnicze

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, która jest zgodna z Konstytucją i stanowi gwarancję praw majątkowych.

Konstytucja RP art. 22

Wolność gospodarcza, która jest realizowana m.in. poprzez zasadę swobody umów.

Konstytucja RP art. 79 § 1

Określa zakres skargi konstytucyjnej, która może dotyczyć jedynie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

k.c. art. 384

Kodeks cywilny

Delegacja dla Rady Ministrów do określenia szczegółowych warunków zawierania i wykonywania umów między przedsiębiorcami a konsumentami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) jest zgodna z Konstytucją i stanowi gwarancję praw majątkowych. Konkretyzacja umowy dostawy, której domaga się skarżący, byłaby sprzeczna z zasadą swobody umów. Zarzuty dotyczące braku szczegółowych regulacji powinny być kierowane przeciwko zaniechaniom legislacyjnym Rady Ministrów, a nie przeciwko samemu przepisowi. Skarga konstytucyjna może dotyczyć jedynie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, a nie zaniechań legislacyjnych.

Odrzucone argumenty

Art. 605 k.c. narusza prawo do własności (art. 64 Konstytucji RP) poprzez zbyt ogólnikowe sformułowanie warunków umowy dostawy.

Godne uwagi sformułowania

zasada swobody umów stanowi gwarancję realizacji praw majątkowych Konkretyzacja umowy dostawy, której domaga się skarżący, byłaby nie do pogodzenia z równoczesną realizacją zasady z art. 3531 kc. Ewentualne zaniechanie prawodawcze Rady Ministrów nie może być jednak przedmiotem skargi konstytucyjnej

Skład orzekający

Ferdynand Rymarz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady swobody umów w kontekście prawa konstytucyjnego i zarzutów dotyczących braku szczegółowych regulacji umów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi konstytucyjnej i zarzutów wobec konkretnego przepisu Kodeksu cywilnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawa cywilnego - swobody umów - i jej zgodności z Konstytucją, co jest istotne dla prawników. Jednak brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Swoboda umów kontra Konstytucja: Czy prawo pozwala na zbyt ogólne zapisy w umowach?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
175 POSTANOWIENIE z dnia 27 kwietnia 1999 r. Sygn. Ts 15/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ferdynand Rymarz na posiedzeniu niejawnym po wstępnym rozpoznaniu skargi konstytucyjnej Franciszka K., w sprawie zgodności art. 605 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) z art. 64 Konstytucji RP, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej podniesiono, że art. 605 kc narusza wynikające z art. 64 Konstytucji RP prawo skarżącego do własności. Naruszenie to jest, zdaniem skarżącego, spowodowane zbyt ogólnikowym sformułowaniem zaskarżonego przepisu, który nie zobowiązuje do dokładnego określenia warunków umowy dostawy. Brak takiego zobowiązania stwarza po stronie dostawcy zbytnią dowolność w wykonaniu umowy. Skarżący podnosi, iż skutkiem tej dowolności jest niezapewnienie mu prawidłowej dostawy wody, tak aby zagwarantować zgodność jej ilości z uiszczoną należnością. Wyrokiem z 3 listopada 1997 r. Sąd Rejonowy dla K.-P. w K. uwzględnił powództwo M.P.K. w K. o zapłatę skierowane przeciwko Franciszkowi K. Sąd Rejonowy stwierdził, że Franciszek K. nie płacił za wodę dostarczaną mu przez M.P.K. Jako podstawę odmowy Franciszek K. podał fakt podłączenia do sieci wodociągowej bez jego zgody dwóch instalacji wodociągowych sąsiadów. Apelacja Franciszka K. została oddalona wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 4 listopada 1998 r. W wyroku tym Sąd Wojewódzki stwierdził, że jeżeli Franciszek K. chciał doprowadzić do zmiany istniejącej instalacji wodociągowej i odłączenia od niej sąsiednich domów, to winien to czynić przy zastosowaniu prawnie dopuszczalnych działań. Nie jest takim działaniem odmowa zapłaty należności za dostawę wody. Sąd Apelacyjny nie stwierdził nieprawidłowości w wykonaniu umowy dostawy. Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: Umowa dostawy, o której mowa w art. 605 kc jest zamieszczona w księdze trzeciej kc, regulującej prawo zobowiązań. Jedną z podstawowych zasad charakteryzujących stosunki zobowiązaniowe jest wyrażona w art. 3531 kc zasada swobody umów. Sposób unormowania umowy dostawy, o której mowa w art. 605 kc ma na celu m.in. realizację zasady swobody umów, zapewnienie stronom swobody w kształtowaniu stosunku obligacyjnego. Konkretyzacja umowy dostawy, której domaga się skarżący byłaby nie do pogodzenia z równoczesną realizacją zasady z art. 3531 kc. Należy podkreślić, że zasada swobody umów stanowi gwarancję realizacji praw majątkowych, o których mowa w art. 64 ust. 1 oraz wolności gospodarczej, o której mowa w art. 22 Konstytucji RP. Ograniczenie swobody stron w kształtowaniu stosunku prawnego podyktowane może być m.in. koniecznością ochrony strony słabszej. W przypadku umowy dostawy może tu chodzić o ochronę podmiotu zmuszonego do korzystania z usług jednego dostawcy. Ustawodawca stwarza możliwość wprowadzenia takich ograniczeń na gruncie art. 384 kc, stanowiącego delegację dla Rady Ministrów do określenia szczegółowych warunków zawierania i wykonywania umów między osobami prowadzącymi działalność gospodarczą a konsumentami. Z powyższego wynika, że zarzuty dotyczące niedostatecznych gwarancji ustawowych dla korzystającego z usług dostawcy są w rzeczywistości skierowane przeciwko zaniechaniu przez Radę Ministrów wydania na podstawie art. 384 kc rozporządzenia ustalającego ogólne warunki umów dostawy. Ewentualne zaniechanie prawodawcze Rady Ministrów nie może być jednak przedmiotem skargi konstytucyjnej, gdyż w myśl art. 79 ust. 1 konstytucji skarga ta przysługuje w sprawie zgodności z konstytucją aktu normatywnego. Mając powyższe na względzie należało odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI