Ts 132/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna Heleny G. dotyczyła przepisów art. 212 § 2 i § 3 Kodeksu cywilnego (w związku z art. 1035 kc) oraz art. 3938 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, które miały być niezgodne z art. 21, 64 i 45 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o dział spadku po mężu, połączony ze zniesieniem współwłasności nieruchomości, domagając się przyznania jej tej nieruchomości. Po wydaniu postanowienia częściowego przez Sąd Rejonowy, które zostało uchylone, Sąd Rejonowy wydał nowe postanowienie o dziale spadku i zniesieniu współwłasności, przyznając nieruchomość innym spadkobiercom. Apelacja Heleny G. została odrzucona jako wniesiona po terminie. Następnie odrzucono jej zażalenie na odrzucenie apelacji oraz zażalenie na odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu. Kasacja od postanowienia Sądu Najwyższego oddalającego kasację została doręczona pełnomocnikowi skarżącej. Trybunał Konstytucyjny uznał, że skarżąca nie wyczerpała toku instancyjnego, ponieważ jej apelacja została wniesiona po terminie, co uniemożliwiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy oparte na zaskarżonych przepisach. Podkreślono, że skarga konstytucyjna może być skierowana tylko wobec przepisu, który był podstawą ostatecznego orzeczenia, a w tym przypadku takiego orzeczenia nie było. Ponadto, zarzuty skarżącej zmierzały do nowelizacji przepisów, co leży w gestii Parlamentu. W związku z tym, Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze i pozostawił bez rozpoznania wniosek o zarządzenie tymczasowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady wyczerpania toku instancyjnego jako warunku dopuszczalności skargi konstytucyjnej, a także interpretacja zakresu przedmiotowego skargi konstytucyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej skarżącego i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii konstytucyjności przepisów o podziale spadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 212 § 2 i § 3 Kodeksu cywilnego oraz art. 3938 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego są zgodne z art. 21, 64 i 45 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie można rozpoznać skargi konstytucyjnej, ponieważ skarżąca nie wyczerpała toku instancyjnego.
Uzasadnienie
Skarżąca nie wyczerpała toku instancyjnego, gdyż jej apelacja została wniesiona po terminie, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sądy niższych instancji. Skarga konstytucyjna może być skierowana tylko wobec przepisu, który był podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia.
Czy skarga konstytucyjna może być skierowana wobec przepisów, które nie stanowiły podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga konstytucyjna może dotyczyć tylko przepisu prawa, bez którego ostateczne rozstrzygnięcie nie mogłoby przybrać takiej treści, jaka mu została nadana.
Uzasadnienie
Trybunał powtórzył pogląd, że nie ma możliwości wniesienia skargi wobec przepisów, które tylko w sposób pośredni kształtują sytuację prawną skarżącego, ale nie stanowiły podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w jego sprawie.
Czy zarzuty skarżącej dotyczące przepisów o podziale spadku i zniesieniu współwłasności wykraczają poza granice skargi konstytucyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzuty zmierzają do nowelizacji przepisów, co leży w gestii Parlamentu.
Uzasadnienie
Postulowane przez skarżącą zmiany w przepisach art. 212 § 2 kc (w zw. z art. 1035 kc) i art. 212 § 3 kc miały charakter nowelizacyjny i nie mogły być przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Helena G. | osoba_fizyczna | skarżąca |
Przepisy (9)
Główne
u.T.K. art. 46 § ust. 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Określa przesłankę wyczerpania toku instancyjnego dla wniesienia skargi konstytucyjnej.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kwestionowany przepis konstytucyjny.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kwestionowany przepis konstytucyjny.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kwestionowany przepis konstytucyjny.
Konstytucja RP art. 79 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zakres przedmiotowy skargi konstytucyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 212 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis stosowany przez Sąd Rejonowy w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności.
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Przepis stosowany w związku z art. 212 § 2 k.c.
k.c. art. 212 § § 3
Kodeks cywilny
Przepis stosowany przez Sąd Rejonowy w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności.
k.p.c. art. 3938 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis, którego konstytucyjność była kwestionowana, ale nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewyczerpanie przez skarżącą toku instancyjnego z powodu uchybienia terminu do wniesienia apelacji. • Brak ostatecznego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy opartego na zaskarżonych przepisach. • Zarzuty skarżącej zmierzające do nowelizacji przepisów, a nie do stwierdzenia ich niekonstytucyjności. • Skarga konstytucyjna może dotyczyć tylko przepisu, który był podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
przesłankę “wyczerpania toku instancyjnego” należy rozumieć w ten sposób, iż wyklucza ona wniesienie skargi konstytucyjnej od takich prawomocnych wyroków, ostatecznych decyzji lub innych ostatecznych rozstrzygnięć, które stały się prawomocne lub ostateczne dlatego, że skarżący nie wykorzystał możliwości wyczerpania całego dostępnego toku instancji • To niewyczerpanie może polegać także na uchybieniu terminu przewidzianego do wniesienia środka odwoławczego. • nie ma zatem możliwości wniesienia skargi wobec przepisów, które tylko w sposób pośredni kształtują sytuację prawną skarżącego, ale nie stanowiły podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w jego sprawie.
Skład orzekający
Stefan J. Jaworski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady wyczerpania toku instancyjnego jako warunku dopuszczalności skargi konstytucyjnej, a także interpretacja zakresu przedmiotowego skargi konstytucyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej skarżącego i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii konstytucyjności przepisów o podziale spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę proceduralną dotyczącą skargi konstytucyjnej i pokazuje, jak błędy formalne mogą uniemożliwić merytoryczne rozpoznanie sprawy.
“Błąd formalny przekreślił szansę na kontrolę konstytucyjności przepisów o podziale spadku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.