Ts 123/98

Trybunał Konstytucyjny1998-12-01
SAOSinneprawo pracyŚredniakonstytucyjny
odprawa emerytalnaprawo pracyTrybunał Konstytucyjnyzabezpieczenie społecznewykładnia prawastan faktycznykonstytucja

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej prawa do odprawy emerytalnej, wskazując na brak wskazania naruszonego prawa konstytucyjnego.

Skarżący Jan T. złożył skargę konstytucyjną kwestionując art. 18 ustawy o zakładowych systemach wynagradzania, twierdząc, że jego niejednoznaczne brzmienie naruszyło jego prawo do zabezpieczenia społecznego. Sprawa dotyczyła prawa do odprawy emerytalnej, a sądy kolejnych instancji oddalały powództwo skarżącego. Trybunał Konstytucyjny uznał, że skarżący nie wykazał naruszenia konkretnego prawa konstytucyjnego ani sposobu jego naruszenia, a zarzuty dotyczyły wykładni prawa, a nie jego niezgodności z Konstytucją.

Skarga konstytucyjna Jana T. dotyczyła zgodności art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący podniósł, że niejednoznaczne sformułowanie przepisu, dotyczące pojęcia „emeryta” w kontekście prawa do odprawy, naruszyło jego konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego. Sprawa przeszła przez sądy powszechne, które ostatecznie oddaliły powództwo skarżącego o ustalenie prawa do odprawy emerytalnej. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym, postanowił odmówić jej nadania dalszego biegu. Uzasadnienie opierało się na stwierdzeniu, że skarżący nie określił precyzyjnie treści naruszonego prawa konstytucyjnego ani sposobu jego naruszenia. Trybunał podkreślił, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP ogólnie wyraża prawo do zabezpieczenia społecznego, a jego szczegółowy zakres określa ustawa. Zarzuty dotyczące niejednoznaczności przepisu i jego wykładni przez sądy zostały uznane za dotyczące etapu stosowania prawa, a nie jego stanowienia, i nie mogły stanowić samodzielnej podstawy skargi konstytucyjnej. Brak wskazania konkretnego konstytucyjnego uprawnienia i jego naruszenia skutkował odmową merytorycznego rozpoznania skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, ponieważ skarżący nie wykazał naruszenia konkretnego prawa konstytucyjnego ani sposobu jego naruszenia przez wskazany przepis.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że skarżący nie sprecyzował treści naruszonego prawa konstytucyjnego ani sposobu jego naruszenia. Zarzuty dotyczące niejednoznaczności przepisu i jego wykładni przez sądy dotyczą stosowania prawa, a nie jego stanowienia, i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi konstytucyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Jan T.osoba_fizycznaskarżący
TP S.A.spółkapozwany

Przepisy (3)

Główne

u.z.s.w. art. 18 § 1 i 2

Ustawa o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania

Skarżący zarzucił niejednoznaczność przepisu w zakresie pojęcia 'emeryt'.

Konstytucja RP art. 67 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis ogólnie wyraża prawo do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego, a jego zakres określa ustawa. Nie stanowi podstawy do żądania odprawy w sytuacji skarżącego ani nie nakłada na ustawodawcę obowiązku doprecyzowania pojęcia 'emeryt'.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 79 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Warunek merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej - naruszenie praw lub wolności konstytucyjnych przez akt normatywny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał naruszenia konkretnego prawa konstytucyjnego. Zarzuty skarżącego dotyczą wykładni prawa, a nie jego niezgodności z Konstytucją. Przepis art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie nakłada na ustawodawcę obowiązku doprecyzowania pojęcia 'emeryt'.

Odrzucone argumenty

Art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania naruszył prawo do zabezpieczenia społecznego z powodu niejednoznacznego sformułowania pojęcia 'emeryt'.

Godne uwagi sformułowania

Z zarzutu niejednoznacznego sformułowania art. 18 ustawy o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagrodzeń nie wynika, jakie konstytucyjne uprawnienie skarżącego w zakresie prawa do zabezpieczenia społecznego zostało naruszone. Zarzut ten dotyczy stosowania zasad techniki prawodawczej, nie może natomiast stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia konstytucyjnego prawa skarżącego. Z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie wynika obowiązek ustawodawcy wprowadzania dodatkowych elementów doprecyzowywujących znaczenie słowa “emeryt” w ustawie o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania. Możliwość przypisania danemu słowu kilku znaczeń, jest immanentną cechą języka prawnego, a wybór jednego z nich odbywa się dopiero w procesie wykładni. Zarzut niewłaściwej wykładni dotyczy jednak procesu stosowania, a nie stanowienia prawa.

Skład orzekający

Wiesław Johann

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej z powodu braku wykazania naruszenia prawa konstytucyjnego i skupienia się na wykładni przepisów prawa powszechnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i interpretacji konkretnych przepisów z 1984 r. w kontekście Konstytucji z 1997 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest interesująca z perspektywy prawników zajmujących się prawem konstytucyjnym i pracy, ze względu na analizę wymogów formalnych skargi konstytucyjnej i relacji między prawem powszechnym a konstytucyjnym.

Kiedy skarga konstytucyjna nie wystarczy? Trybunał wyjaśnia wymogi formalne.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
14 POSTANOWIENIE* z dnia 1 grudnia 1998 r. Sygn. Ts 123/98 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wiesław Johann na posiedzeniu niejawnym po wstępnym rozpoznaniu skargi konstytucyjnej Jana T., w sprawie: zgodności art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania (tekst jednolity z 1990 r. Dz.U. Nr 69, poz. 407) z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Uzasadnienie: W skardze Jan T. podniósł, że art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania naruszył jego konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Skarżący wniósł powództwo o ustalenie przeciwko TP S.A., iż nabył prawo do odprawy emerytalnej. Sąd Rejonowy wyrokiem z 10 kwietnia 1995 r. powództwo oddalił. Na skutek rewizji Jana T. Sąd Wojewódzki wyrokiem z 12 października 1995 r. uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd Rejonowy wyrokiem z 10 września 1996 r. oddalił powództwo, wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Wojewódzki, a wniesiona od wyroku kasacja została oddalona wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 lutego 1998 r. Zdaniem skarżącego, nieuwzględnienie powództwa nastąpiło z powodu niejednoznacznego sformułowania art. 18 ust. 1 i 2 przedmiotowej ustawy. Wskazane przepisy nie rozstrzygają jednoznacznie, czy użyte w nich słowo “emeryt” oznacza osobę, która nie pobierała emerytury w dacie zakończenia pracy i przejścia na zaopatrzenie emerytalne, czy też każdą osobę, która kiedykolwiek pobierała emeryturę czy rentę. Zdaniem skarżącego, to drugie rozumienie nie znajduje podstaw w wykładni językowej i systemowej wskazanych przepisów, tymczasem zostało ono przyjęte przez sądy jako podstawa do oddalenia powództwa. Zdaniem skarżącego należy przyjąć, że regulacja pozwalająca na dowolne interpretowanie prawa do odprawy emerytalnej w jego przypadku narusza przysługujące mu na podstawie art. 67 ust. 1 Konstytucji RP prawo do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest naruszenie przysługujących skarżącemu praw lub wolności konstytucyjnych przez akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji orzekł o prawach skarżącego. W niniejszej sprawie skarżący nie określił treści przysługującego mu na podstawie art. 67 ust. 1 Konstytucji RP prawa, ani sposobu jego naruszenia. Przepis ten w sposób ogólny wyraża prawo do zabezpieczenia społecznego w razie osiągnięcia wieku emerytalnego stwierdzając, że zakres i formy tego zabezpieczenia określać ma ustawa. Skarżący nie podnosi w skardze argumentów z których wynikałoby, że art. 67 ust. 1 stanowi podstawę żądania odprawy w sytuacji, w której znalazł się po przejściu na emeryturę. Dla wskazania naruszonego prawa konstytucyjnego nie wystarczy powołanie w skardze przepisu konstytucji, należy wskazać jakie z tego przepisu wynika uprawnienie skarżącego i na czym polega korespondujący z nim obowiązek ustawodawcy. Obowiązek wskazania tego uprawnienia ciąży na skarżącym w szczególności, gdy przepis konstytucji dla ustalenia treści danego prawa odsyła do ustawy. W przedmiotowej sprawie należy uznać, że warunki jakie należy spełnić dla nabycia prawa do odprawy emerytalnej i rentowej określa ustawodawca, a z samego art. 67 ust. 1 nie wynikają żadne szczególne ograniczenia, którymi ustawodawca byłby związany. Z zarzutu niejednoznacznego sformułowania art. 18 ustawy o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagrodzeń nie wynika, jakie konstytucyjne uprawnienie skarżącego w zakresie prawa do zabezpieczenia społecznego zostało naruszone. Zarzut ten dotyczy stosowania zasad techniki prawodawczej, nie może natomiast stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia konstytucyjnego prawa skarżącego. Z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie wynika obowiązek ustawodawcy wprowadzania dodatkowych elementów doprecyzowywujących znaczenie słowa “emeryt” w ustawie o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania. Możliwość przypisania danemu słowu kilku znaczeń, jest immanentną cechą języka prawnego, a wybór jednego z nich odbywa się dopiero w procesie wykładni. Zarzut niewłaściwej wykładni dotyczy jednak procesu stosowania, a nie stanowienia prawa. Zarzut dokonania niewłaściwej wykładni ustawy nie może więc być samodzielną podstawą skargi konstytucyjnej. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie nie wskazano konstytucyjnego prawa, które zostało naruszone, ani sposobu jego naruszenia przez art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 26 stycznia 1984 r., Trybunał Konstytucyjny orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI