Ts 122/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o urzędowych formularzach i opłatach adwokackich, uznając ją za bezzasadną w części.
Skarżąca Spółka Gemi zarzuciła niezgodność przepisów KPC dotyczących urzędowych formularzy oraz rozporządzenia o opłatach adwokackich z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze w zakresie dotyczącym przepisów KPC, które nie stanowiły podstawy wydanych w sprawie orzeczeń, oraz w zakresie dotyczącym rozporządzenia o opłatach, uznając zarzuty za wadliwie sformułowane lub wykraczające poza kognicję Trybunału. Skarga w pozostałym zakresie została przekazana do merytorycznego rozpoznania.
Skarga konstytucyjna Spółki Gemi kwestionowała zgodność przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) dotyczących przymusu stosowania urzędowych formularzy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z Konstytucją RP. Skarżąca podnosiła, że przepisy KPC ograniczają jej prawo do dochodzenia roszczeń sądowych, a rozporządzenie pozwala na orzekanie o kosztach w oderwaniu od nakładów pracy pełnomocnika. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnym rozpoznaniu, odmówił nadania dalszego biegu skardze w zakresie dotyczącym części przepisów KPC, które nie stanowiły podstawy wydanych w sprawie orzeczeń (nakazu zapłaty, postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu i postanowienia o oddaleniu zażalenia). Trybunał wskazał, że podstawą odrzucenia sprzeciwu był art. 503 § 2 KPC w zw. z art. 1301 KPC, a nie inne wskazane przez skarżącą przepisy. Odmówiono również nadania dalszego biegu skardze w zakresie dotyczącym rozporządzenia o opłatach, uznając zarzut za oparty na wadliwej wykładni przepisów i wykraczający poza zakres kognicji Trybunału (badanie aktów stosowania prawa). Skarga w pozostałym zakresie, dotyczącym art. 1301 § 1 i art. 503 § 2 KPC, została przekazana do merytorycznego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w zakresie, w jakim przepisy te nie stanowiły podstawy wydanych orzeczeń lub były adresowane do innej strony postępowania.
Uzasadnienie
Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze, wskazując, że część zaskarżonych przepisów KPC nie była podstawą prawną orzeczeń wydanych w sprawie skarżącej, a inne były adresowane do powoda, a nie pozwanego. Skarga w tym zakresie była bezzasadna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gemi Spółka z o.o. | spółka | skarżąca |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 503 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia sprzeciwu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1301 § § 2, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej.
k.p.c. art. 187 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej; adresowany do powoda.
k.p.c. art. 395 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej; nie określa przesłanek odrzucenia sprzeciwu.
k.p.c. art. 505 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej; nie określa przesłanek odrzucenia sprzeciwu.
k.p.c. art. 505 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej; nie określa przesłanek odrzucenia sprzeciwu.
k.p.c. art. 505 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej; nie określa przesłanek odrzucenia sprzeciwu.
k.p.c. art. 505 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Nie stanowił podstawy wydania orzeczenia w sprawie skarżącej; nie określa przesłanek odrzucenia sprzeciwu.
Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm. art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych
Zarzut oparty na wadliwej wykładni, abstrahującej od art. 98 k.p.c.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 176
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Relewantny przepis określający zasady ustalania kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Część zaskarżonych przepisów KPC nie stanowiła podstawy wydania orzeczeń w sprawie. Część zaskarżonych przepisów KPC była adresowana do innej strony postępowania (powoda). Zarzut dotyczący opłat adwokackich oparty na wadliwej wykładni przepisów. Zarzut dotyczący uchylania się sądów od badania opłat wykracza poza kognicję Trybunału.
Odrzucone argumenty
Przepisy KPC dotyczące urzędowych formularzy ograniczają prawo do sądu. Przepisy dotyczące opłat adwokackich pozwalają na orzekanie o kosztach w oderwaniu od nakładów pracy i zawiłości sprawy.
Godne uwagi sformułowania
W skardze konstytucyjnej można zarzucać niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę prawną orzeczenia naruszającego konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego. Wykładnia aktów normatywnych dokonana z pominięciem przepisu relewantnego dla danej kwestii nie może doprowadzić do ustalenia w sposób prawidłowy treści normatywnej tych aktów. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji badanie naruszeń wolności i praw spowodowanych aktami stosowania prawa wykracza poza zakres kognicji Trybunału Konstytucyjnego.
Skład orzekający
Andrzej Mączyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych lub merytorycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów KPC oraz rozporządzenia o opłatach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 3/10
Sprawa ma charakter proceduralny i dotyczy formalnych wymogów skargi konstytucyjnej, co czyni ją mało interesującą dla szerszego grona odbiorców poza specjalistami od prawa konstytucyjnego i procesowego.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony93 POSTANOWIENIE z dnia 16 stycznia 2002 r. Sygn. Ts 122/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Gemi Spółki z o.o. w sprawie zgodności: art. 1301, art. 187 1, art. 395 § 1, art. 503 § 2, art. 5052, art. 5054, art. 5055, art. 5059 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) z art. 2, art. 45 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 2, art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.) z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n a w i a : odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie odnoszącym się do art. 1301 § 2, 3 i 4, art. 1871, art. 395 § 1, art. 5052, art. 5054, art. 5055, art. 5059 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) oraz w zakresie odnoszącym się do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.). Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej z 10 sierpnia 2001 r. zarzucono, że art. 130 1, art. 1871, art. 395 § 1, art. 503 § 2, art. 5052, art. 5054, art. 5055, art. 5059 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 2, art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.) jest niezgodny z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącej wskazane przepisy kodeksu postępowania cywilnego bez uzasadnionych przyczyn ograniczają jej prawo do dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Ograniczenie to polega na wprowadzeniu przymusu zwracania się do sądu na urzędowych formularzach. Zdaniem skarżącej strona postępowania cywilnego powinna mieć prawo wyboru stosowania bądź niestosowania formularza i to niezależnie od tego, czy z takiej możliwości skorzysta strona przeciwna. Odnośnie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych skarżąca zarzuciła, że umożliwia ono orzekanie przez sąd o kosztach postępowania w oderwaniu od nakładów pracy pełnomocnika i zawiłości sprawy. Zarzut ten został potwierdzony w piśmie procesowym skarżącej z 24 listopada 2001 r. Skarga konstytucyjna została oparta na następującym stanie faktycznym: Nakazem zapłaty z 8 lutego 2001 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu nakazał skarżącej zapłatę kwoty 3350,65 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz zapłatę kosztów procesu. Sprzeciw skarżącej od powyższego nakazu został odrzucony postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z 5 marca 2001 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż sprzeciw nie został wniesiony na urzędowym formularzu, co na mocy art. 503 § 2 w zw. z art. 1301 kodeksu postępowania cywilnego skutkuje jego odrzuceniem. Zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Rejonowego zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z 7 czerwca 2001 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji w skardze konstytucyjnej można zarzucać niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę prawną orzeczenia naruszającego konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego. W przedmiotowej sprawie warunek ten został spełniony jedynie w części. Skarżąca, wnosząc o zbadanie zgodności z Konstytucją szeregu przepisów kodeksu postępowania cywilnego wskazuje, że zapadłe w jej sprawie orzeczenia sądów obu instancji zostały wydane na podstawie art. 1301 § 1, 3 i 4 oraz art. 503 § 2 kodeksu. Z treści postanowień Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego wynika natomiast, że art. 1301 § 2, 3 i 4, art. 1871, art. 395 § 1, art. 5052, art. 5054, art. 5055, art. 5059 kodeksu postępowania cywilnego nie stanowiły podstawy ich wydania. Podstawę odrzucenia sprzeciwu, jak i oddalenia zażalenia skarżącej stanowiły przepisy nakładające na nią obowiązek wniesienia sprzeciwu na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 503 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Podstawą odrzucenia sprzeciwu nie mogły być natomiast art. 1301 § 2, 3 i 4, art. 1871 kodeksu postępowania cywilnego adresowanie nie do pozwanego, lecz do powoda. Podstawą taką nie mogły być również art. 395 § 1, art. 5052, art. 5054, art. 5055, art. 5059 kodeksu postępowania cywilnego, gdyż nie określają one przesłanek odrzucenia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Na marginesie należy podkreślić, że skarżąca, wezwana zarządzeniem sędziego do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej m.in. przez wskazanie, że zaskarżone przepisy stanowiły podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w przedmiotowej sprawie, braku tego nie uzupełniła. Z kolei zarzut niezgodności § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych z Konstytucją oparty został na wadliwej wykładni tego przepisu. Skarżąca ustalając treść norm prawnych określających sposób orzekania o kosztach procesu abstrahuje bowiem od postanowień kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności od art. 98 kodeksu określającego zasady ustalania tych kosztów. Wykładnia aktów normatywnych dokonana z pominięciem przepisu relewantnego dla danej kwestii nie może doprowadzić do ustalenia w sposób prawidłowy treści normatywnej tych aktów, co w konsekwencji uniemożliwia odwołanie się do nich dla uzasadnienia zarzutów sformułowanych w skardze konstytucyjnej. Z powyższych względów należy uznać, iż skarga konstytucyjna w tym zakresie jest oczywiści bezzasadna. Z kolei zarzut uchylania się przez sądy od badania przesłanek ustalania opłat określonych w § 4 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia nie może stanowić podstawy skargi konstytucyjnej, gdyż w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji badanie naruszeń wolności i praw spowodowanych aktami stosowania prawa wykracza poza zakres kognicji Trybunału Konstytucyjnego. W drodze skargi konstytucyjnej nie można domagać się zbadania zgodności zaskarżonych przepisów aktów normatywnych z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W myśl wyraźnej dyspozycji art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga może zawierać żądanie zbadania zgodności zaskarżonych przepisów z przepisami Konstytucji, regulującymi wolności i prawa, a nie z przepisami innych aktów normatywnych. Z powyższych względów należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej we wskazanym zakresie. W pozostałym zakresie dotyczącym art. 1301 § 1 i art. 503 § 2 kodeksu postępowania cywilnego, skarga konstytucyjna zarządzeniem sędziego została przekazana do merytorycznego rozpoznania.