Ts 118/06

Trybunał Konstytucyjny2008-01-23
SAOSinnepostępowanie cywilneWysokakonstytucyjny
wznowienie postępowaniawyłączenie sędziegoprawo do sąduTrybunał KonstytucyjnyKodeks postępowania cywilnegoprawomocnośćbezstronność sędziego

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej prawa do wznowienia postępowania w przypadku orzekania przez sędziego podlegającego wyłączeniu.

Marek Jarocki złożył skargę konstytucyjną, zarzucając niezgodność z Konstytucją art. 401 pkt 1 k.p.c. w zakresie, w jakim wyłącza prawo do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, gdy w składzie sądu orzekał sędzia podlegający wyłączeniu z innych przyczyn niż ustawowe. Skarżący powołał się na postanowienie Sądu Okręgowego stwierdzające brak bezstronności sędziego w innej sprawie. Sądy niższych instancji odrzuciły skargę o wznowienie, a Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że wznowienie postępowania nie mieści się w zakresie prawa do sądu i że skarżący nie skorzystał z dostępnych środków prawnych.

Skarżący, Marek Jarocki, złożył skargę konstytucyjną kwestionującą art. 401 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zarzucił, że przepis ten, wyłączając możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem na podstawie orzekania sędziego podlegającego wyłączeniu z przyczyn innych niż ustawowe, narusza art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Podstawą skargi był fakt, że w sprawie, w której zapadł prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Tychach, orzekała sędzia, której Sąd Okręgowy w późniejszym postanowieniu stwierdził brak bezstronności. Skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania, jednak Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy ją odrzucili, uznając, że przepis k.p.c. nie przewiduje takiej podstawy wznowienia. Trybunał Konstytucyjny początkowo odmówił nadania dalszego biegu skardze, wskazując, że wznowienie postępowania nie jest objęte konstytucyjnym prawem do sądu i że skarżący nie skorzystał z dostępnych środków, takich jak wniosek o wyłączenie sędziego. W zażaleniu skarżący argumentował, że sama możliwość złożenia apelacji nie gwarantuje sprawiedliwego rozstrzygnięcia, gdy orzekał sędzia podlegający wyłączeniu, oraz że obawiał się grzywny za bezzasadny wniosek o wyłączenie. Trybunał Konstytucyjny w niniejszym składzie potwierdził swoje stanowisko, że instytucja wznowienia postępowania z art. 401 ust. 1 pkt 1 k.p.c. nie mieści się w zakresie konstytucyjnego prawa do sądu i nie uwzględnił zażalenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, instytucja wznowienia postępowania sądowego z art. 401 ust. 1 pkt 1 k.p.c. nie mieści się w zakresie konstytucyjnego prawa do sądu.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny uznał, że prawo do wznowienia postępowania na podstawie orzekania sędziego podlegającego wyłączeniu nie jest elementem konstytucyjnego prawa do sądu. Ponadto, skarżący nie skorzystał z dostępnych środków prawnych, takich jak wniosek o wyłączenie sędziego, co uniemożliwia późniejsze powoływanie się na naruszenie prawa do sprawiedliwego rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
Marek Jarockiosoba_fizycznaskarżący
Sąd Rejonowy w Tychachinstytucjasąd niższej instancji
Sąd Okręgowyinstytucjasąd niższej instancji
SSR A. Szafronosoba_fizycznasędzia

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 401 § pkt 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Wyłącza prawo do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem na podstawie tego, że w składzie sądu orzekał sędzia podlegający wyłączeniu z przyczyn innych niż na mocy ustawy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 49

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy podstaw wyłączenia sędziego z powodu braku jego bezstronności.

k.p.c. art. 53

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje możliwość orzeczenia grzywny za złożenie oczywiście bezzasadnego wniosku o wyłączenie sędziego.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instytucja wznowienia postępowania z art. 401 ust. 1 pkt 1 k.p.c. nie mieści się w zakresie konstytucyjnego prawa do sądu. Skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych gwarantujących sprawiedliwe rozstrzygnięcie (wniosek o wyłączenie sędziego). Zasada subsydiarności skargi konstytucyjnej została prawidłowo zastosowana. Niezłożenie wniosku o wyłączenie sędziego z obawy przed grzywną nie jest uzasadnione, gdyż grzywna mogła być nałożona tylko za wniosek bezzasadny.

Odrzucone argumenty

Art. 401 pkt 1 k.p.c. jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ wyłącza prawo do wznowienia postępowania w przypadku orzekania przez sędziego podlegającego wyłączeniu. Sama możliwość złożenia apelacji nie gwarantuje prawa do sprawiedliwego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w pierwszej instancji orzekał sędzia, który powinien być wyłączony. Skarżący był powstrzymywany przed złożeniem wniosku o wyłączenie sędziego przez możliwość orzeczenia grzywny na podstawie art. 53 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

prawo do wznowienia postępowania z art. 401 ust. 1 pkt 1 k.p.c. nie mieści się w zakresie konstytucyjnego prawa do sądu Skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych gwarantujących sprawiedliwe rozstrzygnięcie Sama możliwość złożenia apelacji nie gwarantuje prawa do sprawiedliwego rozstrzygnięcia

Skład orzekający

Mirosław Wyrzykowski

przewodniczący

Marek Kotlinowski

sprawozdawca

Maria Gintowt-Jankowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście instytucji wznowienia postępowania oraz obowiązków strony w zakresie korzystania ze środków prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości wznowienia postępowania na podstawie orzekania sędziego podlegającego wyłączeniu z przyczyn innych niż ustawowe, zgodnie z brzmieniem art. 401 pkt 1 k.p.c. w dacie orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i możliwości jego ochrony w sytuacji, gdy strona uważa, że w jej sprawie orzekał sędzia bezstronny. Pokazuje ograniczenia w dostępie do wznowienia postępowania.

Czy sędzia, który powinien być wyłączony, może pozbawić Cię prawa do wznowienia postępowania?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
10/1/B/2008 POSTANOWIENIE z dnia 23 stycznia 2008 r. Sygn. akt Ts 118/06 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski – przewodniczący Marek Kotlinowski – sprawozdawca Maria Gintowt-Jankowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia z 17 stycznia 2007 r. na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Marka Jarockiego, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 12 maja 2006 r. zarzucono, że art. 401 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim wyłącza prawo do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem na tej podstawie, że w składzie sądu orzekał sędzia podlegający wyłączeniu z przyczyn innych niż na mocy ustawy jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w oparciu o następujący stan faktyczny. Sąd Rejonowy w Tychach 3 września 2002 r. (sygn. akt VIGC 257/02/3) wydał wyrok względem Marka Jarockiego. Wyrok ten stał się prawomocny. W skład Sądu wchodziła SSR. A Szafron. W kolejnej sprawie, w której stroną był M. Jarocki w składzie sądu zasiadała również SSR A. Szafron. W trakcie przewodu sądowego M. Jarocki złożył wniosek o wyłączenie sędziego ze względu na brak jego bezstronności. Sąd Rejonowy nie uwzględnił tego wniosku, jednak Sąd Okręgowy w postanowieniu z 6 maja 2004 r. (sygn. akt XIX. Gz. 307/04) stwierdził, że zachodzą podstawy do wyłączenia SSR A. Szafron w oparciu o art. 49 k.p.c. Wyłączenie zostało uzasadnione stosunkiem, jaki SSR A. Szafron prezentowała względem M. Jarockiego na rozprawie. M. Jarocki, powołując się na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego, złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem wyroku Sądu Rejonowego w dniu 3 września 2002 r. (sygn. akt VIGC 257/02/3). W skardze tej M. Jarocki podnosił m.in., że stwierdzony przez Sąd Okręgowy brak bezstronności SSR. A. Szafron musiał istnieć już wcześniej, miał znaczenie dla rozstrzygnięcia podjętego w innym postępowaniu, więc konieczne jest wznowienie postępowania i ponowne rozpoznanie sprawy w innym składzie. Sąd Rejonowy postanowieniem z 31 maja 2005 r. (sygn. akt VI GC 489/04/3) odrzucił skargę o wznowienie, a Sąd Okręgowy postanowieniem z 13 marca 2006 r. (sygn. akt XIX Gz 169/06) oddalił zażalenie M. Jarockiego. Oba sądy stanęły na stanowisku, że art. 401 pkt 1 k.p.c. nie daje podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o twierdzenie, że w sprawie orzekał sędzia, który powinien zostać wyłączony na wniosek. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że M. Jarocki w trakcie postępowania zakończonego wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy 31 maja 2002 r. mógł złożyć wniosek o wyłączenie sędziego. Z tego względu Sąd nie dopatrzył się naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 9 stycznia 2007 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wznowienia postępowania z art. 401 ust. 1 pkt 1 k.p.c. nie mieści się w zakresie konstytucyjnego prawa do sądu. Ponadto Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarga konstytucyjna nie znajduje podstaw w zasadzie subsydiarności. Skarżący w postępowaniu przed sądem nie składał wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. Skoro skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych gwarantujących sprawiedliwe rozstrzygnięcie, nie może obecnie żądać wznowienia postępowania, powołując się właśnie na prawo do sprawiedliwego rozstrzygnięcia. W zażaleniu z 17 stycznia 2007 r. skarżący wniósł o nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Zdaniem skarżącego, sama możliwość złożenia apelacji nie gwarantuje prawa do sprawiedliwego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w pierwszej instancji orzekał sędzia, który powinien być wyłączony na podstawie art. 49 k.p.c. Ponadto skarżący wskazał, że przed złożeniem wniosku o wyłączenie sędziego powstrzymywała go obowiązująca wtedy z mocy art. 53 k.p.c. możliwość orzeczenia grzywny za złożenie takiego wniosku w sposób oczywiście bezzasadny. Skarżący podkreślił ponownie, że Sąd Okręgowy w postanowieniu z 6 maja 2004 r. stwierdził brak bezstronności sędziego. Stwierdzenie to Sąd Okręgowy oparł na analizie wcześniej wydanych przez sędziego orzeczeń w sprawie skarżącego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W zażaleniu skarżący nie odniósł się do podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W szczególności skarżący nie odniósł się do stwierdzenia, w myśl, którego instytucja wznowienia postępowania sądowego z art. 401 ust. 1 pkt 1 k.p.c. nie mieści się w zakresie konstytucyjnego prawa do sądu. Trybunał Konstytucyjny w niniejszym składzie potwierdza powyższe stwierdzenie oraz wynikającą z niego konsekwencję niedopuszczalności rozpoznania przedmiotowej skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny podziela również przyjętą w zaskarżanym postanowieniu wykładnię zasady subsydiarności skargi konstytucyjnej. Podnoszone w zażaleniu przyczyny niezłożenia wniosku o wyłączenie sędziego należy uznać za niezasadne. W szczególności niezłożenie takiego wniosku nie może być uzasadnione treścią art. 53 k.p.c. Jak wskazuje sam skarżący nałożenie grzywny w oparciu o wskazany przepis mogło nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wniosek ten był bezzasadny. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI