Ts 116/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Gminy Jastrzębie Zdrój, uznając, że gmina nie jest podmiotem uprawnionym do jej złożenia w sprawach dotyczących wykonywania zadań publicznych.
Gmina Jastrzębie Zdrój złożyła skargę konstytucyjną kwestionując zgodność przepisu ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją, twierdząc, że narusza on jej prawa do samodzielnego wykonywania zadań publicznych oraz prawa mieszkańców do pomocy. Trybunał Konstytucyjny, po analizie, odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdzając, że gmina jako osoba prawna nie jest podmiotem uprawnionym do składania skargi konstytucyjnej w sprawach dotyczących wykonywania zadań publicznych ani do ochrony praw osób trzecich.
Skarga konstytucyjna została złożona przez Zarząd Gminy Jastrzębie Zdrój, który zarzucił niezgodność art. 46 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją RP. Gmina argumentowała, że przepis ten narusza jej prawa do samodzielnego i swobodnego wykonywania zadań publicznych oraz prawa członków wspólnoty samorządowej do pomocy. Sprawa dotyczyła uchwały gminy przyznającej pomoc finansową rodzinom w trudnej sytuacji materialnej, która została uznana za nieważną przez Wojewodę Śląskiego, a następnie skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA uznał, że gmina wykroczyła poza swoje kompetencje. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując skargę, stwierdził, że gmina jako osoba prawna nie jest podmiotem uprawnionym do składania skargi konstytucyjnej w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ prawo do samodzielnego wykonywania zadań publicznych nie wchodzi w zakres konstytucyjnych praw i wolności człowieka. Ponadto, gmina nie może w ramach skargi konstytucyjnej dochodzić ochrony praw osób trzecich, takich jak prawa członków gminy do pomocy społecznej. W związku z tym, Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, gmina jako osoba prawna nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia skargi konstytucyjnej w sprawach dotyczących naruszenia jej prawa do samodzielnego i swobodnego wykonywania zadań publicznych, gdyż nie wchodzi to w zakres konstytucyjnych praw i wolności człowieka.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że art. 79 ust. 1 Konstytucji RP odnosi się do praw i wolności człowieka, a podmiotami konstytucyjnych praw są przede wszystkim osoby fizyczne. Osoby prawne mogą być podmiotami tylko niektórych praw konstytucyjnych, o ile normy te są do nich adresowane. Prawo do samodzielnego wykonywania zadań publicznych nie jest prawem konstytucyjnym, którego podmiotem może być osoba prawna w drodze skargi konstytucyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej
Strona wygrywająca
Trybunał Konstytucyjny
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Jastrzębie Zdrój | instytucja | skarżący |
| Wojewoda Śląski | organ_państwowy | organ nadzorczy |
Przepisy (8)
Główne
u.p.s. art. 46 § ust. 7
Ustawa o pomocy społecznej
Przepis ten został zakwestionowany przez gminę jako naruszający jej prawa.
Konstytucja RP art. 79 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa podmiotowość skarżącego w skardze konstytucyjnej.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 16 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazany jako podstawa naruszenia praw gminy.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazany jako podstawa naruszenia praw gminy.
Konstytucja RP art. 166 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazany jako podstawa naruszenia praw gminy.
u.t.k. art. 47 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Potwierdza wymóg uprawdopodobnienia naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw.
Konstytucja RP art. 191 § ust. 1 pkt 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazuje na możliwość złożenia przez gminę wniosku do Trybunału w innym trybie.
u.s.g.
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa kompetencje gminy, które według NSA zostały przekroczone.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina jako osoba prawna nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia skargi konstytucyjnej w sprawach dotyczących wykonywania zadań publicznych. Skarga konstytucyjna ma charakter bezpośredni i służy ochronie praw własnych skarżącego, a nie praw osób trzecich.
Odrzucone argumenty
Art. 46 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej narusza prawo gminy do samodzielnego wykonywania zadań publicznych. Gmina ma prawo dochodzić ochrony praw członków wspólnoty samorządowej do pomocy społecznej w drodze skargi konstytucyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Prawo takie nie wchodzi jednak w zakres konstytucyjnych praw, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Podmiotem konstytucyjnych praw są więc przede wszystkim osoby fizyczne. Do tego rodzaju praw należy zaliczyć prawo do samodzielnego i swobodnego wykonywania zadań publicznych przez gminę. Podstawową cechą skargi konstytucyjnej jest jej bezpośredni charakter... Dopuszczenie takiej możliwości nadawałoby skardze konstytucyjnej charakter powszechny, co byłoby sprzeczne z jej istotą.
Skład orzekający
Mirosław Wyrzykowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Określenie podmiotowości gminy w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz zakresu ochrony praw konstytucyjnych dla osób prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie skarg konstytucyjnych składanych przez jednostki samorządu terytorialnego w sprawach dotyczących ich kompetencji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie konstytucyjnym – kto i w jakim zakresie może składać skargę konstytucyjną, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i konstytucyjnym.
“Gmina nie może skarżyć Konstytucji? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia granice skargi konstytucyjnej.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmieniony104 POSTANOWIENIE z dnia 11 grudnia 2002 r. Sygn. akt Ts 116/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Gminy Jastrzębie Zdrój w sprawie zgodności: art. 46 ust. 7 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) z art. 16 ust. 2, art. 71 ust. 1 i art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej złożonej 12 sierpnia 2002 r. przez Zarząd Gminy Jastrzębie Zdrój zarzucono, że art. 46 ust. 7 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) jest niezgodny z art. 16 ust. 2, art. 71 ust. 1 i art. 166 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazany przepis narusza prawa gminy do samodzielnego wykonywania zadań publicznych, prawa członków wspólnoty samorządowej znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej do szczególnej pomocy oraz prawa gminy do swobodnego wykonywania zadań publicznych poprzez uniemożliwienie jej wykonania zadania publicznego z zakresu pomocy społecznej. Wykonując zarządzenie sędziego wzywające do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej Zarząd Gminy pismem złożonym 17 października 2002 r. podtrzymał zarzuty podniesione w skardze. Rada Miasta Jastrzębia Zdroju uchwałą z 23 października 1999 r. przyjęła do realizacji gminny program pomocy społecznej. W wykonaniu uchwały został zawarty z kilkoma spółdzielniami mieszkaniowymi kontrakt socjalny, na mocy którego rodzinom będącym w trudnej sytuacji materialnej, którym zagraża utrata prawa do lokalu mieszkalnego Gmina miała udzielić pomocy finansowej w spłacie zaległości czynszowej, zaś właściciele mieszkań mieli umorzyć im odsetki z tytułu tych zaległości. W wykonaniu tego kontraktu Zarząd Miasta 19 września 2001 r. podjął uchwałę, w której wskazał osoby uprawnione do korzystania z pomocy społecznej. Rozstrzygnięciem nadzorczym z 25 października 2001 r. Wojewoda Śląski stwierdził nieważność wskazanej uchwały Zarządu Miasta Jastrzębia Zdroju w sprawie przyznania pomocy socjalnej. Skarga na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż gmina wydając wskazaną uchwałę wykroczyła poza swoje ustawowe kompetencje. Ustawa o samorządzie gminnym nie upoważnia bowiem gminy do działania, które w istocie rzeczy sprowadza się do wydawania swego rodzaju „zbiorowej” decyzji w sprawach konkretnych świadczeń pomocy społecznej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może złożyć każdy, kto uprawdopodobni naruszenie swych konstytucyjnych wolności lub praw. Wymóg ten został potwierdzony w art. 47 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. W złożonej skardze konstytucyjnej Zarząd Gminy wskazuje na prawo do samodzielnego wykonywania zadań publicznych oraz prawo do swobodnego wykonywania zadań publicznych. Prawo takie nie wchodzi jednak w zakres konstytucyjnych praw, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Należy podkreślić, że art. 79 ust. 1 Konstytucji mówi o prawach i wolnościach człowieka wyrażonych w Konstytucji. Podmiotem konstytucyjnych praw są więc przede wszystkim osoby fizyczne. Osoby prawne mogą być podmiotami tylko niektórych praw konstytucyjnych, o ile ich treść stanowi podstawę obowiązywania norm konstytucyjnych do osób takich adresowanych. W zakres praw i wolności, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji nie wchodzą natomiast prawa, których podmiotem nie mogą być w ogóle osoby prawne. Do tego rodzaju praw należy zaliczyć prawo do samodzielnego i swobodnego wykonywania zadań publicznych przez gminę. Z tego względu gmina nie może dochodzić jego ochrony w drodze skargi konstytucyjnej. Nie wyklucza to możliwości złożenia przez gminę wniosku do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji. Wniosek taki powinien jednak spełniać wymogi zawarte w cytowanym przepisie Konstytucji i ustawie o Trybunale Konstytucyjnym. Gmina nie może również w trybie skargi konstytucyjnej dochodzić ochrony praw członków gminy do pomocy społecznej. Podstawową cechą skargi konstytucyjnej jest jej bezpośredni charakter, co wynika wprost z brzmienia art. 79 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, iż skargę może złożyć osoba, której prawa zostały naruszone, nie można natomiast poprzez złożenie skargi konstytucyjnej dochodzić ochrony praw osób trzecich. Dopuszczenie takiej możliwości nadawałoby skardze konstytucyjnej charakter powszechny, co byłoby sprzeczne z jej istotą. Mając powyższe na względzie należało odmówić nadania biegu skardze konstytucyjnej. 2
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI