Ts 102/13

Trybunał Konstytucyjny2014-11-19
SAOSinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnaTrybunał Konstytucyjnyk.p.c.koszty sądowedroga prawnastan zdrowiapełnomocnikstosowanie prawa

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazując na brak wyczerpania drogi prawnej i niedopuszczalność kontroli stosowania prawa przez Trybunał.

Skarżący J.K. wniósł skargę konstytucyjną kwestionując zgodność art. 370 k.p.c. i art. 102 u.k.s.c. z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, stwierdzając niewyczerpanie drogi prawnej oraz niedopuszczalność kontroli stosowania prawa. Skarżący wniósł zażalenie, argumentując niemożność podjęcia czynności procesowych z powodu swojego stanu zdrowia. Trybunał uznał, że zażalenie nie podważa ustaleń postanowienia, a skarga konstytucyjna nie służy sanowaniu zaniedbań procesowych ani nie jest środkiem do kwestionowania meritum orzeczeń sądów powszechnych.

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej wniesionej przez J.K. Skarżący kwestionował zgodność art. 370 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 102 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z Konstytucją. Trybunał pierwotnie odmówił nadania skardze dalszego biegu, wskazując na niewyczerpanie przez skarżącego drogi prawnej (brak zażalenia na odrzucenie apelacji) oraz na to, że art. 102 u.k.s.c. nie był podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia. Dodatkowo, w odniesieniu do art. 370 k.p.c., Trybunał uznał art. 77 ust. 1 Konstytucji za nieadekwatny wzorzec kontroli (regulacja proceduralna vs. materialnoprawna gwarancja) i stwierdził oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji. W zażaleniu skarżący podniósł, że jego stan zdrowia (głuchy, niemy, ograniczona mobilność) uniemożliwił profesjonalnemu pełnomocnikowi podjęcie czynności procesowych, w tym złożenie zażalenia na odrzucenie apelacji, i że art. 370 k.p.c. powinien być stosowany odpowiednio. Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia, stwierdzając, że jego przedmiotem jest jedynie prawidłowość postanowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Podkreślono, że stan mocodawcy nie zwalniał pełnomocnika od dopełnienia czynności procesowych, a skarga konstytucyjna nie jest środkiem do sanowania zaniedbań. Ponadto, Trybunał przypomniał, że nie jest sądem nad prawem i nie rozstrzyga wadliwości związanych ze stosowaniem prawa, a jedynie bada zgodność aktów normatywnych z Konstytucją. Zastosowanie prawa, nawet błędne, pozostaje poza kognicją Trybunału.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Trybunał Konstytucyjny nie jest sądem nad prawem i nie rozstrzyga wadliwości związanych ze stosowaniem prawa. Przedmiotem kontroli Trybunału są akty normatywne, a nie akty stosowania prawa.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że jego kognicja ogranicza się do badania zgodności aktów normatywnych z Konstytucją, a nie do oceny prawidłowości stosowania prawa przez sądy powszechne. Skarga konstytucyjna nie służy sanowaniu zaniedbań procesowych ani kwestionowaniu meritum orzeczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia

Strona wygrywająca

Trybunał Konstytucyjny

Strony

NazwaTypRola
J.K.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 370

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis proceduralny dotyczący przesłanek odrzucenia apelacji.

u.k.s.c. art. 102

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Przepis dotyczący kosztów sądowych, który nie był podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego.

Pomocnicze

ustawa o TK art. 46 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Przesłanka dopuszczalności skargi konstytucyjnej - wyczerpanie drogi prawnej.

ustawa o TK art. 47 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Przesłanka dopuszczalności skargi konstytucyjnej - przepis musi być podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia.

Konstytucja art. 77 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarancja materialnoprawna, uznana za nieadekwatny wzorzec kontroli dla przepisu proceduralnego.

Konstytucja art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd; zarzut naruszenia uznany za oczywisty bezzasadny.

k.p.c. art. 394

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący zażalenia na postanowienie o odrzuceniu apelacji.

ustawa o TK art. 49

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa prawna nie uwzględnienia zażalenia.

ustawa o TK art. 36 § 7

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa prawna nie uwzględnienia zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewyczerpanie drogi prawnej przez skarżącego. Art. 102 u.k.s.c. nie był podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia. Nieadekwatność art. 77 ust. 1 Konstytucji jako wzorca kontroli dla art. 370 k.p.c. Oczywista bezzasadność zarzutu naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna nie służy sanowaniu zaniedbań procesowych. Trybunał Konstytucyjny nie bada prawidłowości stosowania prawa przez sądy powszechne.

Odrzucone argumenty

Stan zdrowia skarżącego uniemożliwił pełnomocnikowi podjęcie czynności procesowych. Art. 370 k.p.c. powinien być stosowany odpowiednio do stanu skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

Skarga konstytucyjna nie jest środkiem służącym do sanowania zaniedbań powstałych w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Stosowanie prawa, choćby nawet błędne, pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. Jako sąd nad prawem nie rozstrzyga on wadliwości związanych ze stosowaniem prawa.

Skład orzekający

Piotr Tuleja

przewodniczący

Wojciech Hermeliński

sprawozdawca

Andrzej Rzepliński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji Trybunału Konstytucyjnego w zakresie kontroli stosowania prawa oraz dopuszczalności skargi konstytucyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi konstytucyjnej i procedury przed Trybunałem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące zakresu działania Trybunału Konstytucyjnego i dopuszczalności skargi konstytucyjnej, co jest istotne dla prawników procesowych.

Czy Trybunał Konstytucyjny może naprawić błędy sądów? Wyjaśniamy granice skargi konstytucyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
554/6/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 19 listopada 2014 r. Sygn. akt Ts 102/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja – przewodniczący Wojciech Hermeliński – sprawozdawca Andrzej Rzepliński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 sierpnia 2013 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 20 marca 2013 r. J.K. (dalej: skarżący) wniósł o zbadanie zgodności art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) i art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1025; dalej: u.k.s.c.) z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. 2. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdził, że skarżący nie wyczerpał drogi prawnej, ponieważ nie wniósł zażalenia na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Tym samym nie spełnił przesłanki dopuszczalności skargi konstytucyjnej, która wynika z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Samodzielną podstawę odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu w zakresie dotyczącym zakwestionowanego art. 102 u.k.s.c. stanowiło ustalenie, że przepis ten nie był podstawą orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne rozstrzygnięcie o jego prawach lub wolnościach, Skarga nie spełniała zatem przesłanki określonej w art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Ponadto Trybunał uznał, że w odniesieniu do zakwestionowanego art. 370 k.p.c. podstawami odmowy nadania skardze dalszego biegu była nieadekwatność art. 77 ust. 1 Konstytucji jako wzorca kontroli (zawiera on gwarancję materialnoprawną, a zakwestionowany przepis jest regulacją proceduralną i dotyczy przesłanek odrzucenia apelacji) i oczywista bezzasadność zarzutu naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji (sprawę skarżącego rozpoznał właściwy sąd, a apelacja została odrzucona z powodu nieuiszczenia opłaty). 3. W zażaleniu z 26 sierpnia 2013 r. skarżący zakwestionował postanowienie z 16 sierpnia 2013 r. w zakresie dotyczącym art. 370 k.p.c. Stwierdził, że „zajęte w sprawie (...) stanowisko prawne nie znajduje uzasadnienia w świetle mających miejsce faktów oraz obowiązującego stanu prawnego”. W zażaleniu na postanowienie Trybunału wyjaśnił, że ˝w dniu złożenia apelacji skarżący (…) był głuchy, niemy, a możliwość poruszania się była możliwa tylko w bardzo ograniczonym zakresie. Reagował tylko przez ruchy głową. (…) W tej sytuacji profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie mógł dokonać czynności przewidzianych zapisem art. 394 k.p.c., a także czynności zgodnych z zapisem art. 370 k.p.c.˝. W ocenie skarżącego art. 370 k.p.c. „winien być stosowany (...) odpowiednio do stanu skarżącego, czego (...) [s]ąd nie zrobił”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyniku wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest jedynie prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał stwierdza, że w zażaleniu skarżący nietrafnie wskazuje na brak możliwości złożenia przez pełnomocnika na podstawie art. 394 k.p.c. zażalenia na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Stan mocodawcy (komunikowanie się jedynie za pomocą ruchów głową) nie zwalniał profesjonalnego pełnomocnika od dopełnienia czynności, które ten, działając z należytą starannością, powinien był podjąć w analizowanej sprawie – tzn. zakwestionować postanowienie o odrzuceniu apelacji. Skarga konstytucyjna nie jest środkiem służącym do sanowania zaniedbań powstałych w postępowaniu przed sądami powszechnymi. 3. Zarzuty podniesione w zażaleniu nie odnoszą się do argumentacji zawartej w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu, uzasadniającej nieadekwatność art. 77 ust. 1 Konstytucji jako wzorca kontroli oraz oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zwalnia to Trybunał z kontroli prawidłowości zakwestionowanego postanowienia w tym zakresie. 4. W zażaleniu skarżący wskazuje jedynie, że - w jego ocenie - sąd orzekający błędnie zastosował art. 370 k.p.c. i niezasadnie odrzucił apelację. Tymczasem stosowanie prawa, choćby nawet błędne, pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. Przedmiotem kontroli Trybunału są nie akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje wydane w indywidualnych sprawach, lecz akty normatywne stanowiące podstawy tych rozstrzygnięć. Prawo do skargi konstytucyjnej na gruncie art. 79 Konstytucji dotyczy jedynie naruszeń gwarantowanych konstytucyjnie praw i wolności (verba legis: w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie ). Skarga nie może zatem dotyczyć meritum orzeczeń ani innych rozstrzygnięć dokonanych na podstawie tych przepisów (zob. wyrok z dnia 12 listopada 2002 r., SK 40/2001, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 81). W swoim orzecznictwie Trybunał zwracał także uwagę na to, że jako sąd nad prawem nie rozstrzyga on wadliwości związanych ze stosowaniem prawa (zob. wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r., K 20/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 140). W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o TK, nie uwzględnił zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI